Radio Opole » Kraj i świat
2021-07-31, 07:10 Autor: PAP

PIE: 300 lat temu Polska na tle Europy była rajem podatkowym

W XVIII wiecznej Polsce podatki były najniższe w Europie, a dochody publiczne wynosiły 4 proc. ówczesnych dochodów Wielkiej Brytanii - wskazuje Polski Instytut Ekonomiczny. W tym czasie w Europie powstało narzędzie długu publicznego, które Polska wykorzystywała w mniejszym stopniu niż inne kraje - dodaje.

Jak podkreślono w raporcie „Przedrozbiorowa Rzeczpospolita a kwestia długu publicznego”, z perspektywy analitycznej na skarbowość dawnej Rzeczypospolitej nie da się patrzeć w taki sposób, jak na finanse publiczne współczesnych państw. Oprócz odmiennych form zarządzania finansami w XVIII wieku brakowało również wielu powszechnie używanych dziś pojęć i kluczowych instytucji – na czele z budżetem państwa. Wskazano, że w raporcie przyjrzano się zadłużeniu będącemu w gestii centralnych władz skarbowych, które dziś nazwalibyśmy długiem państwowym czy długiem skarbu państwa. Pominięto przy tym finanse miast, które również bywały zadłużone.


"W XVIII wiecznej Europie dynamicznie rozwijał się fiskalizm, tymczasem Polska była właściwie rajem podatkowym. Po wprowadzeniu reform, roczne dochody skarbu koronnego Rzeczypospolitej w okresie od 1764 r. do 1792 r. zwiększyły się siedmiokrotnie, ale nadal Francja, czy Wielka Brytania uzyskiwała kilkunastokrotnie wyższe dochody publiczne. To na długie lata zdeterminowało naszą pozycję na arenie międzynarodowej" – stwierdził dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego Piotr Arak.


W raporcie zauważono, że powstanie nowoczesnego długu publicznego było rewolucją w finansach publicznych państw europejskich. Jako pierwsza i w najszerszym wymiarze korzystała z tego instrumentu Anglia, a w XVIII w. starało się ją naśladować wiele państw. Celowe wykorzystanie kredytu zwiększało możliwości wydatkowe, z czego korzystano zwłaszcza w obliczu konfliktów zbrojnych. Sięganie po kredyt wymagało jednak reformowania dochodów - zaznaczono.


Jak napisano, Polska nie wzięła udziału w europejskiej rewolucji finansów publicznych. Niski poziom dochodów publicznych i rozkład samej państwowości były czynnikami, które sprawiały, że nie było ani potrzeby, ani możliwości korzystania z kredytu publicznego. Wojsko stawało się swoistym wierzycielem państwa, a koszty prowadzonych w drugiej połowie XVII w. wojen doprowadziły do utraty zdolności obsługi tego zadłużenia.


PIE wskazał, że podjęte w okresie panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego reformy umożliwiły celowe zaciąganie zobowiązań przez państwo. Z jednej strony pojawiły się potrzeby, z drugiej uzyskano stabilne dochody, będące zabezpieczeniem i gwarancją wypłacalności. Powstały również organy, które administrowały finansami państwa, i które mogły zaciągać zobowiązania oraz zajmować się ich obsługą.


"W ostatnich latach istnienia Rzeczpospolitej wysokość celowo zaciągniętego zadłużenia przekraczała roczne dochody państwa. Niskie (mimo reform) dochody publiczne i niepewna sytuacja polityczna nie były czynnikami korzystnymi dla zaciągania zobowiązań. Brak rozwiniętego rynku finansowego zmuszał do szukania pożyczek za granicą" - stwierdzono.


Dodano, że w stosunku do podatków panowała w Rzeczpospolitej wielowiekowa niechęć. "Można stwierdzić, że Rzeczpospolita wykorzystała możliwości wynikające z zadłużania aż nadto w stosunku do sytuacji politycznej i finansowej, w jakiej się znajdowała. Okazało się, że nawet bez posiadania osobnego banku państwowego i bez rozwiniętego rynku finansowego, możliwe było sięgnięcie po taki instrument jak dług publiczny. Jednak ostatecznym problemem nie było zadłużenie, ale ograniczenia w jego dalszym kreowaniu - podsumowano.(PAP)


Autor: Karolina Mózgowiec


kmz/ pad/


Kraj i świat

2021-09-22, godz. 10:20 Premier: domykając lukę VAT poprawiliśmy możliwości polityki społecznej i inwestycyjnej (krótka2) Poprzez domykanie luki VAT poprawiliśmy możliwości polityki społecznej i inwestycyjnej państwa - podkreślił w środę premier Mateusz Morawiecki. Wskazał… » więcej 2021-09-22, godz. 10:20 Ministerstwo Zdrowia: w szpitalach jest 1779 chorych z COVID-19 W szpitalach przebywa 1179 chorych z COVID-19, w tym 124 pacjentów jest podłączonych do respiratorów - podało w środę Ministerstwo Zdrowia. » więcej 2021-09-22, godz. 10:20 Saryusz-Wolski: sankcje TSUE dot. Turowa są bezprawne i bezskuteczne Decyzje ws. kopalni Turów zgodnie z unijnym prawem może podejmować tylko Rada i tylko jednomyślnie, a nie TSUE - uważa europoseł Jacek Saryusz-Wolski (PiS)… » więcej 2021-09-22, godz. 10:20 Łódzkie/ Ciężarówka śmiertelnie potrąciła 59-letniego rowerzystę Kierujący ciężarową scanią nie ustąpił pierwszeństwa na przejeździe rowerowym w Piotrkowie Trybunalskim i potrącił 59-letniego rowerzystę. Kilka godzin… » więcej 2021-09-22, godz. 10:20 Dr Sutkowski: pewnie na początku listopada będzie rekomendacja szczepienia dzieci powyżej 5 lat Pewnie na początku listopada będzie taka rekomendacja, aby szczepić przeciwko COVID-19 dzieci powyżej piątego roku życia - powiedział w środę w radiu… » więcej 2021-09-22, godz. 10:20 Związkowiec z kopalni Turów: szykujemy się do wyjazdu do Luksemburga Przygotowujemy się do wyjazdu do Luksemburga do siedziby TSUE, a w przypadku pogorszenia się sytuacji zablokujemy autostradę A4 - powiedział w środę PAP… » więcej 2021-09-22, godz. 10:10 UE: Letnie pożary wyemitowały do atmosfery 2,5 mld ton CO2; tyle Indie produkują w ciągu roku Pożary, które latem trawiły Syberię, Amerykę Północną i okolice Morza Śródziemnego wyemitowały przez dwa miesiące 2,5 mld ton dwutlenku węgla, czyli… » więcej 2021-09-22, godz. 10:10 Warszawa/ Weekendowe utrudnienia w związku z Maratonem Warszawskim W weekend warszawiaków czekają utrudnienia na ulicach w związku z 43. Maratonem Warszawskim. Niektóre ulicę będą zamknięte już od soboty. » więcej 2021-09-22, godz. 10:10 Premier: dzięki uszczelnieniu VAT do budżetu trafia teraz o 100 mld zł więcej (krótka) Dzięki uszczelnieniu VAT w ciągu 5-6 lat wpływy z VAT zwiększyły się z 123 mld zł do ok. 213 mld zł, o 100 mld zł więcej - przekonywał w środę premier… » więcej 2021-09-22, godz. 10:10 Stolica/ Prapremiera "Opowieści niemoralnych" w Teatrze Powszechnym - w sobotę Na Scenie Dużej Teatru Powszechnego im. Zygmunta Hübnera w Warszawie 25 września odbędzie się prapremiera 'Opowieści niemoralnych' w reż. Jakuba Skrzywanka… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »