Radio Opole » Loża Radiowa » Aktualności Loży Radiowej » Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu…
2021-04-21, 19:21 Autor: Jan Poniatyszyn

Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego o setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego oraz o różnym postrzeganiu historii z perspektywy polskiej i niemieckiej

Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
W Popołudniowej Loży Radiowej nawiązaliśmy do sporu wokół tablicy pamiątkowej, która w Głogówku miała uczcić setną rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego. Zaproponowana przez tamtejszego burmistrza inskrypcja brzmiała: „W hołdzie polskim patriotom. Mieszkańcy gminy Głogówek”. Takiemu upamiętnieniu sprzeciwili się m.in. radni Mniejszości Niemieckiej. Uzasadniono to brakiem konsultacji społecznych oraz obawami, że napis ten może wywołać kontrowersje wśród mieszkańców tej gminy.
- Na przestrzeni dziesięcioleci wiele napisano o przyczynach wybuchu III Powstania Śląskiego. Była to reakcja na rezultat plebiscytu górnośląskiego. Badania historyczne potwierdzają, że polskie środowiska na Górnym Śląsku przewidując niekorzystny dla Polski rezultat plebiscytu przygotowywały się, aby w takiej sytuacji zorganizować trzecie powstanie. Chciano poprawić, odwrócić rezultat bardziej na korzyść Polski. Czy był to konflikt etniczny, czy międzypaństwowy? Odpowiedź jest złożona, bo te konteksty etniczne, czy międzypaństwowe się mieszały. Jeśli spojrzymy na problem z perspektywy suwerenności państwowej to Polska budowała swoją podmiotowość i utrwalała swoje granice. Natomiast z drugiej strony były Niemcy, które traciły terytoria w wyniku przegranej pierwszej wojny światowej. Te konteksty etniczne i państwowe mieszały się szczególnie w czasie kampanii plebiscytowej. Polecam w Internecie całą kolekcję plakatów plebiscytowych sprzed stu laty, gdzie to widać. Np. jest plakat, który pokazuje trzech śląskich Polaków stojących na powalonym Krzyżaku, czyli odwołujący się do odwiecznej rywalizacji polsko-niemieckiej. Taka propaganda była też po drugiej stronie – powiedział dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

Również w okresie międzywojennym polska narracja dotycząca powstań śląskich była w kontrze do niemieckiej. Obie narracje były wykluczające wówczas i w późniejszych dziesięcioleciach po drugiej wojnie światowej. Utracony heimat był propagowany w Niemczech Zachodnich, a w Polsce był mit Ziem Odzyskanych.

Co możemy powiedzieć o powstaniach śląskich we współczesnej pamięci zbiorowej Mniejszości Niemieckiej oraz u potomków powstańców śląskich i wśród ludności napływowej?

- W polskim społeczeństwie mamy jasny obraz tych powstań. Teraz w kontekście setnej rocznicy III Powstania Śląskiego wiele instytucji m.in. Instytut Śląski przypomina te wydarzenia w różnych inicjatywach i publikacjach. Można je też znaleźć na naszych stronach internetowych. Powstania śląskie miały fundamentalne znaczenie dla odbudowy polskiej państwowości i gospodarki po pierwszej wojnie światowej. Natomiast po 1989 roku Mniejszość Niemiecka w kontekście budowy własnej pamięci zbiorowej ma nie lada trudności. To środowisko, ta społeczność próbuje konstruować swoją pamięć. Czasami może się to obywać w kontrze do tego co jest w Polsce obowiązujące. To jest proces żmudny, długotrwały. Czasami w okolicznościach rocznicowych te takie niuanse, kontry do polskiej pamięci zbiorowej się uwidaczniają – mówił Mazurkiewicz.

Obchody setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego mają państwowy charakter. Np. prezydent Andrzej Duda przedstawił inicjatywę, w ramach której do blisko 100 miejsc na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie trafią pamiątkowe tablice honorujące pamięć Powstańców Śląskich. Natomiast środowiska MN nawołują do upamiętnienia obu stron konfliktu. Czy jest to do pogodzenia?

- Obserwując inicjatywy i działania MN raczej widziałbym, że społeczność ta dąży do pewnej uniwersalizacji doświadczeń, czy wydarzeń historycznych. Przykre i burzliwe wydarzenia, które miały miejsce w Europie i miały swój epizod na Śląsku, były też krzywdzące, czy bolesne dla jego mieszkańców. Nie doszukiwałbym się tutaj działań MN, które byłyby w kontrze do polskich obchodów i dążyły do antagonizowania społeczności regionu, a zwłaszcza w tym delikatnym aspekcie pamięci zbiorowej. MN ma przed sobą tą trudność, żeby powiedzieć o swojej pamięci zbiorowej, o swojej optyce i żeby to tak powiedzieć, aby nie było to w kontrze do polskiej perspektywy. Nie zawsze udaje się to dyplomatycznie zrealizować. Wrażliwość po obu stronach jest drogą do rozwiązania wszelkich problemów – uważa naukowiec Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

W zakresie zainteresowań badawczych dr Marka Mazurkiewicza znajdują się zagadnienia dotyczące m.in. mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Mniejszości Niemieckiej na historycznym obszarze Górnego Śląska.

Zobacz także

2021-06-02, godz. 12:56 Bartłomiej Stawiarski, burmistrz Namysłowa o mobilnym punkcie szczepień, o tym czy polityka mocno wkracza do samorządu… - Wczoraj już było około 30 osób, które czekały na szczepienie. Jako jedyne miasto w województwie mamy ten punkt szczepień, także ukłony w stronę premiera… » więcej 2021-06-02, godz. 09:13 Dr Wiesława Błudzin i Marek Tomków o konieczności szczepień mimo ustępującej pandemii oraz o tym, że już niedługo… - Odporność zbiorowa występuje według różnych danych, ale 70% zaszczepionej populacji to absolutne minimum, 80% 90% powoduje, że wirus nie ma kogo atakować… » więcej 2021-06-01, godz. 13:22 "Co tam Panie w polityce?" - prowadzą Piotr Gociek i Piotr Moc Jak w każdy wtorek, Piotr Gociek i Piotr Moc komentują bieżące wydarzenia w kraju i na świecie... Prezydent Andrzej Duda ratyfikował w poniedziałek decyzję… » więcej 2021-06-01, godz. 09:26 Marcin Oszańca rzecznik PSL w regionie o kandydacie na RPO, IPN, Wincentym Witosie i wyborach w partii - Życzymy wszystkiego najlepszego dla Pana posła Kukiza. Startował z list PSL, był proobywatelskim prekursorem JOW-ów, idei własnych i może powinien się… » więcej 2021-05-31, godz. 19:39 Jerzy Czerwiński, senator PiS, o współpracy programowej z Kukiz'15 i konsekwencjach spisu powszechnego ludności dla… Prawo i Sprawiedliwość zawarło porozumienie o współpracy programowej z Kukiz'15. Trwa Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań, w którym można deklarować… » więcej 2021-05-31, godz. 12:55 Violetta Porowska o ratyfikacji przez prezydenta Funduszu Odbudowy, o Lidii Staroń, kandydatce PiS na RPO i sprawie kopalni… - Przed nami formalności "brukselskie", ale w Polsce cieszymy się, że w końcu udało się zakończyć proces ratyfikacyjny - powiedziała w Parlamentarnej… » więcej 2021-05-31, godz. 09:30 Sławomir Kłosowski, wojewoda opolski o odmrażaniu szpitali, szczepieniach i sposobie dzielenia pieniędzy z Krajowego… - Dziś ostatni dzień relokacji pacjentów covidowych między innymi do szpitala tymczasowego w Centrum Wystawienniczo-Kongresowym w Opolu - powiedział w Porannej… » więcej 2021-05-28, godz. 19:52 Rafał Sierecki z Grupy Wyprawowej „Horyzont” w Głogówku o spotkaniu znanych podróżników z całej Polski Rozpoczęło się XIV Spotkanie Znajomych Podróżników w Głogówku. Udział w tej dwudniowej imprezie biorą znani globtroterzy z całej Polski. Ich prelekcje… » więcej 2021-05-28, godz. 17:50 Jolanta Barska, kierownik PCPR w Prudniku i Dorota Krzak, prowadząca rodzinny dom dziecka, o pieczy zastępczej i związanych… Dzień Rodzicielstwa Zastępczego obchodzony będzie w Prudniku. Celem sobotniego spotkania jest promocja pieczy zastępczej. Dzień popularyzujący ruch rodzicielstwa… » więcej 2021-05-28, godz. 11:59 Młodzieżowa Loża Radiowa o nowych kandydatach na stanowisko RPO i o sprawie kopalni Turów 15 czerwca odbędzie się dodatkowe posiedzenie Sejmu podczas którego przeprowadzone zostanie głosowanie w sprawie wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich. Do wczoraj… » więcej
34567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »