Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału…
2022-09-30, 11:06 Autor: Marek Szafrański / PAP

22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK „Sosienki”

Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
22 lata temu, 30 września, zmarł Jan Wawrzyczek, oficer Wojska Polskiego, dowódca oddziału AK „Sosienki”, którego działalność ukierunkowana była na pomoc więźniom niemieckiego obozu Auschwitz. Spoczywa na cmentarzu w rodzinnych Jawiszowicach.
Jan Wawrzyczek urodził się 28 kwietnia 1912 r. w Jawiszowicach koło Oświęcimia. Przed wojną był zawodowym żołnierzem. W 1934 r. ukończył szkołę wojskową i otrzymał stopień podporucznika. Cztery lata później otrzymał awans na porucznika. Służył w 73. pułku piechoty w Katowicach, a także w jego batalionie, który stacjonował w Oświęcimiu.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Został odznaczony krzyżem srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po klęsce zaangażował się w konspirację. Wiosną 1940 r. utworzony został obwód oświęcimski Związku Walki Zbrojnej, który w 1942 r. przekształcił się w Armię Krajową.

Pierwsze kontakty z więźniami niemieckiego obozu Auschwitz Jan Wawrzyczek nawiązał jesienią 1940 r. Więźniem był tam już wtedy rtm. Witold Pilecki.

W 1941 r. Wawrzyczek utworzył pierwszy oddział - „Marusza”, który m.in. pomagał uciekinierom z obozu Auschwitz. Na początku 1943 r. otrzymał awans na kapitana. Później został majorem.

Komenda Główna AK wyznaczyła Wawrzyczkowi, który używał pseudonimu Danuta, zadanie odtworzenia rozbitego przez Niemców obwodu oświęcimskiego Armii Krajowej. Stworzył go niemal od podstaw. Powołał też jeden oddział partyzancki - w miejsce dotychczasowych niewielkich grup dywersyjnych - pod kryptonimem „Sosienki”.

Oddział liczył 50-80 osób. Działał w ekstremalnych warunkach. Ziemia oświęcimska została wcielona do Rzeszy. Jak wyliczył szef działu naukowego Muzeum Auschwitz Piotr Setkiewicz, w połowie 1944 r. w Oświęcimiu i okolicy stacjonowało 5 tys. uzbrojonych i wyszkolonych Niemców. W pobliżu nie było dużych obszarów leśnych. Jan Wawrzyczek dobierał ludzi zaufanych i oddanych sprawie. Zorganizował go według zasad przez siebie stworzonych: nie było wojskowego drylu, wszyscy mówili do siebie po imieniu. Oddział przetrwał do końca okupacji.

Działalność „Sosienek” ukierunkowana była na pomoc więźniom Auschwitz. Pomogli co najmniej 45 więźniom spośród, ponad 140, których ucieczki zakończyły się sukcesem. Część z nich przystąpiła później do partyzantki. Pomoc znajdowali u nich też Żydzi, jeńcy sowieccy i Jugosłowianie.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej komuniści starali się w wymazać z kart historii działalność „Sosienek”. Żołnierze oddziału byli inwigilowani.

Jan Wawrzyczek po wojnie został nauczycielem w Bielsku-Białej. Uczył wychowania fizycznego i przysposobienia obronnego. Po śmierci spoczął na cmentarzu w Jawiszowicach.

W 2018 r. jedno z rond w Bielsku-Białej otrzymało imię Jana Wawrzyczka.

Zobacz także

2023-02-03, godz. 16:00 11 lutego V Bieg Pamięci Sybiru w Białymstoku, 18 lutego - także we Wrocławiu Około 1,5 tysiąca biegaczy weźmie udział w V Biegu Pamięci Sybiru, który 11 lutego odbędzie się w Białymstoku, a tydzień później, 18 lutego - po raz… » więcej 2023-02-03, godz. 12:00 160. rocznica bitwy pod Węgrowem w czasie powstania styczniowego 160 lat temu - 3 lutego 1863 roku - doszło do bitwy pod Węgrowem, jednej z większych bitew powstania styczniowego, w której Polacy odrzucili od miasta lepiej… » więcej 2023-02-03, godz. 10:00 76 lat temu sąd skazał przywódców antykomunistycznej organizacji Wolność i Niezawisłość 76 lat temu, 3 lutego 1947 roku, zapadł wyrok w procesie przywódców antykomunistycznej organizacji Wolność i Niezawisłość. Przed sądem w Warszawie stanęło… » więcej 2023-02-04, godz. 09:00 O partyzantach od Jędrusiów i Ponurego Na szlaku „Jędrusiów”, drogami żołnierzy „Ponurego”. Podobieństwa i różnice w modelach funkcjonowania Oddziału Partyzanckiego „Jędrusie” i… » więcej 2023-02-04, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 4 lutego » więcej 2023-02-03, godz. 09:00 O dawnych mapach w Internecie III otwarte seminarium internetowe "Zagadnienia konserwacji map dawnych"rozpocznie się we wtorek na platformie ZOOM » więcej 2023-02-03, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 3 lutego » więcej 2023-02-02, godz. 16:00 Człowiek który ratował zabytki i dziedzictwo kulturowe Ukrainy Już dzisiaj w centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu wykład zatytułowany Borys Woźnicki – wybitny muzealnik, który ratował ukraińskie i polskie dziedzictwo… » więcej 2023-02-02, godz. 14:00 80 lat temu wojska niemieckie skapitulowały pod Stalingradem 80 lat temu, 2 lutego 1943 roku, wojska niemieckie skapitulowały pod Stalingradem. Bitwa toczona przez ponad pół roku pomiędzy hitlerowcami i armią radziecką… » więcej 2023-02-02, godz. 12:00 Z głową bez karabinu Wystawa "Z głową bez karabinu – powojenne dokonania żołnierzy AK” pozostanie w Centralnym Muzeum Jeńców Wojennych jeszcze do końca lutego. » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »