Radio Opole » Kraj i świat
2022-12-02, 10:10 Autor: PAP

W. Brytania/ Mija 500 lat od pierwszego kontaktu dyplomatycznego Polski i Anglii

500 lat temu, jesienią 1522 r., na dwór króla Anglii Henryka VIII przybył sekretarz królewski Zygmunta I Starego, Ioannes Dantiscus (Jan Dantyszek). Był to pierwszy kontakt dyplomatyczny między Polską a Anglią, którą Dantyszek opisał jako kraj wysokich cen, złego jedzenia i brzydkiej pogody.

Podróż Dantyszka była tematem panelu, który odbył się we wtorek w Instytucie Warburga na Uniwersytecie Londyńskim. Wzięli w nim udział ambasador RP w Wielkiej Brytanii prof. Piotr Wilczek, prof. Norman Davies, brytyjsko-polski historyk, autor wielu książek o historii Polski, dr hab. Anna Skolimowska z Uniwersytetu Warszawskiego, badająca korespondencję i spuściznę literacką Dantyszka, oraz prof. Howard Hotson z Uniwersytetu Oksfordzkiego, zajmujący się historią XVI i XVII wieku.


Dantyszek, który jest uznawany za ojca polskiej dyplomacji oraz pierwszego w historii polskiego ambasadora (na dworze cesarza Karola V Habsburga), w czasie swojej służby dla Zygmunta Starego odbył podróże do większości krajów ówczesnej Europy, ale Anglię odwiedził tylko raz - właśnie jesienią 1522 r., a z tej wizyty zachowało się niewiele zapisków.


Nie jest nawet znana dokładna data przyjazdu Dantyszka do Anglii. W wydanej przy okazji panelu broszurze mgr Katarzyna Jasińska-Zdun z Wydziału "Artes Liberales" Uniwersytetu Warszawskiego pisze, że na podstawie różnych znanych informacji można ostrożnie przyjąć, że przybył tam 5 października 1522 r. Wiadomo natomiast, że odpłynął z Anglii do Hiszpanii 28 listopada - niemal miesiąc później, niż planował, co wynikało z niesprzyjającej pogody, która uniemożliwiała żeglugę.


Mimo że Dantyszek przez całe życie prowadził bardzo intensywną korespondencję - jak mówiła Anna Skolimowska, jest on autorem 6116 listów do 650 adresatów - z pobytu w Anglii zachowało się tylko sześć: cztery do króla Zygmunta Starego i dwa do podkanclerza koronnego Piotra Tomickiego. Wiadomo, że Dantyszek został przyjęty przez króla Henryka VIII - prawdopodobnie 8 października, w tym na prywatnej audiencji, oraz spotkał się z najbardziej wpływową postacią na jego dworze, lordem kanclerzem, kardynałem Thomasem Wolseyem i doradcą króla Thomasem More'em. Henryka VIII opisuje jako człowieka o niezwykłym uroku, Wolseya jako wszechpotężnego człowieka, który kieruje królem i państwem, zaś More'a jako biegłego w łacinie i grece.


Omawianymi sprawami były wojna włoska, w której Anglia i Francja były po przeciwnych stronach i w czasie której Francja, ku oburzeniu reszty chrześcijańskiej Europy, szukała sojuszu z Imperium Osmańskim, a także intrygi knute przez ostatniego wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Albrechta Hohenzollerna przeciwko Zygmuntowi Staremu.


Prof. Norman Davies zwrócił uwagę w debacie, że czasie wizyty Dantyszka - i szerzej, w tamtym czasie - Anglia była w Europie krajem średniego znaczenia i wyraźnie mniej wpływowym niż Polska Jagiellonów, będąca jednym z największych i najpotężniejszych wówczas państw na kontynencie. Dodał jednak, że Henryk VIII miał duże ambicje i dobrego kanclerza w osobie Wolseya.


Dantyszek wyjechał z Londynu 13 października, a 22 października dotarł do Plymouth w południowo-zachodniej Anglii, skąd miał odpłynąć do Hiszpanii. Jak pisze Jasińska-Zdun, jego wydłużony o kilka tygodni pobyt w Anglii pozwolił mu na obserwacje na temat codziennego życia mieszkańców tego kraju, które przekazał w listach wysłanych na dwór królewski w Polsce.


Skarży się w nich m.in. na wysokie ceny w Anglii, którą uważał za najdroższy kraj z tych, w których kiedykolwiek był, w tym zwłaszcza na koszty podróży, zakwaterowania, wynajęcia koni i utrzymania służby. Wskazuje, że w każdym dniu w Anglii wydaje więcej, nawet nie uwzględniając kosztów koni, niż w Niemczech razem z końmi. "Ludzie tutaj wiedzą dobrze, czym są pieniądze. Nie widziałem ludzi bardziej chciwych w żadnym kraju, do którego podróżowałem. (...) Cokolwiek trzeba kupić, nawet najmniejszą rzecz, będzie kosztowało to statera (dawna jednostka monetarna - PAP), za to, co dla nas jest warte trzy grosze. Ludzie tu nie boją się Boga i nie mają sumienia" - pisze w jednym z zachowanych listów.


Narzeka też na angielskie jedzenie, które opisuje jako nie dość, że drogie, to jeszcze niedobre. "Nie obawiałem się niczego bardziej niż tego, że zachoruję na jakąś chorobę, szczególnie z powodu ryb, którą oni, tak jak wszystko inne, gotują źle" - podkreśla.


Dantyszek nigdy więcej nie wrócił do Anglii, ale podczas późniejszych podróży do innych krajów poznał angielskich dyplomatów, a nawet się z nimi zaprzyjaźnił, przez co zmienił zdanie na temat tego kraju. W liście do arcybiskupa Canterbury Thomasa Cranmera z 1540 r. napisał o Anglii: "bogata wyspa, która jest mi bardzo droga ze względu na życzliwość, jakiej doświadczyłem".


Z Londynu Bartłomiej Niedziński (PAP)


bjn/ akl/


Kraj i świat

2023-01-29, godz. 20:30 PŚ w szpadzie - Polacy bez sukcesów w Dausze Maciej Bielec był 26., a Martyna Swatowska-Wenglarczyk zajęła 27. lokatę i byli najlepsi z polskich szpadzistów w zawodach Pucharu Świata Grand Prix FIE… » więcej 2023-01-29, godz. 20:30 MŚ hokeistów na trawie – tytuł dla Niemiec po zwycięstwie w finale nad Belgią Hokeiści na trawie Niemiec zdobyli złoty medal mistrzostw świata, które w niedzielę zakończyły się w indyjskim Bhubaneswar. W finale pokonali Belgię po… » więcej 2023-01-29, godz. 20:30 Ekstraklasa piłkarska – Lechia – Wisła 1:0 (opinie) Po meczu ekstraklasy Lechia Gdańsk - Wisła Płock (1:0) powiedzieli: Pavol Stano (trener Wisły): „Wyszliśmy na ten mecz pewni siebie. Jesteśmy dobrze… » więcej 2023-01-29, godz. 20:20 Ukraina/ W rosyjskim ostrzale Chersonia zginęły trzy osoby, sześć jest rannych W niedzielę wojska rosyjskie ostrzeliwały Chersoń siedem razy, zginęły trzy osoby, sześć zostało rannych. Uszkodzony został szpital, dworzec autobusowy… » więcej 2023-01-29, godz. 20:20 Beach Pro Tour Finals - drugie miejsce Bryla i Łosiaka (opis) Siatkarze plażowi Michał Bryl i Bartosz Łosiak przegrali w finale Beach Pro Tour Finals w Dausze z Norwegami Andersem Berntsenem Molem i Christianem Sandlie… » więcej 2023-01-29, godz. 20:20 Ekstraliga hokejowa - 41. kolejka (tabela) Wyniki meczów 41. kolejki i tabela Polskiej Ligi Hokejowej: Marma Ciarko STS Sanok - Tauron Podhale Nowy Targ 3:0 (0:0, 1:0, 2:0) GKS Tychy - GKS Katowice… » więcej 2023-01-29, godz. 20:20 U. Zielińska (Zieloni): rozmawiamy w sprawie startu ze wszystkimi na opozycji Najbliżej nam do Koalicji Obywatelskiej, ale rozmawiamy o starcie w wyborach ze wszystkimi na opozycji, najważniejsza jest dla nas realizacja naszego programu… » więcej 2023-01-29, godz. 20:10 Ekstraklasa piłkarska - strzelcy Klasyfikacja strzelców ekstraklasy piłkarskiej: strzelcy (w kolejce, razem, u siebie, na wyjeździe) Said Hamulic PGE FKS Stal Mielec 9 5 4Davo Wisła Płock… » więcej 2023-01-29, godz. 20:10 Holandia/ W Niderlandach wraca nienawiść do Żydów - ostrzegł przewodniczący Holenderskiego Komitetu Oświęcimsk… Antysemityzm podnosi głowę w Niderlandach - powiedziała w niedzielę burmistrz Amsterdamu Femke Halsema podczas Narodowego Dnia Pamięci o Holokauście. „Wraca… » więcej 2023-01-29, godz. 20:10 Ekstraliga hokejowa – STS – Podhale 3:0 Marma Ciarko STS Sanok - Tauron Podhale Nowy Targ 3:0 (0:0, 1:0, 2:0). Bramki: 1:0 Elliot Lorraine (40), 2:0 Ville Heikkinen (48), 3:0 Jere Karlsson (60). … » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »