Radio Opole » O polskość Śląska Opolskiego » Posłuchaj cyklu » O polskość Śląska Opolskiego 13.08.2022
2022-08-13, 08:00 Autor: Wiktor Krzewicki

O polskość Śląska Opolskiego 13.08.2022

[Fot.Wawrzyniec Hajda.Silesia.edu.pl]
[Fot.Wawrzyniec Hajda.Silesia.edu.pl]
Początek XX wieku przyniósł Górnemu Śląskowi grupę nowych działaczy walczących o polskość tych ziem.Jednym z takich śląskich działaczy był Wawrzyniec Hajda, który przyszedł na świat w poł. XIX w. na Śląsku.
Jednym z takich śląskich działaczy był Wawrzyniec Hajda, który przyszedł na świat w poł. XIX w. w Bobrownikach Śląskich, (obecnie dzielnica Tarnowskich Gór). Po śmierci rodziców już w bardzo młodym wieku musiał podjąć się pracy w kopalni, gdzie miał wypadek i stracił wzrok. W zakładzie dla ociemniałych we Wrocławiu nauczył się wyplatać koszyki, co pozwoliło mu zarobić na utrzymanie rodziny.

Hajda należał do tych Ślązaków, którzy przez całe życie walczyli, budowali i wskrzeszali na Śląsku przyszłą, wymarzoną Polskę. Jest autorem, dziś już mało znanych, niedocenianych i zapomnianych, około 200 utworów. Są to wiersze okolicznościowe, wiersze o treści religijnej i patriotycznej, śląskie bajki, podania i legendy, w których głosił proroctwa o zmartwychwstaniu Polski.

Mówił, że naród jeszcze wiele wycierpi, zanim po wielu latach wojennej zawieruchy w Europie, powstanie odrodzona Polska. Właśnie z tego tytułu otrzymał przydomek Śląskiego Wernyhory.

Jego słowa przyczyniły się do pobudzenia świadomości narodowej i polskości Ślązaków. Bujna fantazja i zmysł artystyczny uczyniły z Niego ludowego barda. Miał wielu słuchaczy. Porywał ich prostym stylem i gwarą górnośląską, swoją mową ojców.

Miał bardzo dobry kontakt z młodzieżą. Organizował polskie towarzystwa nazywane „Kółkami” lub „Kasynami”, gdzie odbywały się wykłady z dziejów narodu polskiego i polskiej literatury pięknej. Organizował pogawędki o polskich wieszczach, poetach i pisarzach, a uczniom zalecał czytać polskie książki.

Zorganizował też sekcję śpiewaczą. Znał wiele polskich pieśni. Sam komponował i pisał słowa. Zostawił po sobie ponad 300 własnych melodii. Hajda Walczył przeciwko bismarkowskiej germanizacji Śląska. Bronił wiary katolickiej i języka polskiego. Publicznie zabierał głos w obronie polskiego śpiewu, muzyki i słowa.

Działalność i sława Śląskiego Wernyhory czyli Wawrzyńca Hajdy szybko zaczęła się rozchodzić poza Śląsk. Jego dom stał się miejscem spotkań wybitnych ludzi. Wśród nich byli gen. Józef Haller. Odwiedzali go Maria Skłodowska-Curie, a nawet Wojciech Korfanty.
Niestety w roku 1885 został oskarżony o „podburzanie do gwałtów” i stanął przed Izbą Karną w Bytomiu.

Mimo prześladowań ze strony władz pruskich, pieśni polskie śpiewano nadal. Wśród jego wielu pomysłów mających na celu obronę i podkreślanie polskiej tożsamości narodowej było usypanie kopca pamięci, wyzwolenia i polskości. Kopiec miał powstać z okazji dwusetnej rocznicy wiktorii wiedeńskiej i przejścia Jana III Sobieskiego z husarią przez Piekary Śląskie. Władze pruskie oczywiście inicjatywy Hajdy nie zaakceptowały, dlatego wraz z grupą podobnych mu zapaleńców zaczął sypać kopiec bez zezwolenia. Osadzono go za to w areszcie, ale - ze względu na inwalidztwo - dość szybko zwolniono.

Jego upór urzeczywistnił te marzenia wiele, wiele lat później, już w odrodzonej Ojczyźnie. Jednak Wawrzyniec Hajda był już wtedy za stary, aby włączyć się w aktywne życie polityczne. Zmarł w wieku 79 lat wiosną 1923 roku w Piekarach Śląskich. Pozostało po nim 200 utworów o treści religijnej i patriotycznej w większości zapomnianych.
Do dzisiaj funkcjonuje jednak nagroda Miasta Piekary Śląskie w dziedzinie kultury im. Wawrzyńca Hajdy.

Zobacz także

2022-11-01, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 01.11.2022 Wśród walczących o polskość Śląska byli też kapłani, którzy w czasie II wojny zostali zamordowani przez Niemców. Do zapomnianych, pozostających wciąż… » więcej 2022-10-29, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 29.10.2022 Niewątpliwie ważną rolę w powstaniach śląskich odgrywała służba zdrowia. Jednak lekarze, sanitariuszki i sanitariusze z czasów powstań wciąż pozostają… » więcej 2022-10-22, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 22.10. 2022 Mija właśnie 99 lat od założenia w Bytomiu Polsko Katolickiego Towarzystwa Szkolnego, które miało działać na Śląsku Opolskim. » więcej 2022-10-15, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 15.10.2022 Ważną rolę w działaniach na rzecz polskości Śląska odegrała organizacja związana z byłymi powstańcami śląskimi. Założona w 1923 roku przyjęła… » więcej 2022-10-08, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 08.10.22 W tych dniach mija 100 lat od czasu kiedy premier Julian Nowak dokonał otwarcia I Sejmu Śląskiego w Katowicach. Wcześniej Tymczasowa Śląska Rada Wojewódzka… » więcej 2022-10-01, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 01.10.2022 W okresie miedzywojennym poza działalnością harcerską młodzież tworzyła też własne organizacje o charakterze społeczno-politycznym. Na Śląsku, ale… » więcej 2022-09-24, godz. 07:00 O polskość Śląska Opolskiego 24.09.2022 Mimo powszechnej propagandy niemieckiej Polacy na Ślasku nie poddawali się. Niemieckie raporty Gestapo donosiły, że bardzo popularne jest słuchanie zagranicznych… » więcej 2022-09-17, godz. 07:00 O polskość Śląska Opolskiego 17.09.2022 Na przełomie lat 1939/1940 Niemcy rozpoczęli budowę wielkiej fabryki benzyny syntetycznej w Blachowni Śląskiej. Ściśle wiązało się to z ekspansywnymi… » więcej 2022-09-10, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 10.09.2022 Pod koniec XIX wieku i na początku XX, ale również, kiedy powstała II Rzeczpospolita na umacnianie się polskości na Śląsku wpływały muzyka i pieśni… » więcej 2022-09-03, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 03.09.2022 W ostatnich miesiącach poprzedzających wybuch II wojny Niemcy przygotowywali Septemberaktion.Na listach znaleźli się przede wszystkim uczestnicy powstań śląskich… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »