Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału…
2022-09-30, 11:06 Autor: Marek Szafrański / PAP

22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK „Sosienki”

Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
22 lata temu, 30 września, zmarł Jan Wawrzyczek, oficer Wojska Polskiego, dowódca oddziału AK „Sosienki”, którego działalność ukierunkowana była na pomoc więźniom niemieckiego obozu Auschwitz. Spoczywa na cmentarzu w rodzinnych Jawiszowicach.
Jan Wawrzyczek urodził się 28 kwietnia 1912 r. w Jawiszowicach koło Oświęcimia. Przed wojną był zawodowym żołnierzem. W 1934 r. ukończył szkołę wojskową i otrzymał stopień podporucznika. Cztery lata później otrzymał awans na porucznika. Służył w 73. pułku piechoty w Katowicach, a także w jego batalionie, który stacjonował w Oświęcimiu.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Został odznaczony krzyżem srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po klęsce zaangażował się w konspirację. Wiosną 1940 r. utworzony został obwód oświęcimski Związku Walki Zbrojnej, który w 1942 r. przekształcił się w Armię Krajową.

Pierwsze kontakty z więźniami niemieckiego obozu Auschwitz Jan Wawrzyczek nawiązał jesienią 1940 r. Więźniem był tam już wtedy rtm. Witold Pilecki.

W 1941 r. Wawrzyczek utworzył pierwszy oddział - „Marusza”, który m.in. pomagał uciekinierom z obozu Auschwitz. Na początku 1943 r. otrzymał awans na kapitana. Później został majorem.

Komenda Główna AK wyznaczyła Wawrzyczkowi, który używał pseudonimu Danuta, zadanie odtworzenia rozbitego przez Niemców obwodu oświęcimskiego Armii Krajowej. Stworzył go niemal od podstaw. Powołał też jeden oddział partyzancki - w miejsce dotychczasowych niewielkich grup dywersyjnych - pod kryptonimem „Sosienki”.

Oddział liczył 50-80 osób. Działał w ekstremalnych warunkach. Ziemia oświęcimska została wcielona do Rzeszy. Jak wyliczył szef działu naukowego Muzeum Auschwitz Piotr Setkiewicz, w połowie 1944 r. w Oświęcimiu i okolicy stacjonowało 5 tys. uzbrojonych i wyszkolonych Niemców. W pobliżu nie było dużych obszarów leśnych. Jan Wawrzyczek dobierał ludzi zaufanych i oddanych sprawie. Zorganizował go według zasad przez siebie stworzonych: nie było wojskowego drylu, wszyscy mówili do siebie po imieniu. Oddział przetrwał do końca okupacji.

Działalność „Sosienek” ukierunkowana była na pomoc więźniom Auschwitz. Pomogli co najmniej 45 więźniom spośród, ponad 140, których ucieczki zakończyły się sukcesem. Część z nich przystąpiła później do partyzantki. Pomoc znajdowali u nich też Żydzi, jeńcy sowieccy i Jugosłowianie.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej komuniści starali się w wymazać z kart historii działalność „Sosienek”. Żołnierze oddziału byli inwigilowani.

Jan Wawrzyczek po wojnie został nauczycielem w Bielsku-Białej. Uczył wychowania fizycznego i przysposobienia obronnego. Po śmierci spoczął na cmentarzu w Jawiszowicach.

W 2018 r. jedno z rond w Bielsku-Białej otrzymało imię Jana Wawrzyczka.

Zobacz także

2022-12-07, godz. 12:00 Zapraszamy na dzisiejszą audycję "Tak Było Naprawdę" Zapraszamy na audycję "Tak Było Naprawdę", tj. środa 7.12 o godz. 22:05, na antenie głównej Radia Opole » więcej 2022-12-07, godz. 11:02 80 lat temu Niemcy zamordowali 97 mieszkańców Białki k. Parczewa 80 lat temu, 7 grudnia 1942 r., niemieccy żandarmi i policjanci rozstrzelali 97 mieszkańców Białki oraz ukrywającą się tam kobietę pochodzenia żydowskiego… » więcej 2022-12-07, godz. 10:00 Zabytki Opolszczyzny na grafikach w opolskim oddziale NBP Grafiki przedstawiające pałace i zamki Opolszczyzny można oglądać na wystawie w opolskim oddziale Narodowego Banku Polskiego. Autorką prac jest graficzka… » więcej 2022-12-07, godz. 09:00 Już dzisiaj spotkanie z cyklu "Środy w Instytucie Śląskim" Zapraszamy na otwarte zebranie naukowe z cyklu Środy w Instytucie Śląskim, które odbędzie się 7 grudnia 2022 r., o godz. 14.00 w sali 301 Instytutu Śląskiego… » więcej 2022-12-07, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 7 grudnia.. » więcej 2022-12-06, godz. 12:00 Zbadano umysły pierwszych niemieckich nazistów z 1934 roku; "nienawiść do Żydów, kult Hitlera" W 1934 roku Theodore Abel, socjolog z Nowego Jorku, postanowił dowiedzieć się, co skłoniło ludzi do przyłączania się do partii nazistowskiej w Niemczech… » więcej 2022-12-06, godz. 11:00 Muzeum Auschwitz udostępniło wirtualną lekcję o medycynie w obozie Lekcję internetową, która przybliża zbrodniczą medycynę w niemieckim obozie Auschwitz udostępniło Muzeum Auschwitz. Dotyczy ona m.in. eksperymentów, jakie… » więcej 2022-12-06, godz. 10:00 Wydano książkę o 20-leciu międzywojennym w Puszczy Białowieskiej O ludziach, zdarzeniach, które ukształtowały Puszczę Białowieską w 20-leciu międzywojennym opowiada książka "W cieniu Puszczy Białowieskiej. Ilustrowany… » więcej 2022-12-06, godz. 09:00 Dziś wspomnienie św. Mikołaja, biskupa Miry We wtorek w Kościele katolickim przypada liturgiczne wspomnienie św. Mikołaja. Choć współcześnie jest on przedstawiany jako rozdający dzieciom prezenty… » więcej 2022-12-06, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 6 grudnia.. » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »