Radio Opole » Kraj i świat
2023-03-30, 09:10 Autor: PAP

Dinozaury miały ścięgna podobne do ptasich - ustalili polscy badacze

Ścięgna u dinozaurów przechodziły proces kostnienia podobnie jak u ptaków – dowodzą badania polskich paleontologów, opublikowane na łamach „Zoological Journal of the Linnean Society”.

Miękkie części organizmu, takie jak kolagen, naczynia krwionośne czy komórki, rzadko, zachowują się w skamieniałościach wymarłych kręgowców. Polskim paleontolodzy udało się jako pierwszym zidentyfikować miękkie elementy w ścięgnach dinozaurów.


Zespół ustalił ponadto, że w ścięgnach dinozaurów tkanki miękkie ulegały kostnieniu. Takie zjawisko obserwuje się dzisiaj u ptaków, kiedy za życia osobnika miękkie tkanki ścięgien podlegają mineralizacji.


„Wyniki naszych badań udowadniają, że schemat procesu mineralizacji ścięgien oraz proces różnicowania się komórek i tkanek dinozaury dzielą ze współczesnymi ptakami” - wyjaśnia PAP kierownik zespołu, dr Dawid Surmik z Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.


Ścięgna są elementami łączącymi mięśnie z kośćmi. U większości kręgowców są giętkie i elastyczne, ale u dinozaurów, wliczając ptaki, w niektórych ścięgnach zachodził proces kostnienia.


Jak tłumaczy dr Surmik, u dinozaurów, podobnie jak u ptaków, kostnienie ścięgien prowadziło do powstania struktur typowych dla kości, np. wtórnych osteonów oraz komórek przypominających komórki kostne (odpowiedzialnych za wymianę substancji odżywczych w kości).


„Dochodziło do tego mimo faktu, że ścięgna przed skostnieniem są zbudowane z włóknistej tkanki łącznej, a nie chrząstki, jak w wypadku większości kości przed skostnieniem. Wcześniej sugerowano, że w skostniałych ścięgnach występowały struktury tylko przypominające kość, ale teraz można odrzucić ten pogląd” - dodaje.


Ścięgna zatem, choć zwykle są zbudowane z elastycznej i wytrzymałej tkanki łącznej, mogą ulec skostnieniu, czyli zmienić się w tkankę kostną. Takie skostniałe ścięgna występują m.in. u współczesnych ptaków, np. indyka, w tych partiach układu szkieletowo-mięśniowego, które narażone są na duże obciążenia.


„Kostnienie ścięgien mogło pojawić się na początku ewolucji pewnych grup archozaurów (gadów naczelnych), do których należą pterozaury, dinozaury i współczesne ptaki jako adaptacja do wydajniejszego poruszania się lub dystrybucji masy ciała” - wyjaśnia paleontolog.


Jak opisuje dr Surmik, największym wyzwaniem w trakcie badań była ograniczona liczba próbek oraz preparatyka bardzo niewielkich skamieniałych struktur.


Prowadzone analizy miały charakter niszczący, co wiązało się z nieodwracalnym uszkodzeniem badanego materiału. "Dlatego też użyto minimalnej liczby próbek, a kolejność analiz zaplanowano bardzo drobiazgowo, aby zużyć jak najmniej cennego materiału osiągając najbardziej obiektywne rezultaty” - wyjaśnia.


Próbki skamieniałych ścięgien były rozpuszczane w specjalnym roztworze chemicznym, aby usunąć z nich fosforan, stanowiący główny mineralny składnik kości. Jako wynik rozpuszczenia kości otrzymano liczne, choć bardzo niewielkie, bo liczące zaledwie dziesiętną część milimetra, skamieniałe fragmenty naczyń krwionośnych. Towarzyszyły im przyczepione do nich komórki, o średniej wielkości nieprzekraczającej 0,01 mm. Precyzyjne badania tak drobnych struktur wymagały wykorzystania mikroskopów, w tym skaningowego mikroskopu elektronowego oraz mikroskopu sił atomowych.


„Skamieniałe części miękkie (np. naczynia, komórki, włókna kolagenowe) w kościach kopalnych kręgowców z mezozoiku (252-66 mln lat temu) opisywano od lat 60. XX wieku, a sam fakt zachowania się struktur przypominających komórki kostne w przekrojach skamieniałych kości badanych pod mikroskopem został odnotowany przez badaczy już w XIX wieku. Ostatnimi czasy, głównie za sprawą spektakularnie zachowanych skamieniałości kręgowców z Chin, zidentyfikowano komórki w skamieniałych tkankach chrzęstnych. Nigdy wcześniej jednak nie szukano skamieniałych tkanek w skostniałych ścięgnach nieptasich dinozaurów. My poszukaliśmy i udało się je znaleźć, i to zachowane w doskonałym stanie!” - podsumowuje naukowiec.


Więcej w publikacji źródłowej: https://doi.org/10.1093/zoolinnean/zlad001 (PAP)


krx/ agt/


Kraj i świat

2024-07-03, godz. 10:20 Sierra Leone/ Prezydent ogłosił wprowadzenie zakazu małżeństw z nieletnimi Prezydent Sierra Leone Julius Maada Bio ogłosił wprowadzenie zakazu zawierania małżeństw z nieletnimi. Nowe prawo zabrania wspólnego pożycia z osobą małoletnią… » więcej 2024-07-03, godz. 10:20 Spór o autorstwo „Boléra” rozstrzygnięty. Maurice Ravel pozostaje jedynym twórcą dzieła „Boléro” należy do najlepiej znanych na świecie arcydzieł muzyki klasycznej. Po śmierci kompozytora Maurice’a Ravela jego spadkobiercy inkasowali z… » więcej 2024-07-03, godz. 10:20 Paryż - koszykarz reprezentacji Polski Mazurczak: chcę pomóc drużynie w bitwie o marzenia „Chcę pomóc drużynie w bitwie o marzenia” - powiedział rozgrywający reprezentacji Polski koszykarzy Andrzej Mazurczak przed środowym meczem z Bahamami… » więcej 2024-07-03, godz. 10:10 Japonia/ Sąd Najwyższy: prawo eugeniczne niezgodne z konstytucją Sąd Najwyższy Japonii orzekł w środę, że nieistniejące już prawo eugeniczne, na mocy którego przez pięć dekad ok. 16,5 tys. osób zostało poddanych… » więcej 2024-07-03, godz. 10:10 CKE: ósmoklasiści zdobyli średnio 61 proc. punktów z polskiego i 52 proc. z matematyki (krótka) Uczniowie VIII klas szkół podstawowych, którzy w maju przystąpili do obowiązkowego egzaminu ósmoklasisty, za rozwiązanie zadań z języka polskiego uzyskali… » więcej 2024-07-03, godz. 10:00 Wokalistka zespołu Heart wyznała, że choruje na raka „To tylko przerwa. Mam jeszcze wiele do zaśpiewania” - przekazała w oficjalnym komunikacie Ann Wilson. 74-letnia wokalistka zespołu rockowego Heart poinformowała… » więcej 2024-07-03, godz. 10:00 Ekstraklasa piłkarska – słowacki obrońca w Widzewie Słowak Samuel Kozlovsky został w środę piłkarzem występującego w ekstraklasie Widzewa. 24-letni lewy obrońca to piąty zawodnik pozyskany latem przez łódzki… » więcej 2024-07-03, godz. 10:00 Dolnośląskie/ Dwie osoby zginęły w wypadku między Wrocławiem a Środą Śląską Dwie osoby zginęły w wypadku, do którego doszło przed godz. 9 na drodze krajowej nr 94 między Wrocławiem a Środą Śląską. Na wysokości miejscowości… » więcej 2024-07-03, godz. 09:50 Ukraina/ Władze Zakarpacia: między Budapesztem a Kijowem powstała atmosferę zaufania Między Budapesztem a Kijowem stworzono atmosferę zaufania - powiedział szef władz ukraińskiego Zakarpacia Wiktor Mykyta w wywiadzie dla węgierskiego portalu… » więcej 2024-07-03, godz. 09:50 Białoruś/ Centrum Wiasna: 254 więźniów politycznych jest w grupie szczególnego ryzyka Co najmniej 254 więźniów politycznych na Białorusi jest w grupie szczególnego ryzyka - pisze Centrum praw człowieka Wiasna. Są to osoby w starszym wieku… » więcej
17181920212223
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »