Radio Opole » Dobrze być w formie
2024-07-17, 07:00 Autor: Czechowicz Katarzyna / PAP

Prof. Szopa: warto, aby joga była oparta na dowodach naukowych

Joga [fot. Pixabay]
Joga [fot. Pixabay]
Joga akademicka, w przeciwieństwie do jogi indyjskiej, jest oparta na dowodach naukowych. Wykorzystuje doświadczenia tradycyjnych szkół jogi, ale w zakresie metod i technik, które da się zweryfikować badawczo. Opiera się na wiedzy, nie zaufaniu do mistrza - zaznaczył badacz jogi prof. Janusz Szopa.
W rozmowie z Nauką w Polsce z okazji przypadającego 21 czerwca Międzynarodowego Dnia Jogi prof. Szopa podkreśla, że joga to doskonałe narzędzie do poprawy dobrostanu fizycznego i psychicznego. Wskazał, że istnieją setki badań potwierdzających jej dobroczynne działanie na najróżniejsze aspekty zdrowia; "konkretnych dowodów jest mnóstwo". "Wiemy, jak na jogę reaguje ciało fizyczne człowieka (poprawia gibkość, kondycję, równowagę) oraz jego mental (uspokaja). Jest formą dbania o siebie, którą na pewno warto wspierać" - dodał.

Jego zdaniem warto zwrócić uwagę na to, z kim praktykuje się jogę i co przez praktykę chce się osiągnąć. Podkreślił, że by móc to zrobić, należy mieć pewną wiedzę.
„W jodze akademickiej nie bierzemy niczego na wiarę. Ona jest mocno osadzona w nauce, w dowodach, nawet ustawodawstwie. Niesprawdzony przekaz nie ma tu racji bytu" - mówił profesor. Dodał: "My staramy się wszystko mierzyć, badać, weryfikować. Dlatego są osoby, które zarzucają nam, że odzieramy jogę z mistycyzmu. Ale przecież my nie ograniczamy ludziom możliwości fantazjowania i takiego przeżywania duchowego, na jakie mają ochotę; jedynie sami staramy się stąpać po twardym gruncie, czyli podchodzić do jogi poprzez wiedzę naukową".

Profesor przypomniał, że korzenie tradycyjnej indyjskiej jogi, która narodziła się przed tysiącami lat, także były na początku świeckie. „Najstarsze odnalezione teksty na ten temat pokazują, że był to całkowicie niemistyczny nurt pracy nad samym sobą. Dopiero z czasem dodano do niego otoczkę duchowości, mistycyzmu i kultu mistrza” - powiedział.
Podejście do osoby mistrza jest tym, co mocno odróżnia jogę akademicką od jej innych nurtów. „Nasz program jest oparty na tradycyjnej jodze indyjskiej, ale tylko tych jej częściach, które da się poprzeć badaniami naukowymi - wyjaśnił prof. Szopa. Jak tłumaczył, "czyli wykonujemy asany oraz ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne, o których wiemy, że naprawdę działają korzystnie na zdrowie człowieka, bo zweryfikowaliśmy to badaniami biomechanicznymi, a nie dlatego, że jakiś mistrz z Indii powiedział kiedyś, aby je robić".

„Jednym słowem: korzystamy z nauki, podczas gdy w indyjskiej szkole jogi korzysta się z przekazu mistrza. My opieramy się na badaniach, oni na zaufaniu. Tylko że współczesna nauka wie więcej niż pojedynczy człowiek i nie powinniśmy o tym zapominać” - dodał.
Specjalista przywołał przykłady Kopernika czy Einsteina. „Dokonali przełomów, ale przecież do dziś naukowcy badają i sprawdzają ich odkrycia, wprowadzają poprawki i dzięki temu poszerzają wiedzę. Na tym polega postęp. Tak też jest w jodze akademickiej: uznajemy i pielęgnujemy to, co wymyślili indyjscy mistrzowie, którzy stworzyli ten system, ale wiemy, że ich także można, a nawet trzeba poprawiać i sprawdzać. A w indyjskiej szkole tego się nie robi. Tam jedyną słuszną ścieżką jest ta wyznaczona przez mistrza. A jego nie wolno weryfikować. My jako naukowcy nie możemy się z tym zgodzić. W nauce ciągle musi trwać dyskusja” - podkreślił prof. Szopa.

Historia jogi akademickiej w Polsce sięga ponad 30 lat wstecz. Pierwsze kursy powstały w połowie lat 90. w ramach AZS Politechniki Częstochowskiej. Wkrótce zainteresowała się nią AWF w Katowicach, a z czasem AWF w Warszawie (na której prowadzone są studia podyplomowe „Relaksacja i Joga” na Wydziale Rehabilitacji), Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie i inne ośrodki.

W roku 2001 joga akademicka uzyskała zgodę ówczesnego Ministerstwa Edukacji Narodowej na prowadzenie kursów instruktorskich, a później także Ministerstwa Sportu i Turystyki. Jest też sklasyfikowana w Monitorze Polskim jako odrębny system szkolenia. W jej ramach powstają też dodatkowe kursy specjalizacyjne, np. z onkojogi, jogi dla dzieci czy jogi dla seniorów, oraz wiele związanych z nią przedmiotów dla studentów różnych kierunków studiów.

„Nasz model jogi jest usankcjonowany naukowo i prawnie" - podkreślił rozmówca PAP. I jak zaznaczył, nie opiera się na duchowości, bo nauka nie wie, co to jest duchowość, ale już na pracy z umysłem i świadomością jak najbardziej.

Głównym założeniem jogi akademickiej jest działanie prozdrowotne, co także - zdaniem prof. Szopy - odróżnia ją od niektórych nurtów jogi indyjskiej. „Aktywność prozdrowotna oznacza, że ćwiczenia i zakres ruchu muszą być takie, aby nie powodowały wchodzenia w wady postawy bądź uszkodzenia ciała. Np. z biomechaniki ruchu wiemy, że wielominutowe siedzenie w niektórych asanach nie jest zdrowe, bo może prowadzić do szpotawości kolan, itp. Tymczasem chodząc po szkołach jogi tradycyjnej można zobaczyć, jak wiele wad układu ruchu jest przez nie utrwalanych. Dlatego że bardzo gibki mistrz przed laty wymyślił dla siebie jakąś formę ćwiczeń, a ludzie z naszej kultury i cywilizacji, ufając mu całkowicie, przenieśli to na swój grunt. A my, sprawdzając takie ćwiczenie w laboratorium biomechaniki, licząc siły i obciążenia, jakie działają na stawy, widzimy, że tak nie należy ćwiczyć” - mówił naukowiec.

Przytoczył przeprowadzone kilka lat temu badanie, które wykazało, że w niektórych polskich szkołach jogi ponad 50 proc. kursantów doznało jakiejś kontuzji w trakcie zajęć. „To jest niedopuszczalne” - ocenił specjalista.

„W jodze akademickiej mamy całe zespoły fachowców z wielu różnych dziedzin, które o to wszystko dbają. Mamy ekspertów od kultury fizycznej, fizjologów i fizjoterapeutów, fizyków, socjologów, historyków, badaczy kultury wschodniej. I na tym polega ta akademickość. Dbamy, by joga była wypadkową trzech rzeczy: asan tradycyjnych, biomechaniki i wiedzy fizjoterapeutycznej” - tłumaczył.

Prof. Janusz Szopa jest matematykiem i specjalistą w zakresie stosowania metod matematycznych w naukach technicznych i zarządzaniu, a także specjalistą w nauce o kulturze fizycznej. W Politechnice Częstochowskiej pełnił funkcje rektora, prorektora, dziekana Wydziału Zarządzania, dyrektora Instytutu Matematyki i Informatyki, kierownika Zakładu Technik Relaksacyjnych i Jogi, a w AWF w Katowicach - dziekana Wydziału Zarządzania Sportem i Turystyką, kierownika Katedry Zarządzania Sportem i Turystyką oraz kierownika Zespołu Dydaktycznego Technik Relaksacyjnych i Jogi.

Jest współtwórcą jogi akademickiej i kierownikiem studiów podyplomowych „Relaksacja i joga” w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Za swą działalność został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotą Odznaką Ministra Sportu „Za Zasługi dla Sportu”. Wielokrotnie uzyskał nagrodę dla Najlepszego Profesora Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach. Posiada międzynarodowe dyplomy nauczyciela jogi według metody Iyengara i Shivanandy; jest instruktorem relaksacji, jogi i kinezypsychoprofilaktyki.

Dobrze być w formie

2021-02-12, godz. 18:13 Odmrażanie sportu! Sprawdź, które obiekty zostały otwarte w Opolu Z tej informacji ucieszy się wielu fanów aktywności fizycznej. Od dzisiaj, warunkowo na dwa tygodnie, otwarte zostaną niektóre obiekty sportowe. Będzie można… » więcej 2021-02-06, godz. 12:56 Zmęczenie jest tylko iluzją. Łukasz Szczerba o treningu personalnym Świadomość w kwestii zdrowia, zbilansowanej diety oraz aktywności fizycznej coraz bardziej wzrasta. Ludzie chcą korzystać z porad specjalistów oraz ćwiczyć… » więcej 2021-02-05, godz. 11:06 Zacznijmy od zdrowej kanapki. O tym jak powinno wyglądać szkolne śniadanie dla dzieci opowiada dietetyk Weronika Sz… Niewłaściwe odżywianie i brak składników odżywczych poważnie wpływają na rozwój dzieci. Lekarze alarmują: dzieci spożywają niezdrowe produkty, pełne… » więcej 2021-02-01, godz. 15:19 Zdrowy deser to nie mit! Przepis na Mus Tahini Zdrowe odżywianie to przede wszystkim ograniczenie cukru, ale czy musimy całkowicie rezygnować ze słodkości? Każdemu należy się odrobina przyjemności… » więcej 2021-01-27, godz. 11:06 Regularność: zasada nr 1! Dawid Dyminczuk radzi jak nie przytyć podczas pandemii W obliczu zupełnie nowej sytuacji oraz zaleceń lekarzy aby pozostać w domu, wiele osób spędza ten czas w kuchni i zastanawia się, jak sobie poradzić w czasie… » więcej 2021-01-22, godz. 13:31 Siła tkwi w jednostkach. DJ BRK o świadomości zdrowego trybu życia Nowoczesne myślenie o zdrowiu to myślenie o zmianie stylu życia i profilaktyce prozdrowotnej. Aktywność fizyczna w połączeniu ze zdrowym i przede wszystkim… » więcej 2021-01-21, godz. 13:31 Nieważne w jakim świecie żyjesz, ważne jaki świat żyje w Tobie. Agnieszka Maciąg i jej sposób na harmonię Czy możemy nauczyć się sztuki szczęśliwego życia? Jak dbać o nasze ciało i umysł w zabieganym świecie? Czego szukać w porażkach i jak znaleźć siłę… » więcej 2021-01-13, godz. 15:24 Tu jeszcze jest złoto! Paweł Szymkowicz opowiada o bogactwie szlaków turystycznych w gminie Głuchołazy Choć opowieści o poszukiwaczach złota kojarzą nam się głównie z baśniami, legendami oraz opowieściami z lat dziecięcych to górnicy złota istnieli naprawdę… » więcej 2021-01-08, godz. 11:41 Wierzę w ducha gór. Sportowe oblicze Jareckiego Jego świat to muzyka złożona z najlepszych dźwięków. Na co dzień trenuje jednak nie tylko swój głos ale również ciało i umysł. Jarecki to człowiek… » więcej 2020-12-28, godz. 18:46 Biegiem przez pandemię. Natalia Haczyk o formie w trakcie izolacji Koronawirus sprawił, że pozamykano nie tylko szkoły, kina czy teatry, ale również siłownie i granice. Większość czasu spędzamy w domu. Jak w tym trudnym… » więcej
78798081828384
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »