Radio Opole » Z historycznego punktu widzenia » Felietony » Opole stolicą emigracji
2021-11-28, 08:20 Autor: Bolesław Bezeg

Opole stolicą emigracji

Władysław Witkowski: "Bitwa pod Beresteczkiem", w centrum król Jan Kazimierz Waza.
Władysław Witkowski: "Bitwa pod Beresteczkiem", w centrum król Jan Kazimierz Waza.
Pojutrze przypada 366 rocznica wydania przez króla Jana Kazimierza Wazę tzw. uniwersału opolskiego – jednego z najbardziej przełomowych dokumentów w naszej historii. Zanim jednak wyjaśnię na czym polegała wyjątkowa przełomowość tego uniwersału, przypomnę co łączyło wówczas króla Rzeczpospolitej z leżącym przecież poza jej granicami Opolem.
Z Historycznego Punktu Widzenia 28 listopada 2021
Oto latem 1655 roku maszerująca ze Szczecina armia szwedzka rozpoczęła podbój Polski. Oprócz chęci utworzenia z Bałtyku wewnętrznego szwedzkiego morza Szwedami kierowała potrzeba zasilenia wiecznie pustego szwedzkiego skarbca bogactwami Rzeczypospolitej obfitującej szczególnie w tak potrzebne w Szwecji płody rolne.

Niestety w tamtym czasie Polacy nie mieli ochoty bić się ze Szwedami. W wymęczonej toczonymi przez ponad pół wieku wojnami z niemal wszystkimi sąsiadami Rzeczpospolitej coraz większą popularność zdobywało przekonanie, że lepiej by polskim królem został król Szwedów Karol X Gustaw.

Uważano, że dobrze by było gdyby ten twardy władca i zwycięski wódz, swoje w Rzeczpospolitej panowanie oparł o niezwyciężoną szwedzką armię, a Polacy zwolnieni byliby z odpowiedzialności za bezpieczeństwo granic i z konieczności walki z coraz to nowymi najeźdźcami. Była to tęsknota do tego, by ktoś zdjął z nas odpowiedzialność za ojczyznę. Zupełnie jak dziś gdy polscy politycy wygłaszają życzenia by naszym bezpieczeństwem martwiło się NATO albo państwo niemieckie, żebyśmy nie musieli utrzymywać kosztownej armii.

Licząc zatem na spokój i dostatni byt polska szlachta tłumnie deklarowała wierność wkraczającemu Karolowi Gustawowi, a poszczególne polskie wojska zamiast bronić kraju w większości przechodziły na szwedzką stronę. Po klęsce wojsk wiernych polskiemu królowi ten ostatni nie chcąc stać się jeńcem swojego szwedzkiego kuzyna zdecydował się na emigrację.

Tak się szczęśliwie złożyło, że jego żona Ludwika Maria Gonzaga była w tym czasie właścicielką księstwa opolskiego, które otrzymała w zastaw za pożyczkę udzieloną cesarzowi Austrii. Tutaj więc skierowali swe kroki królewscy małżonkowie zmuszeni do emigracji.

Król Jan Kazimierz zwołał w Opolu Senat, aby radzić nad dalszymi krokami. Warto przypomnieć, że po przegranej kampanii król był sfrustrowany i rozważał abdykację. Jednak podczas odbywających się w opolskim klasztorze franciszkanów obrad senatu dotarła do Opola informacja, że Szwedzi oblegli klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie, a ten stawił opór.

Podbudowany nieugiętą postawą częstochowskich mnichów król porzucił myśli o kapitulacji i postanowił walczyć. 30 listopada wydał w opolskim klasztorze franciszkanów uniwersał do wszystkich swoich poddanych wzywając ich do powszechnego powstania przeciwko najeźdźcom.

Wyjątkowość tego uniwersału polegała właśnie na tym, że król wezwał do walki wszystkich bez względu na stan i pochodzenie społeczne powołując się na wspólnotę państwową, która stała się zalążkiem wykształconej później wspólnoty narodowej. Jednocześnie uniwersał opolski był wezwaniem do pierwszego polskiego powstania niepodległościowego.

Ma więc Opole swój znaczący, choć w dużym stopniu zapomniany wkład w wielowiekową walkę o niepodległość. Jest miastem, w którym polski król odzyskał nadzieję i wolę walki o niepodległość mimo przeważających sił wroga.

Zobacz także

2021-10-16, godz. 07:25 Kobieta Król 637 lat temu 16 października 1384 roku królewna węgierska i polska Jadwiga Andegaweńska została koronowana w katedrze wawelskiej na króla Polski. » więcej 2021-10-10, godz. 08:26 Wybitny Biskup Krakowski 436 lat temu 10 października 1585 roku urodził się późniejszy biskup krakowski Piotr Gembicki herbu Nałęcz, który choć podczas Potopu początkowo był… » więcej 2021-10-09, godz. 07:27 Nasz pierwszy prymas Około 1000 lat temu w początkach października bliżej nieokreślonego roku zmarł Radzim Gaudenty, brat św. Wojciecha, pierwszy polski metropolita i pierwszy… » więcej 2021-10-03, godz. 08:30 Iranek-Osmecki - superbohater Dziś przypada 77 rocznica podpisania przez dowództwo Armii Krajowej aktu honorowej kapitulacji Powstania Warszawskiego. Jak zwykle rocznica związana z powstaniem… » więcej 2021-10-02, godz. 07:27 Konspiracja - polska specjalność Kilka dni temu 27 września obchodziliśmy 82 rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego. Był to społeczno-polityczny ewenement w dziejach II wojny światowej… » więcej 2021-09-26, godz. 08:19 Druga wojna śląska 276 lat temu we wrześniu 1745 r. wojska pruskie w toku drugiej wojny śląskiej ostatecznie zdobyły Opolszczyznę. » więcej 2021-09-25, godz. 07:24 Bohater Pruski Dziś przypada 277 rocznica urodzin króla pruskiego Fryderyka II Wilhelma już przez współczesnych nazywanego Wielkim. To właśnie on przyłączył Śląsk… » więcej 2021-09-19, godz. 08:22 Pisarka z Głubczyc 89 lat temu 19 września 1932 roku w Głubczycach urodziła się wybitna żydowska niemieckojęzyczna pisarka Stefanie Zweig. » więcej 2021-09-18, godz. 07:22 Epidemia czarnej ospy Dziś przypada rocznica głoszenia końca epidemii czarnej ospy, która wybuchła 58 lat temu na Śląsku. Przypadki zachorowań odnotowano także w Opolu. » więcej 2021-09-12, godz. 08:25 Wiedeńska wiktoria Dziś przypada 338 rocznica tzw. Odsieczy Wiedeńskiej czyli bitwy, w której dowodzone przez polskiego króla Jana III Sobieskiego wojska chrześcijańskiej koalicji… » więcej
1213141516
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »