Radio Opole » Loża Radiowa » Aktualności Loży Radiowej » Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu…
2021-04-21, 19:21 Autor: Jan Poniatyszyn

Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego o setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego oraz o różnym postrzeganiu historii z perspektywy polskiej i niemieckiej

Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
W Popołudniowej Loży Radiowej nawiązaliśmy do sporu wokół tablicy pamiątkowej, która w Głogówku miała uczcić setną rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego. Zaproponowana przez tamtejszego burmistrza inskrypcja brzmiała: „W hołdzie polskim patriotom. Mieszkańcy gminy Głogówek”. Takiemu upamiętnieniu sprzeciwili się m.in. radni Mniejszości Niemieckiej. Uzasadniono to brakiem konsultacji społecznych oraz obawami, że napis ten może wywołać kontrowersje wśród mieszkańców tej gminy.
- Na przestrzeni dziesięcioleci wiele napisano o przyczynach wybuchu III Powstania Śląskiego. Była to reakcja na rezultat plebiscytu górnośląskiego. Badania historyczne potwierdzają, że polskie środowiska na Górnym Śląsku przewidując niekorzystny dla Polski rezultat plebiscytu przygotowywały się, aby w takiej sytuacji zorganizować trzecie powstanie. Chciano poprawić, odwrócić rezultat bardziej na korzyść Polski. Czy był to konflikt etniczny, czy międzypaństwowy? Odpowiedź jest złożona, bo te konteksty etniczne, czy międzypaństwowe się mieszały. Jeśli spojrzymy na problem z perspektywy suwerenności państwowej to Polska budowała swoją podmiotowość i utrwalała swoje granice. Natomiast z drugiej strony były Niemcy, które traciły terytoria w wyniku przegranej pierwszej wojny światowej. Te konteksty etniczne i państwowe mieszały się szczególnie w czasie kampanii plebiscytowej. Polecam w Internecie całą kolekcję plakatów plebiscytowych sprzed stu laty, gdzie to widać. Np. jest plakat, który pokazuje trzech śląskich Polaków stojących na powalonym Krzyżaku, czyli odwołujący się do odwiecznej rywalizacji polsko-niemieckiej. Taka propaganda była też po drugiej stronie – powiedział dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

Również w okresie międzywojennym polska narracja dotycząca powstań śląskich była w kontrze do niemieckiej. Obie narracje były wykluczające wówczas i w późniejszych dziesięcioleciach po drugiej wojnie światowej. Utracony heimat był propagowany w Niemczech Zachodnich, a w Polsce był mit Ziem Odzyskanych.

Co możemy powiedzieć o powstaniach śląskich we współczesnej pamięci zbiorowej Mniejszości Niemieckiej oraz u potomków powstańców śląskich i wśród ludności napływowej?

- W polskim społeczeństwie mamy jasny obraz tych powstań. Teraz w kontekście setnej rocznicy III Powstania Śląskiego wiele instytucji m.in. Instytut Śląski przypomina te wydarzenia w różnych inicjatywach i publikacjach. Można je też znaleźć na naszych stronach internetowych. Powstania śląskie miały fundamentalne znaczenie dla odbudowy polskiej państwowości i gospodarki po pierwszej wojnie światowej. Natomiast po 1989 roku Mniejszość Niemiecka w kontekście budowy własnej pamięci zbiorowej ma nie lada trudności. To środowisko, ta społeczność próbuje konstruować swoją pamięć. Czasami może się to obywać w kontrze do tego co jest w Polsce obowiązujące. To jest proces żmudny, długotrwały. Czasami w okolicznościach rocznicowych te takie niuanse, kontry do polskiej pamięci zbiorowej się uwidaczniają – mówił Mazurkiewicz.

Obchody setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego mają państwowy charakter. Np. prezydent Andrzej Duda przedstawił inicjatywę, w ramach której do blisko 100 miejsc na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie trafią pamiątkowe tablice honorujące pamięć Powstańców Śląskich. Natomiast środowiska MN nawołują do upamiętnienia obu stron konfliktu. Czy jest to do pogodzenia?

- Obserwując inicjatywy i działania MN raczej widziałbym, że społeczność ta dąży do pewnej uniwersalizacji doświadczeń, czy wydarzeń historycznych. Przykre i burzliwe wydarzenia, które miały miejsce w Europie i miały swój epizod na Śląsku, były też krzywdzące, czy bolesne dla jego mieszkańców. Nie doszukiwałbym się tutaj działań MN, które byłyby w kontrze do polskich obchodów i dążyły do antagonizowania społeczności regionu, a zwłaszcza w tym delikatnym aspekcie pamięci zbiorowej. MN ma przed sobą tą trudność, żeby powiedzieć o swojej pamięci zbiorowej, o swojej optyce i żeby to tak powiedzieć, aby nie było to w kontrze do polskiej perspektywy. Nie zawsze udaje się to dyplomatycznie zrealizować. Wrażliwość po obu stronach jest drogą do rozwiązania wszelkich problemów – uważa naukowiec Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

W zakresie zainteresowań badawczych dr Marka Mazurkiewicza znajdują się zagadnienia dotyczące m.in. mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Mniejszości Niemieckiej na historycznym obszarze Górnego Śląska.

Zobacz także

2021-07-20, godz. 09:25 Rafał Bartek, przewodniczący sejmiku województwa o pomocy partnerskiemu regionowi w Niemczech po powodzi - Natychmiast, praktycznie następnego dnia po tym, jak dotarły do nas te informacje, został wysłany mail z zapytaniem, potem poszły też oficjalne pisma do… » więcej 2021-07-19, godz. 18:36 Marek Śmiech, wójt gminy Walce, o współpracy partnerskiej z zagranicznymi samorządami i lokalnych atrakcjach tury… Pandemia spowodowała znaczne ograniczenie współpracy opolskich samorządów lokalnych z ich zagranicznymi odpowiednikami. Takie umowy partnerskie mają gminy… » więcej 2021-07-19, godz. 13:39 Senator PO Danuta Jazłowiecka o ostatnich decyzjach TSUE ws. Polski, znaczeniu powrotu Tuska dla Platformy Obywatelsk… - Donald Tusk swoim powrotem nie "namieszał" tylko właśnie zaczął porządkować - mówiła w Południowej Loży Radiowej Danuta Jazlowiecka, senator Platformy… » więcej 2021-07-19, godz. 09:57 Paweł Kampa z Nowej Lewicy o powodach zawieszenia posłów "buntowników" i procesie konsolidacji lewicy - Nastąpił przedostatni akt procesu połączeniowego Nowej Lewicy czyli starego SLD i starej Wiosny w postaci powołania dwóch frakcji. Zgodnie z tym co było… » więcej 2021-07-16, godz. 18:28 Daniel Palimąka, wiceprezes Opolskiego Związku Jeździeckiego, o turystyce i rozwoju hodowli koni w regionie Opolszczyzna ma doskonałe warunki do uprawiania jeździectwa. W regionie są urozmaicone krajobrazowo tereny oraz obiekty do rekreacji w siodle. Są też bogate… » więcej 2021-07-16, godz. 12:47 Młodzieżowa Loża Radiowa o kierunkach polityki oświatowej państwa i dyskusji wokół tzw. "cnót niewieścich" Minister edukacji i nauki podpisał bardzo ważny dokument składający się z sześciu punktów – kierunków polityki oświatowej państwa. To wskazówki na… » więcej 2021-07-16, godz. 09:26 Barbara Pawlos o pakiecie badań dla 40-latków, konsultacjach zdrowotnych podczas sobotniej akcji w CH Karolinka w Op… - Nasze stanowiska będą w środku, więc będzie można zapoznać się co to jest program Profilaktyka 40plus, dowiemy się tam jak się zapisać i jak z tego… » więcej 2021-07-15, godz. 16:18 Zarobkom lekarzy i nauczycieli poświęcona była radiowa debata „Pracodawcy - związkowcy. Wspólna sprawa” Lekarze i nauczyciele otrzymują pieniądze z publicznej kasy. Jednak ich sytuacja finansowa jest diametralnie różna. Te dwie grupy zawodowe mają szczególny… » więcej 2021-07-15, godz. 09:14 Prof. Marcin Lorenc, rektor Politechniki Opolskiej o trwającej rekrutacji i planach modernizacji budynku "Lipsk" - Połowa studentów w porównaniu z liczbą z zeszłego roku już zgłosiła swój akces - powiedział w Porannej Loży Radiowej rektor Politechniki Opolskiej… » więcej 2021-07-14, godz. 18:31 Roman Sambor, wiceburmistrz Głuchołaz, o inwestycjach rekreacyjnych i komunikacyjnych w tym przygranicznym mieście Z różnych przyczyn mieszkańcy Głuchołaz oraz turyści nie mogą doczekać się ważnych dla tego miasta decyzji inwestycyjnych. Chodzi o budowę pływalni… » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »