Radio Opole » Dobrze być w formie
2024-09-05, 07:00 Autor: Bugajska Anna / PAP

Naukowcy: mózg tworzy trzy kopie „zapasowe” wspomnień

mózg, zdjęcie poglądowe. [fot. elements.envato.com]
mózg, zdjęcie poglądowe. [fot. elements.envato.com]
Pamięć o konkretnym wydarzeniu znajduje się w mózgu w kilku równoległych kopiach – utrwalanych, modyfikowanych albo kasowanych po jakimś czasie – wynika z najnowszych badań. Naukowcy uważają, że to, której kopii używamy, może wpływać na kształt wspomnień.
Pamięć to jeden z najważniejszych procesów poznawczych, kluczowy dla innych czynności psychicznych, takich jak świadomość, osobowość, poczucie tożsamości, wyobraźnia, język albo rozumowanie. Pamięć umożliwia uczenie się, przywoływanie faktów i obrazów z przeszłości, automatyczne wykonywanie różnych czynności.

Jak tłumaczą badacze z Uniwersytetu w Bazylei (Szwajcaria), zdolność do przekształcania doświadczeń we wspomnienia pozwala nam uczyć się i wykorzystywać to, czego się nauczyliśmy w reagowaniu na nowe sytuacje. Ponieważ jednak świat wokół nas stale się zmienia, musimy korzystać nie tylko z modeli na stałe zapisanych w pamięci, ale z dynamicznego, modyfikowanego zespołu danych, który dostosowuje się do nowych okoliczności.

Zatem pamięć nie przypomina analogowego album ze zdjęciami – emocje i wewnętrzne mechanizmy filtrujące wpływają na to, co mózg przechowuje, a czego się pozbywa. A wspomnienia zapisane w sieciach neuronowych mogą być wielokrotnie zmieniane i zniekształcane. Ten mechanizm zbadali właśnie szwajcarscy naukowcy, a wyniki ich pracy ukazały się w magazynie „Science”
(https://www.science.org/doi/10.1126/science.adk0997).

Badacze pod kierunkiem neurobiologia prof. Flavio Donato, szefa Biozentrum – interdyscyplinarnego wydziału badań molekularnych i biomedycznych Uniwersytetu w Bazylei – odkryli, że wspomnienie konkretnego doświadczenia jest przechowywane w kilku równoległych kopiach. Takie zapisy zachowują się w mózgu przez różny czas, niektóre z nich są modyfikowane, a inne usuwane.

Zespół prof. Donato sprawdził mechanizmy zapamiętywania, przechowywania wspomnień i ich modyfikacji na myszach. Wcześniejsze badania wykazały, że pamięć każdego doświadczenia jest zapisywana w hipokampie – strukturze w płacie skroniowym. Ten region mózgu pełni ważną rolę m.in. w przenoszeniu informacji z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej, orientacji przestrzennej i uczeniu się. Teraz okazało się, że wspomnienia są tam przechowywane w co najmniej trzech grupach neuronów, które wykształciły się na różnych etapach rozwoju embrionalnego.

Jak tłumaczą naukowcy, pierwsze kształtujące się neurony są odpowiedzialne za długotrwałe utrzymywanie się pamięci. Dzięki nim nawet kopia wspomnienia początkowo zbyt słaba, by można było z niej korzystać, z czasem staje się coraz silniejsza. To oznacza, że mózg może mieć dostęp do takiego fragmentu pamięci dopiero po pewnym czasie od jego zakodowania.

Z kolei w grupie neuronów powstałych na późnym etapie neurogenezy zapis tego samego wydarzenia jest początkowo bardzo silny, ale z czasem słabnie i zanika – zwłaszcza, jeśli wspomnienia nie są odświeżane.

Jest jeszcze jedna, pośrednia grupa neuronów, która wyodrębniła się w czasie pomiędzy tymi dwiema. Tworzone tam ślady pamięci są, jak wyjaśniają badacze, najbardziej stabilne.

Z najnowszych badań wynika też, że od tego, z której kopii korzysta mózg, zależy, jak wyglądają wspomnienia. W odpowiednich warunkach taki zapis może się zmienić lub posłużyć do stworzenia nowej kopii pamięci. Wspomnienia przechowywane przez krótki czas w późno wykształconych neuronach mogą być wielokrotnie modyfikowane i przepisywane. Przypominanie sobie sytuacji niedługo po tym, gdy się wydarzyła, pobudza do działania właśnie tę grupę komórek nerwowych.

Z kolei przywoływanie wspomnień o tym samym wydarzeniu po długim czasie uaktywnia wcześnie powstałe neurony. Odzyskują one kopię dawnego wspomnienia, jednak możliwość jej modyfikacji jest już ograniczona.

„To, jak wspomnienia są przechowywane, jest dowodem na imponującą plastyczność mózgu, która leży u podstaw jego ogromnej pojemności pamięciowej” – mówi główna autorka pracy, neurobiolożka dr Vilde Kveim.

Wyniki badań wskazują, że aktywacja określonych kopii pamięci i czas, który dzieli je od zapisanych wydarzeń, ma wpływ na to, jak zapamiętujemy, zmieniamy i wykorzystujemy wspomnienia.

„Działanie mózgu w związku z pamięcią jest imponujące. Z jednej strony musi pamiętać, co wydarzyło się w przeszłości, aby pomóc nam zrozumieć świat, w którym żyjemy. Z drugiej strony musi dostosowywać się do zmian zachodzących wokół nas – nasze zmieniające się wspomnienia pomagają nam dokonywać właściwych wyborów na przyszłość” – wyjaśnił prof. Flavio Donato.

Naukowcy mają nadzieję, że zrozumienie, od czego zależą kodowanie i modyfikowanie wspomnień w mózgu, może w przyszłości pomóc łagodzić negatywne i natrętne wspomnienia, lub przywracać te, które wydawały się bezpowrotnie utracone.

Dobrze być w formie

2024-08-02, godz. 07:00 „Uwaga - to jest napad!” - rusza kampania edukacyjna o rzadkich zespołach padaczkowych Odyseja diagnostyczna, konsultacje z dziesiątkami lekarzy, codzienny strach o zdrowie i życie, utrudniony dostęp do wielu specjalistów, w tym psychologów… » więcej 2024-08-01, godz. 07:00 Nowotwory kobiece w natarciu Choć mamy coraz nowocześniejsze leki i terapie, coraz lepszą diagnostykę, na nowotwory zachorowuje coraz więcej młodych kobiet. O ile tak jest wszędzie… » więcej 2024-07-31, godz. 07:00 Przyjmujesz leki - uważaj na słońce Bierzesz leki? Uważaj na słońce! - apelują farmaceuci. Jest wiele substancji leczniczych, które wchodzą w interakcje ze słońcem, wywołując fotouczulenia… » więcej 2024-07-30, godz. 07:00 Woda i owoce podczas uprawiania sportu w upał Wcześnie rano lub wieczorem - bieganie i inne aktywności latem najlepiej uprawiać poza godzinami, kiedy jest najwyższa temperatura. » więcej 2024-07-29, godz. 07:00 Odpowiednia dieta wpływa na wyniki sportowe To, co jemy, ma ogromny wpływ na wyniki sportowe w przypadku amatorów, i wyczynowców - powiedziała dietetyczka Monika Hajduk. » więcej 2024-07-26, godz. 07:00 Ostra białaczka szpikowa (AML) - diagnostyka i leczenie Lekarze hematolodzy apelują o regularne badanie krwi. Białaczka to jeden z niewielu nowotworów, które można wykryć najbardziej podstawowym badaniem krwi… » więcej 2024-07-25, godz. 14:00 UNICEF: Drugą najczęstszą przyczyną śmierci dzieci na świecie jest zanieczyszczenie powietrza Zanieczyszczenie powietrza jest drugim globalnym czynnikiem ryzyka zgonu dzieci - wynika z opublikowanego w środę raportu UNICEF i niezależnej organizacji badawczej… » więcej 2024-07-25, godz. 07:00 Prawo.pl: ma powstać podziemna infrastruktura medyczna na wypadek wojny Projekt ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej przewiduje, że szpitale, których organem założycielskim jest MSWiA i MON, zostaną wyposażone w podziemną… » więcej 2024-07-24, godz. 07:00 Anna Olczak-Pieńkowska z WIM o mitach dotyczących boreliozy Stawianie diagnozy na podstawie stwierdzenia boreliozy u kleszcza - to najczęstszy mit dotyczący tej choroby, z którym mają do czynienia specjaliści. » więcej 2024-07-23, godz. 07:00 Jedzenie małych ryb w całości może "przedłużać życie" Jedzenie przez kobiety w całości małych ryb przekłada się na mniejsze ogólne ryzyko śmierci, a także mniejsze ryzyko zgonu z powodu nowotworów - wynika… » więcej
3456789
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »