Radio Opole » Z historycznego punktu widzenia » Felietony » Schizma wschodnia
2022-07-30, 07:20 Autor: Bolesław Bezeg

Schizma wschodnia

Najsłynniejsza z ocalałych mozaik bizantyńskich z kościoła Hagia Sophia – Deesis: Chrystus Pantokrator - XII w.
Najsłynniejsza z ocalałych mozaik bizantyńskich z kościoła Hagia Sophia – Deesis: Chrystus Pantokrator - XII w.
965 lat temu w lipcu 1054 roku Papież Leon IX wysłał do Konstantynopola swojego legata, który w odpowiedzi na zamknięcie w stolicy Bizancjum kościołów obrządku łacińskiego wkroczył do kościoła Hagia Sophia i złożył na ołtarzu pisma nakładające na patriarchę Konstantynopola Michała Cerulariusza ekskomunikę. Ów patriarcha zwołał miejscowy synod, na którym uroczyście spalono ową bullę i nałożono klątwę na Kościół rzymski. Tak w kościele powszechnym doszło do rozłamu, który przeszedł do historii jako schizma wschodnia.
Z Historycznego Punktu Widzenia 30 lipca 2022
Wydarzenia z lipca roku 1054 były tylko jednym z epizodów dłuższego procesu ścierania się wpływów kulturowych w Kościele, ale ponieważ to właśnie wtedy doszło do wymiany największych ciosów między kościołami wschodnim i zachodnim przyjmuje się ten moment za umowną datę podziału kościoła na Katolicki i Prawosławny.

Tymczasem jeszcze wieki później wielu wiernych na wschodzie nie zdawało sobie sprawy że zaistniał jakiś podział.

Na terenie Rzeczpospolitej Obojga Narodów wielokrotnie starano się zaradzić problemom wynikającym z powstania kościoła prawosławnego. W efekcie negocjacji z miejscowymi hierarchami zawarto szereg unii, w efekcie których część prawosławnych uznała zwierzchnictwo papieża.

Pierwszą unię z prawosławiem zawarli w XIII wieku dominikanie i przetrwała ona do podboju Rusi przez Tatarów.

Najtrwalsze bo trwające po dziś dzień skutki miała unia brzeska z roku 1596. Na jej mocy powstał tzw. Kościół Unicki zwany też Kościołem Grekokatolickim sprawujący liturgię w rycie bizantyjskim, ale w zgodzie z nauczaniem Kościoła Katolickiego.

Z tego odłamu Kościoła wywodzi się szereg polskich świętych, wśród których pierwszym był Jan Kunczyc, znany też jako Józafat Kuncewicz. Urodził się on w roku 1580 w prawosławnej rodzinie w leżącym wówczas na terenach polskich Włodzimierzu Wołyńskim.

Doznawszy objawienia w dzieciństwie od 8 roku życia zdecydowany był zostać prawosławnym duchownym. Rodzice chcąc by nauczył się zawodu kupca wysłali go na naukę do Wilna, ale tam trafił do unickiej cerkwi. W tym czasie we wschodnich prowincjach Rzeczpospolitej trwała ostra walka pomiędzy Kościołem Prawosławnym a Unickim.

W początkach XVII wieku na Kresy przyjechał nawet prawosławny patriarcha z Jerozolimy by wyświęcić podległych sobie biskupów w diecezjach, które należały do Kościoła Unickiego. Tej swoistej konkwiście sprzyjali kresowi prawosławni magnaci otrzymujący moskiewskie wsparcie zza wschodniej granicy, a także kozacy zaporoscy, którzy unitów uważali za zdrajców prawosławia.

W efekcie podgrzewania atmosfery dochodziło do licznych zbrojnych ataków na unickie cerkwie a nawet do mordów na tle religijnym.

W międzyczasie Jan Kunczyc wstąpił do jedynego w Polsce grekokatolickiego zakonu bazylianów i przyjął imię Józafat. Już jako zakonnik studiował w Akademii Wileńskiej filozofię, teologię, język starosłowiański i liturgię.

Po otrzymaniu święceń kapłańskich został bliskim współpracownikiem unickiego arcybiskupa halicko-kijowskiego, którego wyręczał w wielu trudnych misjach religijnych i politycznych. W efekcie w roku 1617 został mianowany unickim arcybiskupem Połockim. W pamięci wiernych zapisał się jako arcybiskup niezwykle skromny, nie jedzący mięsa, stale chodzący w zakonnym habicie i mieszkający w jednej izdebce, a równocześnie bardzo troskliwy o swoich wiernych.

Dla unickich duchownych napisał specjalną konstytucję regulującą zasady jakimi winni się kierować w swojej pracy. Ułożył też unicki katechizm według którego nauczano wiernych. Jego działania wywoływały wściekłość działającej równolegle hierarchii prawosławnej.

Gdy w roku 1621 Józafat pojechał na Sejm do Warszawy prawosławni biskupi rozpoczęli w jego diecezji kampanię przeciwko unickiemu arcybiskupowi. Głoszono specjalnie przygotowane obwieszczenia, o tym, że Józafat zdradził cerkiew, dodając szereg wymyślonych argumentów.

Gdy wrócił do Połocka zastał swoich wiernych podburzonych i gniewnych .Gdy 12 listopada 1623 roku odprawiał poranną mszę został napadnięty przez tłum, pobity i dobity strzałem w głowę. Jego ciało utopiono w Dźwinie.

Wydarzenia te odbiły się echem w całej Polsce i natychmiast przystąpiono do procesu beatyfikacyjnego. W dwudziestą rocznicę śmierci Józafat został uznany błogosławionym, a dwieście lat później ogłoszono go świętym. Ze względu na niechęć władz carskich do jego postaci ciało Józafata zostało przewiezione z Połocka do Wiednia a ostatecznie do Rzymu, gdzie spoczęło w podziemiach Bazyliki św. Piotra.

Zobacz także

2022-08-06, godz. 07:20 Chrzestny Jagiełły 626 lat temu oblegające Opole wojska króla Władysława Jagiełły zmusiły opolskich książąt do podpisania traktatu zmieniającego stosunki własnościowe… » więcej 2022-07-31, godz. 08:20 Kapelan Prymasa Dziś przypada 20 rocznica tragicznej śmierci księdza Stanisława Skorodeckiego. Ksiądz Skorodecki był kapelanem kardynała Stefana Wyszyńskiego, w czasie… » więcej 2022-07-24, godz. 08:20 Polaków z Prus rugowanie Pojutrze przypada 137 rocznica wydania przez władze krajowe Prus zarządzenia nakazującego wysiedlenie z terytorium niemieckiego państwa wszystkich Polaków… » więcej 2022-07-23, godz. 07:20 Z Petlurą na Kijów W minioną środę minęła 103 rocznica zawarcia rozejmu pomiędzy siłami zbrojnymi Rzeczpospolitej Polskiej a Ukraińskiej Republiki Ludowej, którymi dowodził… » więcej 2022-07-17, godz. 08:20 Kongresówka lepsza niż PRL? W najbliższą środę przypada 207 rocznica proklamowania w Warszawie tzw. Królestwa Polskiego. Królestwo to utworzono po pokonaniu Napoleona Bonaparte i na… » więcej 2022-07-16, godz. 07:29 Śmierć za pragnienie wolności Dziś przypada 47 rocznica próby ucieczki rolniczym samolotem do Austrii, jaką podjął 16 lipca 1975 roku pilot i instruktor z opolskiego aeroklubu Dionizy… » więcej 2022-07-10, godz. 08:21 Śląska odepchnięcie 781 lat temu 10 lipca 1241 roku Konrad Mazowiecki zbrojnie zajął Kraków i tym aktem ostatecznie zniweczył kilkudziesięcioletnie starania Piastów Śląskich… » więcej 2022-07-09, godz. 07:20 Przyspieszone uprzemysłowienie W efekcie rosyjskiej inwazji na Ukrainę wielu ludziom w Polsce i na świecie otworzyły się oczy. Jedną z najpilniejszych spraw stała się kwestia rozbudowy… » więcej 2022-07-03, godz. 08:20 Operacja Ostra Brama W tym tygodni ubędziemy obchodzić 78 rocznicę rozpoczęcia przeprowadzonej przez Armię Krajową podczas II wojny światowej w ramach „Akcji Burza” operacji… » więcej
34567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »