Radio Opole » Z historycznego punktu widzenia » Felietony » Polski ewenement
2022-09-25, 07:20 Autor: Bolesław Bezeg

Polski ewenement

Schemat Polskiego Państwa Podziemnego (IPN)
Schemat Polskiego Państwa Podziemnego (IPN)
Pojutrze we wtorek 27 września przypada 83 rocznica powstania fenomenu na skalę światową czyli Polskiego Państwa Podziemnego.
Z Historycznego Punktu Widzenia 25 września 2022
Jutro jak co roku w wielu polskich miastach, a szczególnie w tych, w których działa Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej odbędą się uroczystości ku czci ludzi, którzy współtworzyli Polskie Państwo Podziemne.

Dzień Polskiego Państwa Podziemnego to święto ustanowione przez polski Sejm w roku 1998, a zatem obchodzimy je od 24 lat czyli stosunkowo od niedawna. Uchwalono je by upamiętnić zarówno tych, którzy z bronią w ręku stanęli w szeregach konspiracyjnej polskiej armii, jak i tych, którzy z narażeniem życia brali udział w innych sferach działalności podziemnego państwa. A było ich wiele.

Za datę powstania polskiego państwa podziemnego przyjmuje się dzień 27 września 1939 roku. To właśnie w nocy z 26 na 27 września podczas narady wojskowych i cywilnych przywódców obrony oblężonej przez Niemców Warszawy podjęto decyzję o kontynuacji zbrojnego oporu po nieuniknionej kapitulacji stolicy. W naradzie brali udział m.in. prezydent Warszawy Stefan Starzyński, dowódca obrony stolicy generał Juliusz Rómmel oraz generał Michał Tokarzewski-Karaszewicz.

Podczas spotkania uchwalono powołanie do życia konspiracyjnej organizacji bojowej o nazwie Służba Zwycięstwu Polski. W trakcie obrony Warszawy generał Rómmel otrzymał od opuszczającego Polskę naczelnego wodza pełnomocnictwo do dowodzenia siłami zbrojnymi na terenie całego kraju.

Ponieważ jednak jako dowodzący broniącą stolicy Armią Warszawa gen. Rómmel miał po kapitulacji miasta znaleźć się w niemieckiej niewoli przekazał to pełnomocnictwo generałowi Tokarzewskiemu, który sam zgłosił chęć utworzenia organizacji podziemnej armii.

Ale sama armia to przecież jeszcze nie państwo. Trzeba zacząć od tego, że Polska w trakcie okupacji miała na emigracji najpierw we Francji a następnie w Londynie rząd, który był legalną kontynuacją władz krajowych. Na terenach okupowanych najwyższą władzą był pozostający w konspiracji Delegat Rządu na Kraj, która to funkcja była równoznaczną z teką wicepremiera w londyńskim rządzie.

Podlegała mu struktura konspiracyjnej administracji terenowej z konspiracyjnymi wojewodami i starostami. Powstało również podziemne sądownictwo, trójstopniowe szkolnictwo oraz wydawnictwa prasowe i książkowe. Funkcjonowały nawet konspiracyjne teatry dramatyczne.

Dość powiedzieć, że w czasie II wojny światowej, w czasie kiedy funkcjonowanie wyższych uczelni było na terenach polskich zabronione, wyższe studia ukończyło ponad 10 tys. osób.

Oczywiście bardzo ważną sferą działalności podziemia była propaganda. W okresie II wojny światowej przez drukarnie Polskiego Państwa Podziemnego przewinęło się 1400 tytułów czasopism, z czego 17 ukazywało się przez cały okres okupacji.

Chociaż antyniemieckie podziemie istniało także w innych krajach, szczególnie takich jak Francja, Grecja czy Jugosławia, to nigdzie więcej podziemne struktury nie obejmowały tak wielu sfer życia ludności. I trzeba sobie uczciwie powiedzieć, że taka konspiracyjna skuteczność nie wzięła się z niczego. Polacy mieli konspiracyjne rozwiązania przećwiczone w warunkach rozbiorowych. Bowiem pierwszym polskim państwem podziemnym były struktury konspiracji w okresie powstania styczniowego.

Wtedy konspiracyjny rząd posiadał nawet funkcjonujące na terenie kraju, a nie na emigracji konspiracyjne ministerstwa. Powstańcze Ministerstwo Skarbu zdołało nawet wydać obligacje i rozprowadzić je wśród ludności całego Królestwa Polskiego, co dało podziemnemu rządowi możliwość prowadzenia długiej partyzanckiej wojny.

Miejmy nadzieję, że nasze doświadczenia i osiągnięcia w podziemnym oporze będą jednym z czynników zniechęcających potencjalnych okupantów do pomysłu napadania na Polskę.

Zobacz także

2022-11-20, godz. 08:20 Upadek insurekcji Kilka dni temu obchodziliśmy 228 rocznicę upadku insurekcji kościuszkowskiej. » więcej 2022-11-19, godz. 07:20 Komunalne zwycięstwo 103 lata temu w efekcie rewolucji listopadowej, która miała miejsce w Niemczech w r. 1918, odbyły się wybory samorządowe. Choć początkowo zarządzono je… » więcej 2022-11-13, godz. 12:45 Zachodnie granice Jutro przypada 32 rocznica podpisania polsko-niemieckiego traktatu granicznego, który ostatecznie usankcjonował przynależność tzw. Ziem Odzyskanych do Po… » więcej 2022-11-12, godz. 07:20 Spotkanie w Krzyżowej Dziś przypada 33 rocznica głośnego pojednawczego spotkania polskiego premiera z niemieckim kanclerzem w Krzyżowej na Dolnym Śląsku. » więcej 2022-11-11, godz. 07:20 104 rocznica odzyskania niepodległości Dziś obchodzimy 104 rocznicę odzyskania przez Polskę  niepodległości po 123 latach od ostatniego rozbioru tzw. pierwszej Rzeczpospolitej. » więcej 2022-11-01, godz. 08:21 Wszyscy święci... Dziś powiem Państwu Słuchaczom kilka słów o wyższości Zaduszek nad uroczystością Wszystkich Świętych. » więcej 2022-10-30, godz. 08:26 Frycowe Austriaków 281 lat temu podpisany został akt kapitulacji twierdzy Nysa, która w ten sposób wraz z całym Śląskiem stała się własnością Prus. » więcej 2022-10-29, godz. 07:23 Napoleon upokarza Prusy 216 lat temu Napoleon Bonaparte wkroczył do Berlina po unicestwieniu obu pruskich armii w dwóch rozegranych symultanicznie bitwach pod Jeną i Auerstaad. Oznaczało… » więcej 2022-10-23, godz. 08:20 Październikowa Odwilż Jutro przypada 66 pamiętnego wiecu w Warszawie podczas którego Władysław Gomułka wygłosił słynne przemówienie, rozpoczynające chwilową liberalizację… » więcej 2022-10-22, godz. 07:20 Polscy parlamentarzyści w Prusach 174 lata temu 22 października 1848 roku w Bytomiu powstał polski klub narodowy. » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »