Radio Opole » Kraj i świat
2023-01-31, 11:20 Autor: PAP

Bytom/ Minęło sto lat od jednej z największych katastrof górniczych

W Bytomiu uczczono we wtorek pamięć ofiar katastrofy w kopalni Heinitz, po wojnie działającej pod nazwą Rozbark. Sto lat temu wybuch pyłu węglowego, pożar i fala niezdatnego do oddychania powietrza zabiły tam 145 górników i ratowników. Była to największa tragedia w górnictwie na Śląsku.

„Przyczyny tej tragedii były złożone, jak zawsze w kopalniach. Prawdopodobnie inicjacją były prace strzałowe, które spowodowały wybuch pyłu węglowego. Jego następstwem mogło też być zapalenie metanu. Ludzie ginęli praktycznie na całej kopalni. Od miejsca wybuchu do szybu wentylacyjnego prąd niebezpiecznego powietrza zabijał po drodze wszystkich, których napotykał. Ludzie umierali nawet w szybach” – powiedział PAP ostatni dyrektor kopalni Rozbark Stanisław Strojek.


Kopalnia w bytomskiej dzielnicy Rozbark działała przez 170 lat – w przedwojennym niemieckim Bytomiu pod nazwą Heinitz, w polskim jako Rozbark. W przyszłym roku minie 20 lat od jej zamknięcia. W dawnej kopalnianej cechowni jest dziś Teatr Rozbark, w części innych pokopalnianych obiektów - Centrum Sportów Wspinaczkowych i Siłowych Skarpa.


O tragedii sprzed 100 lat przypomina wystawiony w 1925 roku pomnik na rozbarskim cmentarzu, kilkanaście lat temu gruntownie odnowiony. Na nim 145 nazwisk ofiar katastrofy – 141 górników i 4 ratowników. Dominują nazwiska polsko brzmiące, choć pisane z niemiecka, jak Felix Czekalla, Karl Gruschka, Paul Kempny, Viktor Przybylla, Vinzent Swadlo, Franz Rzesnitzek, Siegfred Warzecha, Vinzent Woiteczek, Josef Mokry, Robert Gwosdz, Michael Sowa. Około 110 dzieci straciło w wypadku ojców.


Jak wspomina emerytowany dyrektor Stanisław Strojek, który w kopalni Rozbark spędził całe zawodowe życie, a przez ostatnie siedem lat działania był jej dyrektorem, jeszcze w latach 60.-70. ub. wieku wokół pomnika były groby ofiar katastrofy. W sumie w Bytomiu pochowano 122 osoby, pozostałe spoczęły w okolicznych miejscowościach. Z czasem rodziny ofiar poumierały lub wyjechał do Niemiec, zaś przy pomniku pojawiły się nowe pochówki. Jednak górnicy z Rozbarku zawsze pamiętali o zmarłych kolegach.


„Pracowaliśmy w tych samych pokładach, oddziałach, w tych samych zagrożeniach co polegli. Nam dopisało szczęście. Przepracowaliśmy na tej kopalni kilkadziesiąt lat, doczekaliśmy spokojnej emerytury; im się niestety nie udało. Być może dlatego, że jeszcze wtedy nie było tak doskonałych urządzeń i środków bezpieczeństwa. Górnicy nie mieli wówczas aparatów ucieczkowych m.in. dlatego aż tylu zginęło” – powiedział Stanisław Strojek.


Wtorkową uroczystość przy pomniku na rozbarskim cmentarzu poprzedziła msza w pobliskim kościele pod wezwaniem św. Jacka. Później na cmentarzu złożono wieńce i zapalono znicze. Była górnicza orkiestra, zastęp ratowników z Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego w Bytomiu, czynni i emerytowani górnicy w galowych mundurach, przedstawiciele władz, wśród nich senator Halina Bieda. Wspominano wszystkich, którzy stracili życie w ciągu 170 lat działania kopalni Rozbark.


„Pamiętajmy zarówno o tych 145 ofiarach z 31 stycznia 1923 roku, jak i o wszystkich górnikach, którzy ponieśli śmierć lub doznali uszczerbku na zdrowiu przez 170 lat istnienia kopalni. W jej historii lata, kiedy nie doświadczylibyśmy nieszczęść czy tragedii, można policzyć na palcach. Pamiętajmy także o wszystkich, którzy pracowali na Rozbarku; część z nich leży na tym cmentarzu. Pamiętajmy o nich, pamiętajmy o Rozbarku” – apelował emerytowany dyrektor kopalni.


Górnicy z Rozbarku zapewniają, że pamiętają o tragedii sprzed lat nie tylko przy okazji okrągłych rocznic czy Barbórki. Przed pomnikiem codziennie płoną znicze – zapalają je ludzie odwiedzający cmentarz, niektórzy opowiadają dzieciom historię katastrofy, szukają na liście ofiar znajomych nazwisk. W dniu Wszystkich Świętych wokół pomnika płoną dziesiątki zniczy.


We wtorek późnym popołudniem w miejscu dawnego szybu, którym transportowano na powierzchnię ciał ofiar, odsłonięta będzie tablica upamiętniająca tragedię sprzed stu lat, z górniczą lampką, symbolizującą trwającą pamięć. Jak mówi emerytowany dyrektor kopalni, dziś tragedia na taką skalę jak przed stu laty jest niewyobrażalna - górnicy wyposażeni są w aparaty ucieczkowe i inny sprzęt ochronny, inne są procedury i normy bezpieczeństwa.


We wtorkowym artykule poświęconym rocznicy katastrofy w kopalni Heinitz regionalny portal Slazag.pl przytoczył opisującą wypadek relację bytomskiego pisma „Katolik”: „Nieszczęście zdarzyło się na pokładzie 660 metrów głębokim, na którym pracował oddział sztygara Szymy (…) Trujące gazy zapełniły w okamgnieniu cały pokład a następnie także drugi (wyżej położony), na którym pracował oddział sztygara Strassburga. Przypuszcza się, że gazy dostały się do kopalni z wyrąbanego pola kopalnianego, którego tama zawaliła się wskutek gwałtownego wstrząśnienia przy wybuchu” – pisało poczytne wówczas na Śląsku pismo.(PAP)


mab/ dki/


Kraj i świat

2024-04-26, godz. 19:30 Izrael/ Siedmiu rabinów aresztowanych za próbę wjazdu do Strefy Gazy Grupa aktywistów, w tym siedmiu rabinów, została aresztowana podczas próby dostarczenia żywności do Strefy Gazy. Do zatrzymania doszło w piątek, kiedy… » więcej 2024-04-26, godz. 19:30 Podkarpackie/ Dariusz Półćwiartek wicekuratorem oświaty w Rzeszowie Dyrektor Zespołu Szkół w Dębnie Dariusz Półćwiartek został wicekuratorem oświaty w Rzeszowie - wynika z informacji zamieszczonej na stronie Kuratorium… » więcej 2024-04-26, godz. 19:20 Rzeszów/ Wody Polskie sadzą drzewa na bulwarach nad Wisłokiem Wody Polskie sadzą drzewa nad rzeszowskim Wisłokiem. Bulwary ozdobią graby pospolite, klony czerwone, olchy, brzozy i m.in. dęby błotne. » więcej 2024-04-26, godz. 19:20 ME w judo - Zachova pierwszą czeską złotą medalistką Renata Zachova (63 kg) została pierwszą w historii Czeszką, która zdobyła tytuł w mistrzostwach Europy w judo. Po dwóch dniach imprezy odbywającej się… » więcej 2024-04-26, godz. 19:10 W. Brytania/ Ambasador Rosji wezwany do resortu spraw zagranicznych Ambasador Rosji w Wielkiej Brytanii został w piątek wezwany do Biura Spraw Zagranicznych w związku z - jak podano - wrogą działalnością młodego Brytyjczyka… » więcej 2024-04-26, godz. 19:10 Superpuchar Polski w piłce ręcznej - dwa mecze o trofeum 7 września w Łodzi Dwa mecze o Superpuchar Polski, kobiet i mężczyzn, w piłce ręcznej zostały zaplanowane na 7 września w łódzkiej Atlas Arenie. 'Chcemy wspólnie stworzyć… » więcej 2024-04-26, godz. 19:10 USA/ Szef Pentagonu ogłosił pakiet uzbrojenia dla Ukrainy wart 6 mld dolarów, w tym rakiety Patriot (krótka) Szef Pentagonu Lloyd Austin ogłosił w piątek, że Stany Zjednoczone zakupią dla Ukrainy rakiety Patriot oraz inne rodzaje broni i sprzętu wojskowego o wartości… » więcej 2024-04-26, godz. 19:00 Ekstraklasa piłkarska - Piast - Warta 1:0 (do przerwy) Piast Gliwice - Warta Poznań 1:0 do przerwy Bramki: 1:0 Kamil Wilczek (43). Sędzia: Tomasz Musiał (Kraków).(PAP) gir/ km/ cegl/ » więcej 2024-04-26, godz. 19:00 Włochy/ 23 tys. turystów zapłaciło za wstęp do Wenecji w drugim dniu nowych zasad Ponad 23 tys. turystów z całego świata zapłaciło 5 euro za wstęp do historycznego centrum Wenecji w piątek, czyli w drugim dniu obowiązywania pilotażowego… » więcej 2024-04-26, godz. 19:00 Poznań/ Europejskie badanie warunków życia mieszkańców W ramach Europejskiego badania warunków życia ludności ankieterzy Urzędu Statystycznego w Poznaniu będą pytać mieszkańców miasta m.in. o ich sytuację… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »