Radio Opole » Kraj i świat
2022-08-14, 07:00 Autor: PAP

Kalendarium wojny polsko-bolszewickiej 1919–1921 i porozumień pokojowych

Wojna polsko-bolszewicka zwykle jest kojarzona z rokiem 1920, Bitwą Warszawską i zawartym w 1921 r. Traktatem ryskim, ustalającym wschodnią granicę Rzeczypospolitej. Wydarzenia te były poprzedzone walkami w 1918 i 1919 r.

1918


Styczeń


Pierwsze walki I Korpusu Polskiego w Rosji pod dowództwem gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego z bolszewikami i „czerwonymi partyzantami” na Białorusi.


3 lutego


Oddziały gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego zdobywają z rąk bolszewików miasto i twierdzę Bobrujsk. Opuszczają je dopiero po rozbrojeniu przez Niemców między majem a lipcem 1918 r.


31 grudnia


Początek walk polskiej samoobrony w Wilnie z miejscowymi bolszewikami oczekującymi na wycofanie się Niemców i wkroczenie Armii Czerwonej.


1919


5 stycznia


Armia Czerwona zajęła Wilno.


14 lutego


Walki między siłami polskimi a bolszewickimi w Mostach nad Niemnem, przez część historyków uznawane za moment rozpoczęcia wojny.


5 marca


Wojska polskie zajęły Pińsk.


16 kwietnia


Początek ofensywy polskiej na Wileńszczyznę.


21 kwietnia


Po zaciętych trzydniowych walkach z Armią Czerwoną wojsko polskie zajęło Wilno.


22 kwietnia


Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał odezwę „Do Mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego”.


29 kwietnia


Sejm Ustawodawczy uchwalił włączenie ziemi wileńskiej do Polski.


18 maja


Początek polskiej ofensywy w Galicji Wschodniej.


24 maja


Umowa o współpracy wojskowej między rządem RP a Dyrektoriatem Ukraińskiej Republiki Ludowej.


25 czerwca


Rada Najwyższa Konferencji Pokojowej w Paryżu upoważniła Polskę do zorganizowania tymczasowej administracji wojskowej w Galicji Wschodniej po rzekę Zbrucz.


22 lipca


Rozpoczęły się tajne rokowania polsko-sowieckie w Białowieży (22–29 VII).


8 sierpnia


Wojska polskie zajęły Mińsk.


14 sierpnia


WP zajęło linię Wilno–Baranowicze–Sarny–Równe.


1 września


Układ o rozejmie i linii demarkacyjnej między Polską a Dyrektoriatem Ukraińskiej Republiki Ludowej.


10 września


WP zajęło Borysów.


21 listopada


Rada Najwyższa Konferencji Pokojowej w Paryżu przyznała Polsce 25-letni mandat nad Galicją Wschodnią pod nadzorem Ligi Narodów.


30 grudnia


Podpisane zostało polsko-łotewskie porozumienie wojskowe dotyczące wspólnej akcji zaczepnej przeciwko Armii Czerwonej w Łatgalii – dawnych Inflantach Polskich.


1920


Styczeń


Zdobycie Dyneburga i jego okolic do linii rzeki Dźwina przez wojsko polskie.


Armia Czerwona rozpoczyna formowanie liczących 700 tys. żołnierzy sił nad Berezyną.


10 marca


Głównodowodzący sił zbrojnych Rosji Sowieckiej Siergiej Kamieniew zatwierdził plan uderzenia na Zachód przez Polskę.


21 kwietnia


W Warszawie rząd polski podpisał umowę sojuszniczą z Semenem Petlurą.


24 kwietnia


Podpisano konwencję wojskową między Polską a reprezentującym Ukraińską Republikę Ludową Semenem Petlurą, dotyczącą ścisłej współpracy militarnej w wojnie z Rosją Sowiecką.


25 kwietnia


Początek ofensywy wojsk polskich na Ukrainie, tzw. wyprawy kijowskiej.


7 maja


3 Armia dowodzona przez gen. Edwarda Rydza-Śmigłego zajęła Kijów.


14 maja


Front Zachodni pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego rozpoczął sowiecką ofensywę na Białorusi.


27 maja


Kontrofensywa Armii Czerwonej na Ukrainie.


10 czerwca


Armia dowodzona przez gen. Edwarda Rydza-Śmigłego opuściła Kijów i walcząc, wycofywała się w kierunku Żytomierza.


23 czerwca


Powołano rząd Władysława Grabskiego.


1 lipca


Sejm wobec zagrożenia sowieckiego powołał Radę Obrony Państwa. W jej skład weszli: Naczelnik Państwa (jako przewodniczący), marszałek Sejmu, 10 posłów wybranych przez Sejm, premier, 3 ministrów wybranych przez rząd oraz 3 przedstawicieli armii wybranych przez Naczelnego Wodza.


4 lipca


Generalna kontrofensywa Armii Czerwonej na Białorusi: w wyniku przerwania polskich linii obronnych nad Autą i Berezyną nastąpił odwrót wojsk polskich na całym froncie.


5 lipca


Rada Obrony Państwa wystosowała apel do obradującej w Spa konferencji Rady Najwyższej Ententy o udzielenie Polsce pomocy.


7 lipca


Rozpoczęto tworzenie Armii Ochotniczej. Generalnym Inspektorem Armii Ochotniczej został gen. Józef Haller.


9 lipca


WP opuściło Płoskirów.


10 lipca


W Spa podpisany został układ między państwami Ententy a Polską, która zobowiązała się do podjęcia rokowań i podpisania rozejmu z Rosją Sowiecką. Wojska polskie miały się cofnąć za tzw. linię Curzona, biegnącą wzdłuż Bugu.


Armia Czerwona zajęła Bobrujsk.


11 lipca


Armia Czerwona zajęła Mińsk.


12 lipca


Rząd litewski podpisał z Rosją Sowiecką traktat, który przewidywał przekazanie stronie litewskiej zajętego przez Armię Czerwoną Wilna. W zamian Litwa zgodziła się na przemarsz wojsk sowieckich przez jej terytorium.


14 lipca


Armia Czerwona zajęła Wilno.


15 lipca


Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o reformie rolnej.


19 lipca


Armia Czerwona zajęła Grodno.


20 lipca


Głównodowodzący Armii Czerwonej Siergiej Kamieniew wydał dowództwom Frontu Zachodniego i Południowo-Zachodniego rozkaz wykonania decydującego uderzenia na Warszawę.


22 lipca


Gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski objął funkcję szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.


23 lipca


Nowy rozkaz głównodowodzącego Armii Czerwonej Siergieja Kamieniewa: Front Zachodni ma uderzać na Warszawę, natomiast Front Południowo-Zachodni ma atakować Lwów.


24 lipca


Powstał Rząd Obrony Narodowej pod przewodnictwem Wincentego Witosa.


25 lipca


1 Armia Konna przerwała front polski pod Brodami i wyszła na przedpola Lwowa.


Do Warszawy przyjechała francusko-brytyjska misja wojskowo-polityczna. W jej składzie znaleźli się m.in. gen. Maxime Weygand oraz ambasador brytyjski w Berlinie lord Edgar Vincent d’Abernon.


27 lipca


Armia Czerwona zajęła Ossowiec.


28 lipca


Armia Czerwona zajęła Białystok.


29 lipca


Armia Czerwona zajęła Łomżę.


30 lipca


W Białymstoku utworzony został Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski. W jego skład weszli: Julian Marchlewski (przewodniczący), Edward Próchniak, Feliks Dzierżyński, Feliks Kon i Józef Unszlicht.


1 sierpnia


Armia Czerwona zdobyła Brześć nad Bugiem.


6 sierpnia


Utworzono złożony z trzech armii Front Środkowy pod dowództwem marszałka Józefa Piłsudskiego. Tego samego dni Piłsudski wydał rozkaz dotyczący uderzenia znad Wkry.


7 sierpnia


Początek przegrupowania wojsk polskich (7–12 VIII).


11 sierpnia


Wojska sowieckie dotarły do Wisły.


12 sierpnia


Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę na przedmoście Warszawy. Od północy wojska sowieckie nacierały na Płock, Toruń i Włocławek.


Do Skierniewic dotarło 80 wagonów amunicji z Węgier. W ciągu dwóch kolejnych dni 22 mln sztuk nabojów karabinowych znalazło się na froncie. W sumie z Węgier do Polski dotarło ok. 60 mln sztuk amunicji, 30 tys. karabinów, części do karabinów i kilkadziesiąt tysięcy sztuk pocisków artyleryjskich.


13 sierpnia


Walki o Radzymin, Ossów, Nieporęt, Okuniew.


Polski radiowywiad przechwycił depeszę nakazującą rozpoczęcie ataku na Warszawę. Informacja wpływa na decyzję o przyspieszeniu kontrofensyw znad Wkry i Wieprza. Polskie radiostacje rozpoczynają zakłócenia sowieckich radiostacji polowych.


Wieczorem na front pod Radzyminem dotarł ks. Ignacy Skorupka, kapelan 1. Batalionu 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej.


14 sierpnia


Rozpoczęcie działań zaczepnych znad Wkry 5. Armii gen. Władysława Sikorskiego.


Pod Ossowem, podczas udzielania ostatniej posługi ciężko rannemu żołnierzowi, zginął ks. Ignacy Skorupka.


15 sierpnia


Kontruderzenie oddziałów gen. Lucjana Żeligowskiego odbiło z rąk sowieckich Radzymin.


16 sierpnia


Początek polskiej kontrofensywy znad Wieprza.


W komunikacie Sztabu Generalnego opisano „bohaterską śmierć ks. kapelana Ignacego Skorupki [...], który w stule i z krzyżem w ręku przodował atakującym oddziałom”. Jego pogrzeb odbył się następnego dnia w kościele garnizonowym przy ul. Długiej w Warszawie.


19 sierpnia


Bitwa pod Zadwórzem na przedmieściach Lwowa.


Wojska polskie odzyskały Brześć.


20 sierpnia


Początek odwrotu Armii Czerwonej na Froncie Południowo-Zachodnim.


22–24 sierpnia


Wojska polskie odzyskały Łomżę i Białystok.


25 sierpnia


Wojska litewskie zajęły Wilno, po wycofaniu się z niego Armii Czerwonej.


30–31 sierpnia


W bitwie pod Komarowem polska kawaleria odniosła zwycięstwo nad sowiecką 1 Armią Konną.


1 września


Wojska polskie odzyskały Suwałki.


1–3 września


Walki polsko-litewskie w rejonie Suwałk, Sejn i Augustowa.


2 września


Przeniesienie polsko-sowieckich rozmów pokojowych z Mińska do Rygi.


10 września


Podczas narady sztabowej w Brześciu nad Bugiem Piłsudski przedstawia plan ofensywy nad Niemnem, której celem było ostateczne zniszczenie sił Tuchaczewskiego.


16 września


Polskie oddziały wkroczyły do Łucka i Równego.


Bitwa pod Dytiatynem nazywana polskimi Termopilami.


20 września


Początek zwycięskiej dla Wojska Polskiego bitwy nad Niemnem (20–28 IX).


21 września


Początek konferencji pokojowej w Rydze.


25 września


Wojsko polskie zajęło Grodno.


9 października


„Zbuntowana” dywizja gen. Lucjana Żeligowskiego zajęła Wilno.


15 października


Wojsko polskie zajęły Mińsk.


18 października


Zawieszenie broni: na całym froncie polsko-sowieckim wstrzymano działania wojenne.


14 listopada


Wręczenie buławy marszałkowskiej Józefowi Piłsudskiemu. Uroczystość odbyła się na placu Zamkowym w Warszawie.


17 grudnia


Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę o nadaniu ziemi zasłużonym żołnierzom WP na terenach odzyskanych dzięki zwycięstwu w wojnie z bolszewikami.


1921


18 marca


W Rydze podpisany został traktat pokojowy między Polską a sowieckimi republikami Rosji i Ukrainy.


14 kwietnia


Rosja Sowiecka ratyfikowała traktat pokojowy.


15 kwietnia


Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o ratyfikacji Traktatu ryskiego. Następnego dnia ustawę podpisał Naczelnik Państwa Józef Piłsudski.


30 kwietnia


W Mińsku wymieniono dokumenty ratyfikacyjne. Traktat oficjalnie wszedł w życie.


2 maja


W Warszawie odbyło się pierwsze posiedzenie Mieszanej Komisji Granicznej powołanej w celu szczegółowego wytyczenia linii ustalonej w Traktacie ryskim.


7 października


Odbyło się pierwsze posiedzenie polsko-bolszewickiej Mieszanej Komisji Specjalnej powołanej do negocjacji zwrotu polskich dóbr kultury rozsianych w Rosji.


1922


23 listopada


Zakończenie prac nad wytyczeniem granicy polsko-bolszewickiej.


koniec listopada


Zakończenie akcji wymiany jeńców.


16 grudnia


Roman Knoll objął funkcję kierownika poselstwa polskiego w Moskwie. Dwa dni wcześniej tożsame obowiązki przejął w Warszawie Leonid Obolenski.


1923


15 marca


Rada Ambasadorów państw alianckich podjęła decyzję dotyczącą uznania granicy polsko-sowieckiej. Decyzję odrzuciła strona sowiecka, uznając, że to sprawa wyłącznie stosunków między Warszawą a Moskwą.


1924


31 lipca


W Moskwie podpisano protokół dotyczący zakończenia prac nad linią graniczną.


1928


Zakończenie zwrotu dóbr kultury i sztuki zagrabionych przez stronę sowiecką. Ustalenia traktatu zostały zrealizowane tylko częściowo.(PAP)


https://dzieje.pl/


Autor: Michał Szukała


szuk/ skp/


Kraj i świat

2024-05-13, godz. 07:00 Włochy/ Polski Cmentarz Wojenny na Monte Cassino - symbol heroizmu i poświęcenia Polaków Na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino pochowanych jest ponad tysiąc żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, uczestników walk o wzgórze. Budowa nekropolii… » więcej 2024-05-13, godz. 06:50 IMGW: tegoroczne lato może być ekstremalnie ciepłe, w czerwcu nawet 36 st. C (wideo) Z prognozy długoterminowej wynika, że lato tego roku może być ekstremalnie ciepłe. Niewykluczone, że w czerwcu na zachodzie kraju będą upały do 36 stopni… » więcej 2024-05-13, godz. 06:50 Włochy/ Pięciodniowe uroczystości w 80. rocznicę bitwy o Monte Cassino W dniach od 17 do 21 maja we Włoszech odbędą się polsko-włoskie uroczystości upamiętniające 80. rocznicę bitwy o Monte Cassino. Hołd żołnierzom 2… » więcej 2024-05-13, godz. 06:40 Na maturze język angielski na poziomie rozszerzonym i filozofia Maturzyści w poniedziałek rano przystąpią do pisemnych egzaminów z języka angielskiego na poziomie rozszerzonym i na poziomie dwujęzycznym. Po południu… » więcej 2024-05-13, godz. 06:20 Prof. Żurek o proponowanej podstawie programowej z j. polskiego: nierealna do zrealizowania Proponowana podstawa programowa jest nadal nierealna do zrealizowania na lekcji, ale za to bardzo wygodna do egzaminowania. Dokument niczemu nie służy - powiedział… » więcej 2024-05-13, godz. 06:20 „Królestwo Planety Małp” liderem północnoamerykańskiego box-office’u Zgodnie z oczekiwaniami analityków rynku kinowego, świetnie w pierwszy weekend wyświetlania w północnoamerykańskich kinach poradził sobie film „Królestwo… » więcej 2024-05-13, godz. 06:10 Nie żyje Susan Backlinie. Była pierwszą ofiarą rekina ze „Szczęk” W sobotę 11 maja w swoim rodzinnym domu w kalifornijskim mieście Ventura w wieku 77 lat zmarła Susan Backlinie. Ta kaskaderka i aktorka wcieliła się w rolę… » więcej 2024-05-13, godz. 06:00 Prognoza pogody na 13 i 14 maja Jak informuje Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, obszar Europy północnej i wschodniej znajduje się w zasięgu wyżu z centrum nad południowym Bałtykiem… » więcej 2024-05-13, godz. 05:20 Macedonia Płn./ Koalicjant w przyszłym rządzie krytykuje nową prezydent kraju Koalicja VLEN, która w sobotę uzgodniła podstawy programowe przyszłego rządu Macedonii Północnej, skrytykowała w niedzielę nową prezydent kraju Gordanę… » więcej 2024-05-13, godz. 01:40 Hiszpania/ Separatyści stracili w niedzielnych wyborach w Katalonii większość w parlamencie regionu Ugrupowania domagające się secesji Katalonii od Hiszpanii straciły w niedzielnych wyborach regionalnych większość w katalońskim parlamencie - wynika z danych… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »