Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » 17 maja 2021
2021-05-17, 06:26 Autor: Bolesław Bezeg

17 maja 2021

190 lat temu 17 maja 1931 roku w toku powstania listopadowego wojska polskie odniosły zwcięstwo nad Rosjanami w bitwie pod Nurem. 101 lat temu 17 maja 1920 roku w toku wojny polsko-bolszewickiej Wódz Naczelny Józef Piłsudski wydał dyrektywę o utworzeniu Frontu Północnego, mianując jego dowódcą generała Stanisława Szeptyckiego i powierzając mu walkę na kierunku litewsko-białoruskim. 57 lat temu w Berlinie zmarł Anton Jadasz działacz komunistyczny polskiego pochodzenia w okresie międzywojennym opowiadający się za niepodległością Śląska.
Kartka z kalendarza 17 maja 2021 r
Urodził się 25 maja 1888 roku w Krapkowicach w rodzinie o polskich tradycjach. Podczas I wojny światowej pracując w Świętochłowicach Antoni Jadasz już jako Anton Jadasch wstąpił do Związku Spartakusa – niemieckiej organizacji antywojennej, która na Górnym Śląsku liczyła ponad 25 tys. Członków.

Już pod koniec wojny Jadasz należał do czołowych działaczy górnośląskich struktur organizacji. Wkrótce gdy górnośląski Spartakus przekształcił się w antyklerykalną Komunistyczną Partię Niemiec, większość ze wspomnianych 25 tysięcy Górnoślązaków z powodu przywiązania do katolicyzmu przeszła do dwóch propolskich organizacji lewicowych, a mianowicie do Polskiej Partii Socjalistycznej i Narodowej Partii Robotniczej.

Ludzie ci wkrótce masowo wstępowali do utworzonej w roku 1919 konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W tym czasie Anton Jadasch stanął na czele śląskiego odłamu KPD czyli Komunistische Partei Oberschlesiens. Na czele tej partii wspólnie z wolnymi związkami zawodowymi pod hasłami poparcia dla walczącej pod Warszawą Armii Czerwonej zorganizował w Katowicach wielką manifestację na rzecz neutralności Górnego Śląska wobec wojny polsko-sowieckiej.

7 listopada 1920 roku kierowana przez Jadascha partia połączyła się z górnośląskim oddziałem Niezależnej Socjaldemokratycznej Partii Niemiec i skrajnie lewicową Komunistyczną Partią Ziem Śląskich kierowaną przez Stanisława Barczyńskiego. Z połączenia tego powstała Komunistyczna Partia Górnego Śląska, której przewodniczącym został Anton Jadasch.

Partia Jadascha nie osiągnęła masowej popularności i w szczytowym momencie osiągnęła liczbę 5600 członków. Jako cel stawiała sobie utworzenie samodzielnej i niepodległej Górnośląskiej Republiki Rad. Licząc na to, że uda im się przekształcić III powstanie śląskie w akcję na rzecz niepodległości śląska, członkowie partii Jadascha wstępowali do POW i zasilali szeregi powstańców, jednak czujność służb Korfantego udaremniła wszelkie próby zorganizowania komunistycznego puczu w łonie powstania.

Po podziale śląska Jadasch przyjął opcję niemiecką i został działaczem Komunistycznej Partii Niemiec. W czasach hitlerowskich jako komunista był więźniem obozów koncentracyjnych. Po wojnie pozostał w NRD, gdzie pełnił różne funkcje publiczne. Anton Jadasch zmarł 17 maja 1964 roku w Berlinie.

Zobacz także

2021-08-05, godz. 06:24 Kartka z kalendarza 5 sierpnia 2021 561 lat temu 5 sierpnia 1460 roku w trakcie Wojny trzynastoletniej z Krzyżakami wojska polskie ponownie zdobyły Malbork. 96 lat temu, w pierwszych dniach sierpnia… » więcej 2021-08-04, godz. 06:22 Kartka z kalendarza 4 sierpnia 2021 761 lat temu 4 sierpnia 1260 roku Papież Aleksander IV wydał bullę przyznającą prawo organizowania w Gdańsku dorocznych jarmarków św. Dominika. 101 lat… » więcej 2021-08-03, godz. 06:25 Kartka z kalendarza 3 sierpnia 2021 1006 lat temu 3 sierpnia 1015 roku w toku wojny polsko-niemieckiej w wyniku bitwy pod Krosnem Odrzańskim armia cesarza Henryka II Świętego przełamała polską… » więcej 2021-08-02, godz. 06:27 Kartka z kalendarza 2 sierpnia 2021 77 lat temu 2 sierpnia 1944 roku w toku powstania warszawskiego doszło do bitwy pod Pęcicami, w której wycofujące się z opanowanej przez Niemców dzielnicy… » więcej 2021-07-30, godz. 06:27 30 lipca 2021 77 lat temu 30 lipca 1944 roku nadająca z Moskwy Radiostacja im. Tadeusza Kościuszki wyemitowała czterokrotnie odezwę wzywającą ludność Warszawy do powstania… » więcej 2021-07-29, godz. 06:26 29 lipca 2021 338 lat temu 29 lipca 1683 Król Polski Jan III Sobieski wyruszył na czele swojej armii z Krakowa pod oblegany przez Turków Wiedeń. 80 lat temu 29 lipca 1941… » więcej 2021-07-28, godz. 06:25 28 lipca 2021 101 lat temu 28 lipca 1920 roku Rada Ambasadorów w Paryżu dokonała podziału Śląska Cieszyńskiego, Orawy i Spiszu pomiędzy Polskę i Czechosłowację. 206… » więcej 2021-07-27, godz. 06:24 27 lipca 2021 53 lata temu 27 lipca 1968 roku Minister obrony narodowej gen. Wojciech Jaruzelski powołał ze składu Śląskiego Okręgu Wojskowego 2. Armię Wojska Polskiego… » więcej 2021-07-26, godz. 06:29 26 lipca 2021 661 lat temu 26 lipca 1360 roku czeski król Karol IV Luksemburski przyrzekł królowi Kazimierzowi III Wielkiemu, że nie będzie podejmował działań w celu… » więcej 2021-07-23, godz. 06:25 23 lipca 2021 599 lat temu 23 lipca 1422 roku Król Władysław Jagiełło nadał szlachcie przywilej czerwiński, który gwarantował jej nietykalność majątkową bez wyroku… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »