Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału…
2022-09-30, 11:06 Autor: Marek Szafrański / PAP

22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK „Sosienki”

Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
22 lata temu, 30 września, zmarł Jan Wawrzyczek, oficer Wojska Polskiego, dowódca oddziału AK „Sosienki”, którego działalność ukierunkowana była na pomoc więźniom niemieckiego obozu Auschwitz. Spoczywa na cmentarzu w rodzinnych Jawiszowicach.
Jan Wawrzyczek urodził się 28 kwietnia 1912 r. w Jawiszowicach koło Oświęcimia. Przed wojną był zawodowym żołnierzem. W 1934 r. ukończył szkołę wojskową i otrzymał stopień podporucznika. Cztery lata później otrzymał awans na porucznika. Służył w 73. pułku piechoty w Katowicach, a także w jego batalionie, który stacjonował w Oświęcimiu.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Został odznaczony krzyżem srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po klęsce zaangażował się w konspirację. Wiosną 1940 r. utworzony został obwód oświęcimski Związku Walki Zbrojnej, który w 1942 r. przekształcił się w Armię Krajową.

Pierwsze kontakty z więźniami niemieckiego obozu Auschwitz Jan Wawrzyczek nawiązał jesienią 1940 r. Więźniem był tam już wtedy rtm. Witold Pilecki.

W 1941 r. Wawrzyczek utworzył pierwszy oddział - „Marusza”, który m.in. pomagał uciekinierom z obozu Auschwitz. Na początku 1943 r. otrzymał awans na kapitana. Później został majorem.

Komenda Główna AK wyznaczyła Wawrzyczkowi, który używał pseudonimu Danuta, zadanie odtworzenia rozbitego przez Niemców obwodu oświęcimskiego Armii Krajowej. Stworzył go niemal od podstaw. Powołał też jeden oddział partyzancki - w miejsce dotychczasowych niewielkich grup dywersyjnych - pod kryptonimem „Sosienki”.

Oddział liczył 50-80 osób. Działał w ekstremalnych warunkach. Ziemia oświęcimska została wcielona do Rzeszy. Jak wyliczył szef działu naukowego Muzeum Auschwitz Piotr Setkiewicz, w połowie 1944 r. w Oświęcimiu i okolicy stacjonowało 5 tys. uzbrojonych i wyszkolonych Niemców. W pobliżu nie było dużych obszarów leśnych. Jan Wawrzyczek dobierał ludzi zaufanych i oddanych sprawie. Zorganizował go według zasad przez siebie stworzonych: nie było wojskowego drylu, wszyscy mówili do siebie po imieniu. Oddział przetrwał do końca okupacji.

Działalność „Sosienek” ukierunkowana była na pomoc więźniom Auschwitz. Pomogli co najmniej 45 więźniom spośród, ponad 140, których ucieczki zakończyły się sukcesem. Część z nich przystąpiła później do partyzantki. Pomoc znajdowali u nich też Żydzi, jeńcy sowieccy i Jugosłowianie.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej komuniści starali się w wymazać z kart historii działalność „Sosienek”. Żołnierze oddziału byli inwigilowani.

Jan Wawrzyczek po wojnie został nauczycielem w Bielsku-Białej. Uczył wychowania fizycznego i przysposobienia obronnego. Po śmierci spoczął na cmentarzu w Jawiszowicach.

W 2018 r. jedno z rond w Bielsku-Białej otrzymało imię Jana Wawrzyczka.

Zobacz także

2023-01-26, godz. 10:00 20 lat temu Vaclav Havel został pierwszym prezydentem Republiki Czeskiej 20 lat temu - 26 stycznia 1993 roku - dziewiąty i ostatni prezydent Czechosłowacji Vaclav Havel został pierwszym prezydentem Republiki Czeskiej. Sprawował… » więcej 2023-01-26, godz. 08:00 Póki nie jest za późno Trwa już XV edycja naszego konkursu na projekt historyczny „Póki nie jest za późno”. » więcej 2023-01-26, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 26 stycznia » więcej 2023-01-25, godz. 14:00 85 lat temu urodził się Włodzimierz Wysocki 85 lat temu - 25 stycznia 1938 roku - urodził się Włodzimierz Wysocki, słynny rosyjski bard, aktor i poeta, twórca niepokorny w czasach Związku Radzieckiego… » więcej 2023-01-25, godz. 12:00 Odrestaurowano XV-wieczny zbiór kazań z Muzeum w Tykocinie XV-wieczny inkunabuł, zbiór kazań, własność działającego niegdyś w Tykocinie Zakonu Bernardynów, został poddany konserwacji przez tykocińskie muzeum… » więcej 2023-01-25, godz. 10:00 Wystawa „Precjoza wrocławskich bractw strzeleckich” w Muzeum Narodowym Zabytki z kolekcji należącej do dawnych wrocławskich bractw strzeleckich można już oglądać na wystawie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. To m.in. dary cesarskie… » więcej 2023-01-25, godz. 08:00 Zwycięstwo wojsk Rzeczypospolitej Instytut Śląski zaprasza na wystawę „Byczyna 1588 r.”, zorganizowaną przy wsparciu Gminy Byczyna z okazji 435. rocznicy bitwy pod Byczyną. » więcej 2023-01-25, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 25 stycznia » więcej 2023-01-24, godz. 14:00 115 lat temu urodziła się Barbara Ludwiżanka, popularna aktorka teatralna i filmowa 115 lat temu, 24 stycznia 1908 roku, urodziła się Barbara Ludwiżanka, popularna aktorka teatralna i filmowa. Najsłynniejsze kreacje stworzyła w obrazach:… » więcej 2023-01-24, godz. 12:00 185 lat temu zmarł Aleksander Chodkiewicz, generał, pisarz, chemik 185 lat temu - 24 stycznia 1838 roku - zmarł Aleksander Chodkiewicz, generał, pisarz, chemik. Był uczestnikiem insurekcji kościuszkowskiej. Podczas wojny polsko-austriackiej… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »