Radio Opole » Śląsk po powstaniach » Posłuchaj odcinków » Pacyfikacja związku
2022-09-15, 06:25 Autor: Bolesław Bezeg

Pacyfikacja związku

Przygotowania do pacyfikacji polskiej mniejszości trwały w zasadzie od samego jej powstania.
Śląsk po Powstaniach - 15 września 2022
Wszyscy członkowie Związku Polaków w Niemczech wpisywani byli na specjalną opracowywaną w Berlinie przez SS przy współudziale kontrwywiadu wojskowego listę „wrogów Rzeszy” (tzw. Sonderfahndungsbuch Polen). Na podstawie tej listy po rozpoczęciu działań wojennych dokonywano aresztowań polskiej inteligencji i polityków. Jeszcze przed wybuchem wojny przeprowadzono szereg akcji represyjnych wobec członków Związku Polaków w Niemczech.

Choć aresztowania i „prewencyjne” wysyłki do obozów koncentracyjnych zdarzały się już wcześniej, to dopiero w sierpniu 1939 r. członkowie Związku Polaków w Niemczech doświadczyli masowych aresztowań. W ostatnich dniach sierpnia w całych Niemczech aresztowano ponad 2000 najaktywniejszych polskich działaczy. Na Opolszczyźnie kilkuset.       Po około dwutygodniowym pobycie w więzieniach w Koźlu, Strzelcach i Opolu większość       aresztowanych przewieziono do niemieckich obozów koncentracyjnych w Buchenwaldzie, Sachsenhausen i Dachau.

Trzeba tu uściślić, że hitlerowskie Niemcy mieniły się być państwem prawa. Do obozów koncentracyjnych kierowano na podstawie przepisów zezwalających na czasowe odosobnienie osób mogących stanowić zagrożenie dla państwa. Dopiero w trakcie pobytu w obozie dokładnie prześwietlano działalność i poglądy uwięzionego i gdy winy były niewybaczalne, odbywał się proces, wydawano wyrok i jego wykonanie – więzienie lub śmierć.

Ponadto należy pamiętać, że w początkowej fazie wojny obozów koncentracyjnych nie kojarzono z zagładą lecz raczej z ciężkimi robotami, np. w kamieniołomach. Dopiero po pewnym czasie rozwinięto sposoby eksterminacji.

Członkom Związku Polaków w Niemczech zdarzało się wychodzić z obozów koncentracyjnych na wolność, zwykle jednak tylko po to by niezwłocznie być wcielonym do Wehrmachtu i trafić na front, Często jako żołnierze kompanii karnych, używani do najniebezpieczniejszych celów, jak rozminowywanie, usuwanie niewypałów czy budowa przepraw lub umocnień pod ostrzałem.

Wielu przetrwało w obozach całą wojnę. Ale większość straciła tam życie. Z Buchenwaldu nie wrócili m.in. Jacek Juliusz i Damian Planetorz.

Były też setki opolskich Polaków, którzy zaangażowali się w konspirację w ramach Organizacji Orła Białego, a potem Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. Pod koniec wojny w oparciu o dom działaczy ZPwN – rodziny Bortlów z Miejsca Odrzańskiego, działał oddział partyzancki, w którym ukrywali się zagrożeni aresztowaniem i dezerterzy z niemieckiej armii.

W efekcie dekonspiracji cała rodzina Bortlów została zesłana do obozów koncentracyjnych, a dezerter Rafał Bortel został publicznie rozstrzelany. Kryjówki partyzantów nikt nie wydał.

Zobacz także

2022-09-16, godz. 06:25 Epilog Jeden z najwyższych dygnitarzy III Rzeszy Herman Goering za pomoc narodowosocjalistycznemu kanclerzowi Hitlerowi w objęciu władzy dyktatorskiej został nagrodzony… » więcej 2022-09-15, godz. 06:25 Pacyfikacja związku Przygotowania do pacyfikacji polskiej mniejszości trwały w zasadzie od samego jej powstania. » więcej 2022-09-14, godz. 06:20 Morderstwo w Berlinie 25 lipca 1939 roku w Berlinie zginął zamordowany przez nieznanych sprawców polski działacz społeczny i polityczny Augustyn Kośny. » więcej 2022-09-13, godz. 06:20 Ksiądz Patron 21 kwietnia 1939 roku zmarł ksiądz patron Związku Polaków w Niemczech doktor Bolesław Domański. Był to wielki cios dla polskiej mniejszości w Niemczec… » więcej 2022-09-12, godz. 06:20 Ks. Karol Koziołek Wybitny polski ksiądz katolicki i działacz narodowy na Śląsku Opolskim, prezes I Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech, w latach 1928–1932 poseł do Sejmiku… » więcej 2022-09-09, godz. 06:20 Kongres Polaków w Berlinie Jednym z największych sukcesów organizacyjnych Związku Polaków w Niemczech był przeprowadzony 6 marca 1938 roku w Berlinie I Kongres Polaków w Niemczech. » więcej 2022-09-08, godz. 06:20 Konwencja wygasa W lipcu 1937 r. wygasła zawarta na 15 lat w maju 1922 r. tzw. Górnośląska Konwencja Genewska. Niemal natychmiast na Polaków w Niemczech spadł grad rozmaitych… » więcej 2022-09-07, godz. 06:20 Polska prasa w Niemczech Niezwykle ważną rolę w podtrzymywaniu i konsolidowaniu polskiej mniejszości w Niemczech odgrywała polska prasa. » więcej 2022-09-06, godz. 06:20 Senator z Opola Najwybitniejszym publicystą i dziennikarzem Związku Polaków w Niemczech był Edmund Jan Osmańczyk, polski działacz narodowy, dziennikarz i publicysta, senator… » więcej 2022-09-05, godz. 06:20 Polak z Opolskiego Śląska Jednym z najwybitniejszych publicystów Związku Polaków w Niemczech był pochodzący z Dobrzenia Wielkiego Franciszek Adamiec - działacz społeczny i kulturalny… » więcej
123
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »