Radio Opole » Kraj i świat
2022-01-17, 06:50 Autor: PAP

Marsze Śmierci wyruszyły 77 lat temu z niemieckiego obozu Auschwitz

77 lat temu Niemcy rozpoczęli ewakuację obozu Auschwitz i jego podobozów. Od 17 do 21 stycznia w Marszach Śmierci wyprowadzili do obozów w głębi Rzeszy ok. 56 tys. więźniów. Po drodze życie straciło co najmniej 9 tys. z nich.

Dramatyczne wydarzenia w środę upamiętni Fundacja Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau. Wspólnie z władzami Brzeszcz złoży kwiaty na miejscowym cmentarzu, gdzie znajduje się pierwsza mogiła ofiar Marszu. 19 stycznia 1945 r. pochowano tam 18 więźniów: Alfreda Kohna, Balthasara Sauera, Richarda Wernera, Annę Weiss oraz 14 bezimiennych więźniów kompleksu obozowego Auschwitz. W większości byli to Żydzi.


Niemcy przygotowywali ewakuację kompleksu obozowego już pod koniec 1944 r. Zadecydowali, że rozpocznie się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia wkroczeniem armii sowieckiej. Kolumny więźniów miały się składać wyłącznie ze zdrowych ludzi, którzy podołają trudom długiego marszu. Wśród ewakuowanych znalazło się jednak sporo chorych, którzy obawiali się, że pozostanie w obozie będzie oznaczało śmierć.


Pierwsze kolumny wymaszerowały 17 stycznia z podobozów Neu Dachs w Jaworznie oraz Sosnowitz. Ostatnia wyszła 21 stycznia z podobozu Blechhammer w Blachowni Śląskiej. Trasy marszów wiodły do Wodzisławia i Gliwic. Najdłuższą, która liczyła 250 km, pokonało 3,2 tys. więźniów z podobozu w Jaworznie. Szli do KL Gross Rosen na Dolnym Śląsku. Kolumny konwojowali uzbrojeni esesmani.


Shlomo Venezia, były więzień, członek Sonderkommando, specjalnej grupy więźniów wykorzystywanych przez SS do usuwania ciał ofiar zagłady, wspominał, że panował wówczas ogromny mróz. „Szliśmy całymi dniami (…). Nocą zatrzymywaliśmy się w wioskach i osadach. (…) Wielu umierało z zimna, na ogół nocą, część miała odmrożone stopy. Jeśli ktoś nie mógł iść, był zabijany przez Niemców. Powłóczyliśmy nogami, chciało nam się pić, byliśmy wygłodzeni, ale musieliśmy iść, iść, iść” – mówił.


Podczas marszów zginęło co najmniej 9 tys. więźniów. Umierali z zimna, zmęczenia lub od niemieckiej kuli. Wśród zabitych był Stanisław Bytnar, więziony w Auschwitz II-Birkenau ojciec Jana Bytnara "Rudego", żołnierza Szarych Szeregów, jednego z bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec". Został aresztowany przez Niemców wraz z synem w marcu 1943 r. Z więzienia na Pawiaku trafił do obozu.


"Został zastrzelony przez konwojentów SS na trasie Oświęcim - Wodzisław Śląski, kiedy najprawdopodobniej osłabł i nie miał już sił iść dalej" - powiedział historyk dr Adam Cyra.


Na trasie dochodziło do masakr. W nocy z 21 na 22 stycznia na stacji kolejowej w Leszczynach koło Rybnika został zatrzymany pociąg z Gliwic z 2,5 tys. więźniów. Po południu rozkazano im opuścić wagony. Z powodu wycieńczenia część z nich nie była w stanie wykonać rozkazu. Niemcy zaczęli strzelać w otwarte drzwi wagonów. Zginęło ponad 300 osób. Ocalałych pognano na zachód.


Ofiary marszów były chowane po drodze. Wśród nich były dzieci. Najmłodszą ofiarą Marszu był Ireneusz Rowiński. Jego matka Leokadia uciekła z kolumny marszowej podczas nocnego postoju w Pszczynie i wraz z dwoma Żydówkami schroniła się u mieszkanki wsi. 21 stycznia urodziła. Dziecko było sine i źle oddychało. Chłopiec zmarł dziewięć dni później. W 2011 r. na pomniku przy zbiorowym grobie ofiar Marszu Śmierci na pszczyńskim cmentarzu wmurowano tablicę upamiętniającą Ireneusza.


Mieszkańcy okolic, przez które przechodziły Marsze - Polacy i Czesi – pomagali więźniom, którzy zdołali zbiec z kolumny. Ukrywali ich i karmili.


Więźniowie, którzy doszli do Wodzisławia lub Gliwic, wywożeni byli - pomimo trzaskającego mrozu - otwartymi wagonami kolejowymi do obozów Mauthausen i Buchenwald. Wielu spośród tych, którzy przeżyli marsze, zginęło w obozach w głębi Rzeszy.


W kompleksie KL Auschwitz Niemcy pozostawili ok. 7 tys. skrajnie wyczerpanych więźniów. 27 stycznia 1945 r. oswobodzili ich żołnierze Armii Czerwonej. (PAP)


Autor: Marek Szafrański


szf/ mmu/


Kraj i świat

2024-05-06, godz. 12:50 Resort zdrowia chce, aby farmaceuci mieli prawo wydania większej ilości leku na receptę Do konsultacji trafił projekt nowelizacji rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie recept. Zaproponowano, by farmaceuta mógł wydać większą ilość leku… » więcej 2024-05-06, godz. 12:50 Prezesi akademii nauk państw UE apelują do kandydatów w wyborach europejskich Nauka i innowacje są kwintesencją wolności i odporności Unii Europejskiej, jej konkurencyjności oraz dobrobytu - napisali prezesi akademii nauk ze wszystkich… » więcej 2024-05-06, godz. 12:50 SG: 943 próby przekroczenia granicy z Białorusią w ciągu czterech dni Od czwartku do niedzieli zanotowano 943 próby nielegalnego przedostania się przez białorusko-polską granicę w Podlaskiem - poinformowała Straż Graniczna… » więcej 2024-05-06, godz. 12:50 Szef MS: liczymy, że Polska do końca roku ratyfikuje konwencję ONZ dot. wymuszonych zaginięć Liczymy, że do końca 2024 r. Polska ratyfikuje konwencję ONZ dotyczącą przeciwdziałaniu wymuszonym zaginięciom - zapowiedział szef MS Adam Bodnar, który… » więcej 2024-05-06, godz. 12:40 Andrzej Szejna liderem listy Lewicy do PE z woj. małopolskiego i świętokrzyskiego Wiceminister spraw zagranicznych Andrzej Szejna jest liderem listy Lewicy w wyborach do Parlamentu Europejskiego z okręgu obejmującego woj. małopolskie i świętokrzyskie… » więcej 2024-05-06, godz. 12:40 Uczelnia z Glasgow przygotowała dla rodziców i opiekunów specjalny kurs poświęcony Taylor Swift Nie jest zaskoczeniem, że Taylor Swift, jej dorobek artystyczny, były i są tematem zajęć na uczelniach wyższych. Jednak Glasgow Clyde College postanowił… » więcej 2024-05-06, godz. 12:40 Turniej WTA w Rzymie - zahartowana Świątek przed kolejnym wyzwaniem Iga Świątek, która liczy, że takie mecze jak sobotni finał w Madrycie z Aryną Sabalenką pomogą jej zahartować się na przyszłość, w tym tygodniu ruszy… » więcej 2024-05-06, godz. 12:40 Ponad 450 mln zł ma kosztować budowa drogi Łapy-Roszki Wodźki-Wysokie Mazowieckie 454,8 mln zł będzie kosztować budowa drogi wojewódzkiej Łapy - Roszki Wodźki - Wysokie Mazowieckie (Podlaskie). W poniedziałek w Wysokiem Mazowieckiem podpisano… » więcej 2024-05-06, godz. 12:40 Francja/ Macron: w handlu potrzebna są równe zasady dla wszystkich (krótka2) W wymianie handlowej między Europą a Chinami potrzebne są równe zasady dla wszystkich - powiedział w poniedziałek prezydent Francji Emmanuel Macron podczas… » więcej 2024-05-06, godz. 12:40 UE/ Von der Leyen: uważamy, że procedurę z art. 7 można wobec Polski zamknąć (krótka2) Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oświadczyła w poniedziałek, że po ponad sześciu latach procedurę z art. 7 wobec Polski można zamknąć… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »