Radio Opole » Kraj i świat
2021-10-27, 14:40 Autor: PAP

Gdańsk/ Wystawa upamiętniająca I zjazd "Solidarności"

W historycznej Sali BHP Stoczni Gdańskiej otwarto w środę wystawę "Kim jesteśmy i dokąd dążymy. 40 rocznica I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ Solidarność”, przygotowaną przez Instytut Dziedzictwa Solidarności. Ekspozycja opowiada o najważniejszych decyzjach, jakie zapadły podczas zjazdu, atmosferze w miejscu obrad i wokół niego.

W uroczystym wernisażu wzięli udział m.in. przedstawiciele IDS, przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" Piotr Duda, dyrektora gdańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej prof. Mirosław Golon, a także świadkowie historii, m.in. Andrzej Gwiazda.


Jak wyjaśnił dyrektor IDS Mateusz Smolana, celem przedsięwzięcia jest upamiętnienie pierwszego zjazdu Solidarności. "W powszechnej świadomości pozostaje on na nieco dalszym planie. Mówi się najczęściej o narodzinach ruchu, o wielkim strajku w sierpniu 1980 roku, porozumieniach sierpniowo-wrześniowych. Pamięta się i komentuje temat stanu wojennego. Tymczasem I Krajowy Zjazd Delegatów miał ogromne znaczenie nie tylko dla Solidarności, ale również przyszłości i historii Polski. Podczas zjazdu, związek umocnił swoje ogólnopolskie struktury, ostatecznie ukształtowały się jego elity. (...) Pomimo wielu prób rozbicia przez aparat represji tego narodowego wiecu, Solidarność utrwaliła swój mit, podkreśliła, że była autentyczna i reprezentowała prawdziwe aspiracje Polaków" - powiedział.


I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ "Solidarność" odbył się w Gdańsku w Hali Olivia w dwóch turach: 5-10 września i 26 września-7 października 1981 roku. Jak podkreślił Piotr Duda, było to pierwsze, po II wojnie światowej, tak wielkie forum nieskrępowanej dyskusji społeczno-politycznej. "Rozmawiano o wolności, godności i podmiotowości ludzkiej pracy. Był to ewenement na skalę światową" - dodał szef "S".


W zjeździe uczestniczyło blisko 900 delegatów i kilka tysięcy gości. Osiemnaście burzliwych dni i nocy spędzonych na dyskusjach, czasami niezwykle gorących, zakończyło okres formowania się NSZZ "Solidarność". Uchwalono szereg ważnych dokumentów. Do historii przeszedł sformułowany przez delegatów program "Samorządnej Rzeczypospolitej" oraz posłanie do robotników innych krajów komunistycznych.


Delegaci ustalili m.in., że związek jest organizacją wieloświatopoglądową, reprezentującą pracowników i broniącą ich interesów. Podczas zjazdu odbyły się także wybory przewodniczącego Solidarności, którym został Lech Wałęsa.


"My, związkowcy, staramy się kontynuować wartości Solidarności. Do dzisiaj związek zawodowy Solidarność, jako jedyny w naszym kraju i nieliczny w Europie i świecie, ma w statucie wpisane wartości chrześcijańskie, naukę społeczną Kościoła i z tych wartości czerpiemy" - podkreślił Duda.


Andrzej Gwiazda zaznaczył, że wydarzenia z września i października 1981 r. powinny być dla nas lekcją. "Zjazd Solidarności był niewątpliwie wielkim triumfem i wykwitem demokracji ze wszystkimi jej pozytywnymi i negatywnymi cechami. Wnikliwa analiza jest dla nas materiałem, z którego płyną wielkie nadzieje i ostrzeżenie. Na zjeździe demokracja zakwitła wszystkimi barwami, łącznie z manipulacjami, podziałami na stronnictwa. Jest to rozdział w historii, z której możemy wyciągnąć szereg wskazówek na przyszłość" - powiedział.


Prof. Mirosław Golon zwrócił uwagę, że jednym z najciekawszych dokumentów uchwalonych podczas zjazdu było "Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej", w którym poparto rozwój niezależnych ruchów związkowych. "To związkowe, prodemokratyczne, prowolnościowe, prodemokratyczne wystąpienie zostało odebrane przez władze całego komunistycznego świata z wściekłością" - powiedział.


Władze PRL nazwały je "obłędną prowokacją wobec sojuszników Polski". W krajach socjalistycznych, zwłaszcza w ZSRS, organizowano "spontaniczne wiece", na których potępiano apel polskich związkowców.


Jak przypomniał podczas swojego wystąpienia dyrektor gdańskiego oddziału IPN, z posłaniem wystosowanym przez działaczy "S" związana jest historia listu rumuńskiego robotnika Filipa Iuliusa z Cluy-Napoca. Jego tekst z podziękowaniami dotarł do Polski i został odczytany podczas drugiej tury zjazdu. Służba Bezpieczeństwa doniosła natychmiast o liście do rumuńskiej Securitate. Za "propagandę przeciw ustrojowi socjalistycznemu" autor trafił na sześć i pół roku do więzienia. Był tam torturowany i głodzony.


"Cały czas przesłanie rodzącej się wówczas Solidarności jest aktualne dla Mińska i całej Białorusi, dla całej Federacji Rosyjskiej" - dodał.


Kuratorem wystawy jest Joanna Lewandowska. Ekspozycja ukazuje najważniejsze decyzje, jakie zostały podjęte w czasie I zjazdu "Solidarności". Opowiada o atmosferze w miejscu obrad i wokół niego, o sporach i porozumieniach. Wykorzystano w niej fotografie uznanych autorów, wśród których znaleźli się: Sławomir Fiebig, Chris Niedenthal, Paweł Glanert i Zygmunt Pałasz. Zdjęcia wzbogacają dokumenty pochodzące z Archiwum Historycznego Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność".


Jak podkreśliła Lewandowska, dokumenty i decyzje podjęte przez zjazd spotykały się z ogromnym zainteresowaniem polskich i zagranicznych mediów – akredytowało się blisko 1000 dziennikarzy, w tym z Chin i ZSRR. Przed halą Olivia codziennie gromadziły się tłumy, by posłuchać obrad przez ustawione na zewnątrz głośniki, zdobyć gazetę zjazdową, zrobić zdjęcie. Społeczeństwo oczekiwało, że Solidarność znajdzie receptę na kryzys gospodarczy, przedstawi koncepcję państwa, o jakim marzyła większość, w którym człowiek odzyska godność, podmiotowość i szacunek.


Zjazd z 1981 r. był pilnie śledzony przez władze PRL. W inwigilację delegatów zaangażowano bezprecedensowe środki techniczne i kadry SB. Władze uruchomiły także potężną kampanię propagandową przeciwko "solidarnościowej ekstremie".


W historycznej Sali BHP w Gdańsku wystawa będzie dostępna dla zwiedzających od 28 października w godzinach 10-18. (PAP)


Autor: Anna Wydorska


anm/ dki/


Kraj i świat

2024-06-03, godz. 16:00 Sudan/ Rosja wybuduje bazę na Morzu Czerwonym w zamian za wsparcie dla armii sudańskiej Rosja uzyskała zgodę rządzącej Sudanem Tymczasowej Rady Suwerennej generała Abd al-Fattaha al-Burhana na budowę centrum wsparcia logistycznego dla swoje… » więcej 2024-06-03, godz. 16:00 1. liga piłkarska - właściciel Warty: nie ma innej opcji niż gra w Poznaniu Warta Poznań po spadku z piłkarskiej ekstraklasy musi na nowo budować strategię na nowy sezon. Największym wyzwaniem są negocjacje w sprawie najmu Stadionu… » więcej 2024-06-03, godz. 15:50 Ambasador Izraela: wycieczki uczniów zależą od kwestii bezpieczeństwa Ambasador Izraela w Polsce Yacov Livne powiedział w poniedziałek, że wycieczki izraelskich uczniów do Polski zależą od kwestii bezpieczeństwa. Dodał, że… » więcej 2024-06-03, godz. 15:50 Egipt/ Szef MSZ: nie wyrażamy zgody na izraelską obecność na naszej granicy ze Strefą Gazy Egipt stawia sprawę jasno, nie wyrażamy zgody na izraelską obecność na przejściu granicznym w Rafah, oddzielającym egipski półwysep synajski od Strefy… » więcej 2024-06-03, godz. 15:50 Ekstraklasa siatkarzy - Winiarski nadal trenerem Aluronu CMC Michał Winiarski pozostanie trenerem siatkarzy Aluronu CMC Warty Zawiercie w kolejnym sezonie ekstraklasy - poinformował klub. W minionych rozgrywkach „Jurajscy… » więcej 2024-06-03, godz. 15:40 Podkarpackie/ KAS udaremniła przemyt przez granicę koralowca Funkcjonariusze podkarpackiej Krajowej Administracji Skarbowej udaremnili przemyt koralowca. Okaz należy do gatunków zagrożonych wyginięciem i objęty jest… » więcej 2024-06-03, godz. 15:40 Ekstraliga rugby - Juvenia do końca roku będzie grać na obiekcie Zwierzynieckiego Rugbiści Juvenii Kraków co najmniej do końca roku mecze sezonu 2024/25 ekstraligi w roli gospodarzy będą rozgrywać na stadionie Zwierzynieckiego KS. Przyczyną… » więcej 2024-06-03, godz. 15:40 Sejm/ Mikołaj Pawlak nie stawił się przed komisją śledczą ds. Pegasusa, kolejne wezwanie na 10 czerwca (opis) B. dyrektor Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich w Ministerstwie Sprawiedliwości Mikołaj Pawlak nie stawił się w poniedziałek przed komisją śledczą… » więcej 2024-06-03, godz. 15:30 Formuła 1 - Ocon po sezonie opuści zespół Alpine Francuski kierowca Esteban Ocon po zakończeniu tego sezonu opuści startujący w Formule 1 zespół Alpine. 'Jego kontrakt nie zostanie przedłużony' - poinformował… » więcej 2024-06-03, godz. 15:30 French Open - ćwierćfinał Świątek około godziny 13 Wtorkowy ćwierćfinał French Open Igi Świątek z Czeszką Marketą Vondrousovą rozpocznie się około godziny 13. Dwie godziny wcześniej na kort centralny… » więcej
45678910
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »