Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 30 lat temu zmarł Józef Czapski
2023-01-12, 10:00 Autor: IAR/O.Kłosińska/E.Porycka/K.Koziełł/dok.

30 lat temu zmarł Józef Czapski

Tablica upamiętniająca Józefa Czapskiego na kościele św. Karola Boromeusza na warszawskich Powązkach. [fot. Mateusz Opasiński, wikipedia]
Tablica upamiętniająca Józefa Czapskiego na kościele św. Karola Boromeusza na warszawskich Powązkach. [fot. Mateusz Opasiński, wikipedia]
30 lat temu - 12 stycznia 1993 roku - zmarł Józef Czapski, pisarz, malarz, publicysta powojennej prasy emigracyjnej. Był więźniem sowieckiego obozu w Starobielsku, jednak udało mu się uniknąć rozstrzelania. Po wojnie współpracował z Instytutem Literackim w Paryżu i miesięcznikiem "Kultura". "Świadek epoki, jeden z tych, którzy swój czas współkształtują" - napisał o nim dziennikarz i publicysta Jerzy Turowicz.

Józef Czapski, właściwie hrabia Józef Maria Franciszek Hutten-Czapski, był uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej, potem walczył w kampanii wrześniowej 1939 roku, po której dostał się do niewoli sowieckiej. Trafił do obozu w Starobielsku, skąd wiosną 1940 roku został wywieziony, ze względu na niemieckie pochodzenie, do obozu w Pawliszczew Borze, a następnie do obozu jenieckiego NKWD w Griazowcu pod Wołogdą na dalekiej północy ZSRR.

Po zwolnieniu w 1941 roku wstąpił do armii Władysława Andersa i na rozkaz generała prowadził poszukiwania zaginionych polskich oficerów ze Starobielska, Kozielska i Ostaszkowa, którzy - jak się później okazało - zostali zamordowani przez NKWD. Z armią Andersa Józef Czapski przeszedł przez Bliski Wschód do Włoch. Tam, pod koniec kampanii włoskiej 2. Korpusu Polskiego, Józef Czapski, Jerzy Giedroyc, Gustaw Herling-Grudziński oraz Zofia i Zygmunt Hertzowie wydali pierwszy numer "Kultury", pisma, które potem stało się najważniejszym ośrodkiem emigracji. Po wojnie Józef Czapski współpracował z Instytutem Literackim i miesięcznikiem "Kultura". W siedzibie instytutu w Maisons-Laffitte niedaleko Paryża mieszkał i miał swoją pracownię malarską. Jako malarz nawiązywał do postimpresjonizmu. Tworzył portrety, malował wnętrza, martwe natury i pejzaże.

W jego dorobku pisarskim szczególne miejsce zajmują "Wspomnienia starobielskie" oraz "Na nieludzkiej ziemi", relacje z pobytu w ZSRR pisane w latach 1942-1947. To jedne z pierwszych świadectw naocznego świadka, który przeżył łagry, a następnie poszukiwał więźniów Starobielska, Kozielska i Ostaszkowa.

W PRL informacje na temat Józefa Czapskiego podlegały cenzurze. Jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób objętych całkowitym zakazem publikacji. Sytuacja uległa zmianie na krótko w 1956 i 1957 roku na czas dwóch wystaw jego prac.

Zobacz także

2023-03-08, godz. 14:00 65 lat temu zmarła Irena Solska, jedna z najwybitniejszych aktorek w historii teatru w Polsce 65 lat temu, 8 marca 1958 roku, zmarła w Skolimowie Irena Solska, jedna z najwybitniejszych aktorek w historii teatru w Polsce, reżyser teatralna, dyrektor … » więcej 2023-03-08, godz. 12:00 Sport i sportowcy w KL Auschwitz” Już od jutra przez kilka dni w brzeskim Przystanku Historia można oglądać wystawę „Sport i sportowcy w KL Auschwitz”. Po raz pierwszy brzeżanie mogli… » więcej 2023-03-08, godz. 10:30 Niezłomni odnalezieni Już za pół godziny (8 marca 2023 r. o godz. 11.00) w Belwederze odbędzie się uroczystość wręczenia not identyfikacyjnych rodzinom ofiar, które zginęły… » więcej 2023-03-08, godz. 10:00 55 lat temu wiec studentów na UW stał się początkiem Marca'68 55 lat temu, 8 marca 1968 roku, na Uniwersytecie Warszawskim odbył się wiec studentów, który pociągnął za sobą falę protestów w całym kraju. Był początkiem… » więcej 2023-03-08, godz. 08:00 70 lat temu władze PRL zawiesiły wydawanie "Tygodnika Powszechnego" 70 lat temu - 8 marca 1953 roku - władze PRL zawiesiły wydawanie "Tygodnika Powszechnego", katolickiego pisma społeczno-kulturalnego. Przyczyną była zamieszczona… » więcej 2023-03-08, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 8 marca » więcej 2023-03-07, godz. 14:00 85 lat temu urodził się Tomasz Burek, historyk literatury, krytyk, działacz demokratycznej opozycji 85 lat temu, 7 marca 1938 roku, urodził się Tomasz Burek, dziennikarz, historyk literatury, krytyk literacki i eseista, a także działacz opozycji demokratycznej… » więcej 2023-03-07, godz. 16:00 O obrotach sfer niebieskich Najważniejsze dzieło Mikołaja Kopernika „De revolutionibus orbium coelestium”, czyli „O obrotach sfer niebieskich” można oglądać na wystawie w Przeszłość… » więcej 2023-03-07, godz. 12:00 Ciapek z Dywizjonu Już 9 marca premiera filmu "Pies Ciapek". Projekcja filmu została zaplanowana w ramach Przystanku Historia » więcej 2023-03-07, godz. 10:00 74 lata temu został stracony Hieronim Dekutowski "Zapora" 74 lata temu, 7 marca 1949 roku, został zastrzelony przez bezpiekę major Hieronim Dekutowski "Zapora", żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, cichociemny… » więcej
678910
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »