Radio Opole » Kraj i świat
2023-02-08, 07:30 Autor: PAP

Łódź/ 83 lat temu Niemcy utworzyli Litzmannstadt Getto

W środę mijają 83 lata od utworzenia przez Niemców w Łodzi getta, w którym w latach 1940-1944 hitlerowcy uwięzili ponad 200 tys. osób.

Litzmannstadt Getto (w 1940 r. na rozkaz Hitlera zmieniono nazwę Łodzi na Litzmannstadt) zostało utworzone przez Niemców 8 lutego 1940 r. Było jednym z pierwszych gett na ziemiach polskich i najdłużej istniejącym. Przeszło przez nie ponad 200 tys. Żydów z Łodzi i okolic, a także z Czech, Niemiec, Austrii i z Luksemburga. Według różnych źródeł ocalało jedynie 7-13 tys. osób.


O konieczności jego utworzenia Niemcy mówili już w grudniu 1939 r. Władze okupacyjne dążyły do całkowitego wyodrębnienia i wyłączenia Żydów ze społeczności i ograniczenia im swobody poruszania się.


8 lutego 1940 r. władze niemieckie zadecydowały o powstaniu w Łodzi wydzielonej dzielnicy mieszkaniowej dla Żydów, którzy po opuszczeniu swoich mieszkań, sklepów czy fabryk zamieszkali w najbardziej zaniedbanej części Bałut i Starego Miasta. Trzy miesiące później, 30 kwietnia 1940 r., nastąpiło całkowite odizolowanie getta od reszty miasta. Na obszarze ponad 4 km kw. zamknięto ponad 160 tys. ludzi. Getto otoczono zasiekami z drutów kolczastych. Wyburzono wiele domów przylegających do jego terenu. Na przełożonego Starszeństwa Żydów hitlerowcy wybrali Chaima Mordechaja Rumkowskiego, ze strony niemieckiej gettem zarządzał kupiec z Bremy, Hans Biebow.


Getto w Łodzi było wielkim ośrodkiem przemysłowym, w którym działało prawie 100 fabryk produkujących na potrzeby Rzeszy. Żydzi z łódzkiego getta szyli mundury, czapki, obuwie i plecaki dla armii niemieckiej. Produkowali też bieliznę, meble, a nawet zabawki. Gotowe produkty Niemcy wywozili i sprzedawali. Z tego powodu łódzkie getto było najdłużej istniejącym na ziemiach polskich.


W styczniu 1942 r. rozpoczęły się masowe deportacje Żydów do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Do maja 1943 r. zagazowano tam, w przystosowanych do masowych mordów samochodach, ponad 57 tys. osób. Kolejne deportacje nastąpiły we wrześniu. Wywieziono wówczas do Chełmna ponad 15 tys. osób – dzieci do 10 lat i osoby powyżej 65 lat. Transporty wznowiono w czerwcu 1944 r. – najpierw do Chełmna, później do Auschwitz-Birkenau.


Całkowita likwidacja getta nastąpiła w sierpniu 1944 r. Ostatni transport wyjechał z Łodzi do KL Auschwitz 29 sierpnia 1944 r.


W granicach getta Niemcy utworzyli również obóz dla Romów i Sinti oraz dla dzieci i młodzieży polskiej. Pierwszy z nich powstał w połowie września 1941 r. Na niewielkiej przestrzeni zamknięto ponad 5 tys. Romów z Austrii. Warunki, w których przebywali, spowodowały wybuch epidemii tyfusu. Zmarło wówczas lub zostało straconych ponad 700 osób.


W styczniu 1942 r. władze niemieckie podjęły decyzję o likwidacji obozu, co dla Romów oznaczało śmierć. Od 5 do 12 stycznia 1942 r. 4,3 tys. mężczyzn, kobiet i dzieci z łódzkiego getta wywieziono do Chełmna i zagazowano.


Obóz dla dzieci i młodzieży polskiej przy ul. Przemysłowej zaczął funkcjonować w grudniu 1942 r. Więźniowie mieli od 8 do 16 lat. Byli to m.in. bezdomni, małoletni z sierocińców i zakładów wychowawczych. Sporą grupę stanowili małoletni oskarżeni o współdziałanie z ruchem oporu czy o nielegalny handel. Warunki pobytu w obozie były ciężkie i prowadziły do biologicznego wyniszczenia. Wielu przebywających tam więźniów zmarło z powodu głodu, chorób czy pobicia przez niemieckich funkcjonariuszy.


Getto łódzkie było drugim co do wielkości gettem w Polsce – po getcie warszawskim. (PAP)


autor: Bartłomiej Pawlak


bap/ aszw/


Kraj i świat

2024-07-02, godz. 14:30 Wimbledon - wznowiono mecz Hurkacza Wznowiono przerwany z powodu deszczu mecz Huberta Hurkacza w pierwszej rundzie Wimbledonu. Rozstawiony z numerem siódmym polski tenisistka przegrał pierwszego… » więcej 2024-07-02, godz. 14:20 Synoptyk IMGW: wtorek i środa chłodne i wilgotne Wtorek i środa nadal będą chłodne i z opadami deszczu - powiedziała PAP synoptyk IMGW Dorota Pacocha. » więcej 2024-07-02, godz. 14:20 Łódź/ W ramach miejskiego programu antysmogowego ma zniknąć 400 kopciuchów Ponad 400 starych pieców ma zostać wymienionych w Łodzi do końca tego roku w ramach miejskiego programu antysmogowego - poinformował magistrat. Na ten cel… » więcej 2024-07-02, godz. 14:10 Trwają polsko-niemieckie konsultacje międzyrządowe m.in. na tematy gospodarcze (aktl.) We wtorek w Warszawie odbywają się polsko-niemieckie konsultacje międzyrządowe pod przewodnictwem premiera Donalda Tuska oraz kanclerza Olafa Scholza - przekazały… » więcej 2024-07-02, godz. 14:10 Caritas Polska: blisko 1,5 mln zł trafi do mieszkańców Strefy Gazy Blisko 1,5 mln zł trafi do mieszkańców Strefy Gazy. Pieniądze będą przekazane w formie pomocy gotówkowej. Udzielana będzie też pomoc psychospołeczna… » więcej 2024-07-02, godz. 14:00 Ekstraklasa piłkarska - rekordowa wypłata dla klubów w sezonie 2023/24 Ekstraklasa SA w sezonie 2023/24 wypłaciła klubom piłkarskim 280,2 mln zł, a ok. 9,5 mln zł trafiło do PZPN. To jest - jak wynika z oficjalnego komunikatu… » więcej 2024-07-02, godz. 14:00 285 filmów w programie 24. festiwalu mBank Nowe Horyzonty 285 filmów, wśród nich 'Rodzaje życzliwości' Yorgosa Lanthimosa, 'Dziewczyna z igłą' Magnusa von Horna i 'Substancja' Coralie Fargeat, znalazło się w… » więcej 2024-07-02, godz. 14:00 Roy z Banku Pekao: po czerwcu koszty obsługi długu publicznego przekroczą 2 proc. PKB Po czerwcu koszty obsługi długu publicznego, liczone za poprzednie 12 miesięcy, przekroczą 2 proc. PKB - prognozuje ekonomista Banku Pekao Sebastian A. Roy… » więcej 2024-07-02, godz. 14:00 KBW: nie ma podstawy prawnej umożliwiającej ponowne zbadanie sprawozdania finansowego PiS z 2019 r. Przepisy ustawy o partiach politycznych, jak i Kodeksu wyborczego nie przewidują możliwości wznowienia postępowania w zakończonych już sprawach, w których… » więcej 2024-07-02, godz. 14:00 UE/ Komisja Europejska zaakceptowała zmiany w polskim KPO (opis) Komisja Europejska zaakceptowała we wtorek zmiany w Krajowym Planie Odbudowy (KPO), które polski rząd wysłał do Brukseli 30 kwietnia. Polska wnioskowała… » więcej
23242526272829
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »