Radio Opole » Kraj i świat
2022-01-22, 14:50 Autor: PAP

Izrael/ Media o polskim dyplomacie ratującym Żydów: bohater, tysiące osób zawdzięczają mu życie (korekta)

Przedstawiciel rządu RP na uchodźstwie we Francji Vichy, Stanisław Zabiełło, był jednym z anonimowych bohaterów II wojny światowej, prowadził jedną z najodważniejszych akcji zainicjowanych przez polskich dyplomatów na rzecz ratowania Żydów i setki, a może tysiące osób, zawdzięczają życie jemu i jego ludziom - pisze izraelski dziennik "Israel Hajom".

"Prowadzone przez Zabiełłę biura dostarczały Żydom sfałszowane dokumenty potwierdzające ich chrześcijańskie lub aryjskie pochodzenie, zdobywały wizy na wyjazd z Francji do krajów Ameryki, Azji i Afryki, a nawet zwalniały więźniów żydowskich z policji francuskiej" - można przeczytać w artykule.


29 października 1942 r. z okupowanej Francji wysłano tajny telegram do MSZ rządu polskiego na uchodźstwie w Londynie pt. „Działania władz Francji przeciwko Żydom”. Telegram wysłany przez Zabiełłę jest cytowany w książce wydanej przez Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (chodzi o "W obliczu Zagłady. Rząd RP na uchodźstwie wobec Żydów 1939-1945" po red. Piotra Długołęckiego - PAP).


"Szczegóły tajemniczej sprawy stoją w całkowitej sprzeczności z przyjętym twierdzeniem, że polski rząd na uchodźstwie nie działał w zdecydowany sposób na rzecz swoich żydowskich obywateli" - komentuje często poruszający tematykę polską dziennikarz Eldad Bek.


Jak pisze "Israel Hajom" w latach 20. i 30. XX wieku tysiące Żydów emigrowało z Polski do Francji z powodów politycznych i ekonomicznych i w rezultacie przed II wojną światową we Francji mieszkało około 100 tys. Żydów polskiego pochodzenia – jedna trzecia wszystkich Żydów w tym kraju.


Gazeta wyjaśnia, że Polska 1 kwietnia 1938 r. odmówiła obywatelstwa osobom mieszkającym poza Polską od ponad pięciu lat i tym, którzy "utracili kontakt z polską narodowością". W ten sposób dziesiątki tysięcy Żydów polskiego pochodzenia stało się bezpaństwowcami.


Podporządkowany Niemcom reżim Vichy stworzył zaś rozróżnienie między „Żydami francuskimi”, których starano się do pewnego stopnia chronić przed Niemcami, a „Żydami zagranicznymi”. Polscy Żydzi w ogóle nie regulowali swojego statusu we Francji, brakowało im potrzebnych zaświadczeń i często nie znali nawet języka polskiego, ponieważ posługiwali się jidysz.


„Żydzi polscy mieszkający we Francji zaczęli kontaktować się z polskimi biurami i urzędami w celu uzyskania dokumentów, które pozwoliłyby im otrzymać kartki żywnościowe lub uciec z kraju” – powiedział historyk i były dyplomata Marek Pernal, który badał działalność sieci Zabiełły w archiwach polskiego MSZ. „W obliczu tak wielu zgłoszeń i nasilających się prześladowań Żydów, w 1941 roku Zabiełło nakazał wszystkim urzędom, którymi kierował, by nie przestawały fałszować zaświadczeń i dokumentów tożsamości dla Żydów" - podkreślił.


W tym samym czasie polscy urzędnicy współpracowali z władzami francuskimi w celu uzyskania dla Żydów wiz wyjazdowych z Francji oraz wiz wjazdowych do krajów Ameryki, Azji i Afryki, z których większość odmówiła przyjęcia żydowskich imigrantów.


Jedna z głównych dróg ewakuacyjnych przebiegała przez Lizbonę, gdzie polska misja odegrała ważną rolę w koordynowaniu przerzutów żydowskich uchodźców do innych krajów - relacjonuj Bek. Kolejna droga ewakuacyjna prowadził z Francji do sąsiedniej Szwajcarii, gdzie działała polska ambasada, kierowana przez ambasadora Aleksandra Ładosia, dostarczająca prawdziwe lub sfałszowane dokumenty osobom, które starały się uciec. Ponadto sieć Zabiełły prowadziła szeroko zakrojoną akcję pomocy finansowej obywatelom polskim, w tym wielu Żydom.


„Polscy dyplomaci w różnych krajach musieli zadbać o uchodźców, których nikt nie chciał, i zaczęli szukać twórczych rozwiązań. Na przykład +chrzcili+ Żydów. W ten sposób udało im się wysłać tysiące Żydów, którzy stali się +chrześcijanami+, do krajów Ameryki Południowej. Setki wysłano do Palestyny" - mówi dyrektor PISM Sławomir Dębski.


Dwa tygodnie po wysłaniu telegramu Zabiełły wojska niemieckie zajęły terytorium Vichy, a rozpoczęte wraz z pokonaniem Francji przez Niemców akcje ratowania Żydów stały się bardziej złożone i niebezpieczne. Zabiełło nie polecił swoim przełożonym natychmiastowego opuszczenia Francji.


W grudniu 1942 r. polski dyplomata został przekazany przez rząd Vichy gestapo. Przez około rok był przesłuchiwany przez Niemców w Paryżu, a następnie przeniesiony do obozów koncentracyjnych Buchenwald, Mittelbau-Dora i Bergen-Belsen, skąd został zwolniony pod koniec wojny. Po wojnie wrócił do Polski i kierował PISM. Zmarł w 1970 roku.


Joanna Baczała (PAP)


baj/ jar/


Kraj i świat

2022-05-19, godz. 03:10 USA/ Szef tureckiego MSZ: pozostajemy przy wecie w sprawie rozszerzenia NATO o Finlandię i Szwecję Mimo negocjacji z USA Turcja obstaje przy swoim stanowisku, by na razie zablokować proces przystąpienia Finlandii i Szwecji do NATO - powiedział przedstawicielom… » więcej 2022-05-19, godz. 02:10 Niemcy/ Ambasador Ukrainy: Wejście Ukrainy do NATO zmniejszyłoby ryzyko wojny nuklearnej Ukraiński ambasador w Niemczech Andrij Melnyk uważa, że wstąpienie Ukrainy do Sojuszu Północnoatlantyckiego mogłoby równie szybko nastąpić, jak w przypadku… » więcej 2022-05-19, godz. 01:10 Parlament Europejski za sankcjami wobec byłego niemieckiego kanclerza, jeżeli nadal będzie współpracował z Kreml… Jeśli były kanclerz Gerhard Schroeder nadal będzie pracował dla rosyjskich firm, Unia Europejska powinna nałożyć na niego sankcje - tego domaga się Parlament… » więcej 2022-05-19, godz. 00:30 Piłkarska LE - kraje i miasta organizujące finał (dokumentacja) Środowy finał piłkarskiej Ligi Europy pomiędzy Eintrachtem Frankfurt a Rangers FC (1:1, karne: 5-4) odbył się w Sewilli. Stolica Andaluzji już po raz raz… » więcej 2022-05-19, godz. 00:20 Piłkarska LE - wyniki finałów (dokumentacja) W finale piłkarskiej Ligi Europy Eintracht Frankfurt po rzutach karnych Rangers FC z Glasgow 5-4. Po 90 minutach gry i dogrywce był remis 1:1. Mecz w Sewilli… » więcej 2022-05-19, godz. 00:20 Piłkarska LE - osiągnięcia krajów i klubów (dokumentacja) W piłkarskiej Lidze Europy i jej poprzedniku - Pucharze UEFA najczęściej - 13 razy - triumfowały zespoły z Hiszpanii. O prawie połowę tego dorobku postarał… » więcej 2022-05-19, godz. 00:20 Piłkarska LE - trofeum dla Eintrachtu Frankfurt (opis) Eintracht Frankfurt triumfował w piłkarskiej Lidze Europy. W finale rozegranym w Sewilli pokonał w serii rzutów karnych szkocki Rangers FC 5-4. Po 90 minutach… » więcej 2022-05-19, godz. 00:20 Piłkarska LE - droga Eintrachtu Frankfurt do trofem (dokumentacja) Droga Eintrachtu Frankfurt do zwycięstwa w Lidze Europy (na pierwszym miejscu mecz u siebie): grupa D - 1. miejsceFenerbahce Stambuł - 1:1, 1:1Royal Antwerpia… » więcej 2022-05-19, godz. 00:10 Piłkarska LE - trofeum dla Eintrachtu Frankfurt (krótka) Eintracht Frankfurt triumfował w piłkarskiej Lidze Europy. W finale rozegranym w Sewilli pokonał w serii rzutów karnych szkocki Rangers FC 5-4. Po 90 minutach… » więcej 2022-05-18, godz. 23:50 Senat za projektem ws. powrotu do służby uniewinnionych funkcjonariuszy SW Umożliwienie powrotu do służby funkcjonariuszom Służby Więziennej, którzy byli aresztowani, ale sprawa wobec nich zakończyła się ostatecznie uniewinnieniem… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »