Radio Opole » Kraj i świat
2021-08-04, 06:30 Autor: PAP

77 lat temu zginął Krzysztof Kamil Baczyński

„Brylant, którym strzelamy we wroga” - tak historyk literatury Stanisław Pigoń nazwał Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, poetę, który najpełniej wyraził los tzw. pokolenia Kolumbów. 4 sierpnia 1944 r. Baczyński poległ w Powstaniu Warszawskim.

Krzysztof Kamil Baczyński należał do pierwszego pokolenia urodzonego w niepodległej Polsce. Przyszedł na świat 22 stycznia 1921 roku w Warszawie jako syn nauczycielki Stefanii z Zieleńczyków, z zasymilowanej rodziny żydowskiej, oraz znanego międzywojennego krytyka literackiego Stefana Baczyńskiego. Stosunki między rodzicami poety nie układały się dobrze, co w końcu doprowadziło do separacji. Więź z matką, która samotnie go wychowywała, pozostanie do końca jedną z najważniejszych relacji w życiu poety.


Baczyński zaczął pisać wiersze już jako uczeń warszawskiego gimnazjum im. Stefana Batorego. Nie był wybitnym uczniem, na świadectwach przeważały trójki. Najwyższe oceny zbierał tylko z rysunków i po maturze zamierzał zdawać na Akademię Sztuk Pięknych. W jego klasie uczyli się późniejsi żołnierze warszawskich Grup Szturmowych Szarych Szeregów: Tadeusz Zawadzki „Zośka”, Jan Bytnar „Rudy” i Maciej Aleksy Dawidowski „Alek”. Na początku liceum Baczyński należał razem z nimi do drużyny harcerskiej - słynnej Pomarańczarni, potem związał się z tajnym radykalnym ugrupowaniem socjalistycznym "Spartakus". Z tego okresu pochodzi jego pierwszy znany wiersz "Wypadek przy pracy" (1936).


W okresie okupacji mieszkał przy ul. Hołówki 3. Po utworzeniu w 1940 r. getta w Warszawie, pozostał z matką po aryjskiej stronie. Brat jego matki Adam Zieleńczyk, nauczyciel, który także nie poszedł do getta, w lipcu 1943 roku został w wyniku denuncjacji aresztowany wraz z żoną i dwiema córkami. Cała rodzina została zamordowana.


Od jesieni 1942 do lata 1943 Baczyński studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Poza tym zajmował się pracą dorywczą: szklił okna, malował szyldy, pracował u węglarza, przyjmował telefonicznie zlecenia w Zakładach Sanitarnych. Na początku okupacji Baczyński związał się z socjalistyczną grupą "Płomienie", pisał także w lewicowym miesięczniku literacko-społecznym "Droga". Jednak lewicowe sympatie młodego poety znacznie osłabły, po tym jak w kwietniu 1943 r. odkryto groby w Katyniu.


W czerwcu 1942 r. ożenił się ze studentką podziemnej polonistyki Barbarą Drapczyńską. Małżeństwo okazało się wyjątkowo dobrane i zgodne. Podczas okupacji Baczyński ukończył podziemną Szkołę Podchorążych Rezerwy "Agricola", uczestniczył w kilku akcjach sabotażowych, m.in. w wysadzeniu pociągu niemieckiego na trasie Tłuszcz-Urle, która została przeprowadzona 27 kwietnia 1944 r. Baczyński rwał się do czynnego udziału w akcjach zbrojnych choć dowódcy niechętnie ryzykowali życie znanego i cenionego poety, którym już w tym okresie był. Na wieść o wstąpieniu Baczyńskiego do oddziału dywersyjnego Stanisław Pigoń powiedział Kazimierzowi Wyce: „Cóż, należymy do narodu, którego losem jest strzelać do wroga z brylantów”.


Baczyński w okresie okupacji niemieckiej ogłosił 5 tomików poezji: ”Zamknięty echem” (lato 1940), „Dwie miłości” (jesień 1940), „Wiersze wybrane” (maj 1942) i „Arkusz poetycki nr 1” (1944). Jego poezja wyraża emocje i los generacji Kolumbów. Poeta zdawał sobie z tego sprawę, w wierszach często stosował liczbę mnogą, przemawiając w imieniu swoim i całego pokolenia. Pisał wiersze katastroficzne, chciał zmierzyć się ze swoją epoką, opisać czas wojny, która w jego wierszach ukazana jest jako ogromna, niszczycielska siła, niszcząca dawne systemy wartości i wprowadzająca nowe, okrutne prawa.


Od lipca 1943 Baczyński należał do II plutonu "Alek” 2. kompanii „Rudy” batalionu Zośka AK w stopniu starszego strzelca pod ps. Krzysztof. Rozkazem dowódcy 2. kompanii batalionu „Zośka" pchor. Andrzeja Romockiego, z 1 lipca 1944 Baczyński został zwolniony z pełnionych funkcji „z powodu małej przydatności w warunkach polowych" z jednoczesną prośbą o objęcie nieoficjalnego stanowiska szefa prasowego kompanii. Chodziło oczywiście o odsunięcie poety od walki. Baczyński jednak nie skapitulował - kilka dni później przeszedł do harcerskiego batalionu "Parasol" na stanowisko zastępcy dowódcy III plutonu 3. kompanii. W "Parasolu" przyjął pseudonim „Krzyś".


Wybuch Powstania Warszawskiego zaskoczył Baczyńskiego w rejonie pl. Teatralnego, gdzie został wysłany po odbiór butów dla oddziału. Nie mogąc przedostać się na miejsce koncentracji macierzystej jednostki na Woli, przyłączył się do oddziału złożonego z ochotników, którymi dowodził ppor. "Leszek" (Lesław Kossowski).


Poeta zginął w Pałacu Blanka 4 sierpnia około godziny 16. Trafił go niemiecki snajper strzelający z gmachu Teatru Wielkiego. 1 września zginęła jego żona - Barbara. Oboje pochowani są na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach.(PAP)


(arch.)


aszw/ abe/ skp/


Kraj i świat

2021-09-20, godz. 21:30 Liban/ Nowy rząd Nadżiba Mikatiego uzyskał wotum zaufania Nowy rząd Libanu, kierowany przez Nadżiba Mikatiego, uzyskał w poniedziałek wotum zaufania w parlamencie. Głównym punktem jego programu jest zaradzenie niszczycielskiemu… » więcej 2021-09-20, godz. 21:30 Dera o sytuacji na granicy z Białorusią: bronimy granicy europejskiej, robimy to, co do nas należy Bronimy granicy europejskiej, robimy to, co do nas należy - powiedział w poniedziałek prezydencki minister Andrzej Dera, odnosząc się do sytuacji na granicy… » więcej 2021-09-20, godz. 21:20 Ekstraklasa koszykarzy - Śląsk - Astoria 90:81 Śląsk Wrocław - Enea Abramczyk Astoria Bydgoszcz 90:81 (17:22, 22:14, 24:20, 27:25). Punkty: Śląsk Wrocław: Strahinja Jovanovic 23, Cyril Langevine… » więcej 2021-09-20, godz. 21:20 Ekstraklasa koszykarzy - 3. kolejka (tabela) Wyniki meczów 3. kolejki i tabela ekstraklasy koszykarzy: 2021-09-16:GTK Gliwice - Legia Warszawa 78:75 (19:22, 17:20, 22:20, 20:13) 2021-09-17:Enea Zastal… » więcej 2021-09-20, godz. 21:20 Niedzielski: zwiększamy nakłady na ochronę zdrowia i trzeba rozmawiać o tym, jak te środki podzielić Zdecydowaliśmy, że zwiększymy nakłady na ochronę zdrowia i teraz trzeba zastanowić się, jaka część z tej kwoty ma być przeznaczona na wzrost wynagrodzeń… » więcej 2021-09-20, godz. 21:10 46. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oficjalnie otwarty (krótka) Pokaz 'Zezowatego szczęścia' Andrzeja Munka zainaugurował w poniedziałek wieczorem 46. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. To był twórca bardzo… » więcej 2021-09-20, godz. 21:10 Schetyna: Polska potrzebuje wsparcia instytucji UE ws. sytuacji na granicy z Białorusią B. lider PO Grzegorz Schetyna wezwał w poniedziałek rząd, by w sprawie sytuacji na granicy z Białorusią sięgnął po wsparcie instytucji UE, m.in. Europejskiej… » więcej 2021-09-20, godz. 21:10 Niemcy/ Klient zastrzelił kasjera, który zwrócił mu uwagę na brak maseczki 20-letni kasjer na stacji benzynowej w Idar-Oberstein (Nadrenia-Palatynat) zginął w sobotę od strzału w głowę. Na konferencji prasowej w poniedziałek policja… » więcej 2021-09-20, godz. 20:50 Niedzielski: czuję się zagrożony, dlatego cały czas mam ochronę Służby Ochrony Państwa Czuję się zagrożony, dlatego cały czas mam ochronę Służby Ochrony Państwa - powiedział w poniedziałek minister zdrowia Adam Niedzielski. Szef MZ ocenił… » więcej 2021-09-20, godz. 20:40 W 108. edycji Wielkiej Warszawskiej zaprezentuje się siedem koni 26 września na służewieckim torze w Warszawie rozegrana zostanie 108. edycja międzynarodowego wyścigu dla 3-letnich i starszych koni - tak popularnego wśród… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »