Radio Opole » Kraj i świat
2022-01-22, 14:50 Autor: PAP

Izrael/ Media o polskim dyplomacie ratującym Żydów: bohater, tysiące osób zawdzięczają mu życie (korekta)

Przedstawiciel rządu RP na uchodźstwie we Francji Vichy, Stanisław Zabiełło, był jednym z anonimowych bohaterów II wojny światowej, prowadził jedną z najodważniejszych akcji zainicjowanych przez polskich dyplomatów na rzecz ratowania Żydów i setki, a może tysiące osób, zawdzięczają życie jemu i jego ludziom - pisze izraelski dziennik "Israel Hajom".

"Prowadzone przez Zabiełłę biura dostarczały Żydom sfałszowane dokumenty potwierdzające ich chrześcijańskie lub aryjskie pochodzenie, zdobywały wizy na wyjazd z Francji do krajów Ameryki, Azji i Afryki, a nawet zwalniały więźniów żydowskich z policji francuskiej" - można przeczytać w artykule.


29 października 1942 r. z okupowanej Francji wysłano tajny telegram do MSZ rządu polskiego na uchodźstwie w Londynie pt. „Działania władz Francji przeciwko Żydom”. Telegram wysłany przez Zabiełłę jest cytowany w książce wydanej przez Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (chodzi o "W obliczu Zagłady. Rząd RP na uchodźstwie wobec Żydów 1939-1945" po red. Piotra Długołęckiego - PAP).


"Szczegóły tajemniczej sprawy stoją w całkowitej sprzeczności z przyjętym twierdzeniem, że polski rząd na uchodźstwie nie działał w zdecydowany sposób na rzecz swoich żydowskich obywateli" - komentuje często poruszający tematykę polską dziennikarz Eldad Bek.


Jak pisze "Israel Hajom" w latach 20. i 30. XX wieku tysiące Żydów emigrowało z Polski do Francji z powodów politycznych i ekonomicznych i w rezultacie przed II wojną światową we Francji mieszkało około 100 tys. Żydów polskiego pochodzenia – jedna trzecia wszystkich Żydów w tym kraju.


Gazeta wyjaśnia, że Polska 1 kwietnia 1938 r. odmówiła obywatelstwa osobom mieszkającym poza Polską od ponad pięciu lat i tym, którzy "utracili kontakt z polską narodowością". W ten sposób dziesiątki tysięcy Żydów polskiego pochodzenia stało się bezpaństwowcami.


Podporządkowany Niemcom reżim Vichy stworzył zaś rozróżnienie między „Żydami francuskimi”, których starano się do pewnego stopnia chronić przed Niemcami, a „Żydami zagranicznymi”. Polscy Żydzi w ogóle nie regulowali swojego statusu we Francji, brakowało im potrzebnych zaświadczeń i często nie znali nawet języka polskiego, ponieważ posługiwali się jidysz.


„Żydzi polscy mieszkający we Francji zaczęli kontaktować się z polskimi biurami i urzędami w celu uzyskania dokumentów, które pozwoliłyby im otrzymać kartki żywnościowe lub uciec z kraju” – powiedział historyk i były dyplomata Marek Pernal, który badał działalność sieci Zabiełły w archiwach polskiego MSZ. „W obliczu tak wielu zgłoszeń i nasilających się prześladowań Żydów, w 1941 roku Zabiełło nakazał wszystkim urzędom, którymi kierował, by nie przestawały fałszować zaświadczeń i dokumentów tożsamości dla Żydów" - podkreślił.


W tym samym czasie polscy urzędnicy współpracowali z władzami francuskimi w celu uzyskania dla Żydów wiz wyjazdowych z Francji oraz wiz wjazdowych do krajów Ameryki, Azji i Afryki, z których większość odmówiła przyjęcia żydowskich imigrantów.


Jedna z głównych dróg ewakuacyjnych przebiegała przez Lizbonę, gdzie polska misja odegrała ważną rolę w koordynowaniu przerzutów żydowskich uchodźców do innych krajów - relacjonuj Bek. Kolejna droga ewakuacyjna prowadził z Francji do sąsiedniej Szwajcarii, gdzie działała polska ambasada, kierowana przez ambasadora Aleksandra Ładosia, dostarczająca prawdziwe lub sfałszowane dokumenty osobom, które starały się uciec. Ponadto sieć Zabiełły prowadziła szeroko zakrojoną akcję pomocy finansowej obywatelom polskim, w tym wielu Żydom.


„Polscy dyplomaci w różnych krajach musieli zadbać o uchodźców, których nikt nie chciał, i zaczęli szukać twórczych rozwiązań. Na przykład +chrzcili+ Żydów. W ten sposób udało im się wysłać tysiące Żydów, którzy stali się +chrześcijanami+, do krajów Ameryki Południowej. Setki wysłano do Palestyny" - mówi dyrektor PISM Sławomir Dębski.


Dwa tygodnie po wysłaniu telegramu Zabiełły wojska niemieckie zajęły terytorium Vichy, a rozpoczęte wraz z pokonaniem Francji przez Niemców akcje ratowania Żydów stały się bardziej złożone i niebezpieczne. Zabiełło nie polecił swoim przełożonym natychmiastowego opuszczenia Francji.


W grudniu 1942 r. polski dyplomata został przekazany przez rząd Vichy gestapo. Przez około rok był przesłuchiwany przez Niemców w Paryżu, a następnie przeniesiony do obozów koncentracyjnych Buchenwald, Mittelbau-Dora i Bergen-Belsen, skąd został zwolniony pod koniec wojny. Po wojnie wrócił do Polski i kierował PISM. Zmarł w 1970 roku.


Joanna Baczała (PAP)


baj/ jar/


Kraj i świat

2024-05-23, godz. 14:50 G7/ USA nalegają na wykorzystanie przychodów z rosyjskich aktywów na rzecz Ukrainy Szefowa resortu finansów USA Janet Yellen, która bierze udział w konferencji ministrów finansów G7 we Włoszech, poinformowała, że Waszyngton nalega na… » więcej 2024-05-23, godz. 14:50 Polska Komisja Akredytacyjna do 13 czerwca zakończy ocenę nowych kierunków lekarskich Do 13 czerwca zakończy się audyt na 12 uczelniach, które kształcą na nowo utworzonych kierunkach lekarskich lub planują ich uruchomienie mimo wcześniejszej… » więcej 2024-05-23, godz. 14:40 Słowacja/ Sprawca zamachu na Fico: nie zgadzałem się z "judaszową" polityką wobec UE i Ukrainy Słowackie media opublikowały w czwartek kilkustronicowe uzasadnienie decyzji sądu z soboty, który zdecydował o areszcie dla sprawcy zamachu na premiera Roberta… » więcej 2024-05-23, godz. 14:40 French Open - Świątek zacznie od meczu z kwalifikatnką (krótka) Liderka światowego rankingu Iga Świątek, która będzie tytułu, w pierwszej rundzie wielkoszlemowego French Open zmierzy się z tenisistką z kwalifikacji… » więcej 2024-05-23, godz. 14:40 Komunikat Totalizatora Sportowego (23-05-2024) Komunikat Totalizatora Sportowego Totalizator Sportowy Spółka z o.o. podaje wylosowane liczby w dniu 2024-05-23 o godz. 14:00W zakładach Kaskada wylosowano1… » więcej 2024-05-23, godz. 14:40 Komunikat Totalizatora Sportowego (23-05-2024) Komunikat Totalizatora Sportowego Totalizator Sportowy Spółka z o.o. podaje ilości i wysokości wygranych w grach losowychw dniu 2024-05-23 o godz. 14:00Kaskada… » więcej 2024-05-23, godz. 14:40 Za nami trzy koncerty w Wiedniu w ramach 33. Festiwalu Mozartowskiego (MediaRoom) - 33. Festiwal Mozartowski Warszawskiej Opery Kameralnej trwa. - W ramach Festiwalu, dniach 19-21 maja 2024 roku. Warszawska Opera Kameralna zagrała trzy koncerty… » więcej 2024-05-23, godz. 14:40 Nowe obrazy w Zamku Królewskim: Ucello, Belloto, Grassi. Wystawa 11 wybitnych dzieł z Europy Wystawa 'Eleven. Creme de la creme zamkowych nabytków - malarstwo' to efekt kilkuletnich poszukiwań, negocjacji i zakupów. Z 60 obrazów nabytych niedawno wybraliśmy… » więcej 2024-05-23, godz. 14:40 Polska w czołówce krajów z najniższym odsetkiem przedwcześnie kończących naukę Zaledwie 3,7 proc. młodych Polaków przedwcześnie kończy edukację, niższy poziom wśród krajów członkowskich Unii Europejskiej ma jedynie Chorwacja (2… » więcej 2024-05-23, godz. 14:30 1. liga piłkarska - o awans, baraże i utrzymanie w ostatniej kolejce (zapowiedź, aktl.) Arka Gdynia i GKS Katowice stoczą bezpośredni pojedynek o awans, a Resovia z Polonią Warszawa korespondencyjny o utrzymanie w ostatniej kolejce piłkarskiej… » więcej
567891011
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »