Radio Opole » Dobrze być w formie
2024-09-05, 07:00 Autor: Bugajska Anna / PAP

Naukowcy: mózg tworzy trzy kopie „zapasowe” wspomnień

mózg, zdjęcie poglądowe. [fot. elements.envato.com]
mózg, zdjęcie poglądowe. [fot. elements.envato.com]
Pamięć o konkretnym wydarzeniu znajduje się w mózgu w kilku równoległych kopiach – utrwalanych, modyfikowanych albo kasowanych po jakimś czasie – wynika z najnowszych badań. Naukowcy uważają, że to, której kopii używamy, może wpływać na kształt wspomnień.
Pamięć to jeden z najważniejszych procesów poznawczych, kluczowy dla innych czynności psychicznych, takich jak świadomość, osobowość, poczucie tożsamości, wyobraźnia, język albo rozumowanie. Pamięć umożliwia uczenie się, przywoływanie faktów i obrazów z przeszłości, automatyczne wykonywanie różnych czynności.

Jak tłumaczą badacze z Uniwersytetu w Bazylei (Szwajcaria), zdolność do przekształcania doświadczeń we wspomnienia pozwala nam uczyć się i wykorzystywać to, czego się nauczyliśmy w reagowaniu na nowe sytuacje. Ponieważ jednak świat wokół nas stale się zmienia, musimy korzystać nie tylko z modeli na stałe zapisanych w pamięci, ale z dynamicznego, modyfikowanego zespołu danych, który dostosowuje się do nowych okoliczności.

Zatem pamięć nie przypomina analogowego album ze zdjęciami – emocje i wewnętrzne mechanizmy filtrujące wpływają na to, co mózg przechowuje, a czego się pozbywa. A wspomnienia zapisane w sieciach neuronowych mogą być wielokrotnie zmieniane i zniekształcane. Ten mechanizm zbadali właśnie szwajcarscy naukowcy, a wyniki ich pracy ukazały się w magazynie „Science”
(https://www.science.org/doi/10.1126/science.adk0997).

Badacze pod kierunkiem neurobiologia prof. Flavio Donato, szefa Biozentrum – interdyscyplinarnego wydziału badań molekularnych i biomedycznych Uniwersytetu w Bazylei – odkryli, że wspomnienie konkretnego doświadczenia jest przechowywane w kilku równoległych kopiach. Takie zapisy zachowują się w mózgu przez różny czas, niektóre z nich są modyfikowane, a inne usuwane.

Zespół prof. Donato sprawdził mechanizmy zapamiętywania, przechowywania wspomnień i ich modyfikacji na myszach. Wcześniejsze badania wykazały, że pamięć każdego doświadczenia jest zapisywana w hipokampie – strukturze w płacie skroniowym. Ten region mózgu pełni ważną rolę m.in. w przenoszeniu informacji z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej, orientacji przestrzennej i uczeniu się. Teraz okazało się, że wspomnienia są tam przechowywane w co najmniej trzech grupach neuronów, które wykształciły się na różnych etapach rozwoju embrionalnego.

Jak tłumaczą naukowcy, pierwsze kształtujące się neurony są odpowiedzialne za długotrwałe utrzymywanie się pamięci. Dzięki nim nawet kopia wspomnienia początkowo zbyt słaba, by można było z niej korzystać, z czasem staje się coraz silniejsza. To oznacza, że mózg może mieć dostęp do takiego fragmentu pamięci dopiero po pewnym czasie od jego zakodowania.

Z kolei w grupie neuronów powstałych na późnym etapie neurogenezy zapis tego samego wydarzenia jest początkowo bardzo silny, ale z czasem słabnie i zanika – zwłaszcza, jeśli wspomnienia nie są odświeżane.

Jest jeszcze jedna, pośrednia grupa neuronów, która wyodrębniła się w czasie pomiędzy tymi dwiema. Tworzone tam ślady pamięci są, jak wyjaśniają badacze, najbardziej stabilne.

Z najnowszych badań wynika też, że od tego, z której kopii korzysta mózg, zależy, jak wyglądają wspomnienia. W odpowiednich warunkach taki zapis może się zmienić lub posłużyć do stworzenia nowej kopii pamięci. Wspomnienia przechowywane przez krótki czas w późno wykształconych neuronach mogą być wielokrotnie modyfikowane i przepisywane. Przypominanie sobie sytuacji niedługo po tym, gdy się wydarzyła, pobudza do działania właśnie tę grupę komórek nerwowych.

Z kolei przywoływanie wspomnień o tym samym wydarzeniu po długim czasie uaktywnia wcześnie powstałe neurony. Odzyskują one kopię dawnego wspomnienia, jednak możliwość jej modyfikacji jest już ograniczona.

„To, jak wspomnienia są przechowywane, jest dowodem na imponującą plastyczność mózgu, która leży u podstaw jego ogromnej pojemności pamięciowej” – mówi główna autorka pracy, neurobiolożka dr Vilde Kveim.

Wyniki badań wskazują, że aktywacja określonych kopii pamięci i czas, który dzieli je od zapisanych wydarzeń, ma wpływ na to, jak zapamiętujemy, zmieniamy i wykorzystujemy wspomnienia.

„Działanie mózgu w związku z pamięcią jest imponujące. Z jednej strony musi pamiętać, co wydarzyło się w przeszłości, aby pomóc nam zrozumieć świat, w którym żyjemy. Z drugiej strony musi dostosowywać się do zmian zachodzących wokół nas – nasze zmieniające się wspomnienia pomagają nam dokonywać właściwych wyborów na przyszłość” – wyjaśnił prof. Flavio Donato.

Naukowcy mają nadzieję, że zrozumienie, od czego zależą kodowanie i modyfikowanie wspomnień w mózgu, może w przyszłości pomóc łagodzić negatywne i natrętne wspomnienia, lub przywracać te, które wydawały się bezpowrotnie utracone.

Dobrze być w formie

2021-07-15, godz. 18:43 Czytanie mapy ciała, czyli masaż i jego zdrowotne właściwości Dla wielu słowo 'masaż' kojarzy się wyłącznie z relaksem, ale warto pamiętać, że masaż jest nieodłącznym elementem zdrowego stylu życia i ma niezliczone… » więcej 2021-07-09, godz. 18:27 Planujesz podróż motocyklem? Zaplanuj to dobrze! Wybierając się na krótką przejażdżkę motocyklową, zwykle nie zawracamy sobie głowy wieloma sprawami. Jednak decydując się na dłuższy wyjazd, warto… » więcej 2021-07-09, godz. 07:39 Ratownicy radzą jak bezpiecznie wypoczywać nad wodą Woda, nawet ta pozornie najspokojniejsza, w jednej chwili może stać się niebezpiecznym, groźnym żywiołem. Zawsze należy pamiętać o zasadach bezpiecze… » więcej 2021-07-07, godz. 08:22 Zapowiada się mocna ekipa! Przed nami Międzynarodowe Mistrzostwa Polski Katamaranów TOPCAT Będzie można pooglądać, prawie dotknąć regat z pokładu żaglówek i motorówek, które zabiorą chętnych na wodę. Na tę chwilę obecność potwierdziły… » więcej 2021-07-05, godz. 07:56 Aktywne wakacje! Roman Firlus o wakacjach na sportowo Wakacje można spędzać na różne sposoby. Najlepiej aktywnie. W przypadku dzieci i młodzieży warto zatem zwrócić uwagę na propozycje uwzględniające zajęcia… » więcej 2021-07-03, godz. 07:09 Wzmocnij organizm syropem z kwiatu bzu i innych naturalnych produktów W audycji pojawią się nie tylko syropy z kwiatu bzu, ale również miodek z mniszka lekarskiego i dżemy domowej roboty. To wszystko za sprawą Zofii Wieszczeczyńskiej-Anlauf… » więcej 2021-07-01, godz. 07:12 Za co kochamy Meksyk? Rozmowa z Agnieszką Kimlą Kosztowaliśmy meksykańskiej kuchni i sprawdziliśmy, co dała ona światu. Naszym gościem była opolanka z Meksyku - Agnieszka Kimla, która jest przewodniczką… » więcej 2021-06-25, godz. 08:02 Ryszard Sobieszczański o kolejnym etapie rejsu Around Europe na s/y Caipirinha Kapitan Ryszard Sobieszczański to człowiek od zawsze związany z żeglarstwem, świetny organizator, społecznik, motor napędowy Stowarzyszenia „Pieśni spod… » więcej 2021-06-22, godz. 07:27 O radości z rodzinnego gotowania opowiada Kamil Klekowski Szef kuchni opowiadał m.in o gotowaniu i nauce gotowania oraz o wspólnych edukacyjnych projektach z Rybacką Lokalną Grupą Działania 'Opolszczyzna'. » więcej 2021-06-16, godz. 17:38 "Dzika Kuchnia", czyli czego nie wiemy o roślinach? Co powiecie na frytki z łopianu po japońsku? Albo pierogi z niecierpka? Gościem programu był autor książki 'Dzika kuchnia' dr hab. Łukasz Łuczaj - botanik… » więcej
79808182838485
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »