Radio Opole » O polskość Śląska Opolskiego » Posłuchaj cyklu » O polskość Śląska Opolskiego 21.08.2021
2021-08-21, 08:00 Autor: Wiktor Krzewicki

O polskość Śląska Opolskiego 21.08.2021

[ Fot.Autor nieznany, Stanisław Krzyżowski, domena publiczna]
[ Fot.Autor nieznany, Stanisław Krzyżowski, domena publiczna]
[ Fot.Autor nieznany, Walenty Fojkis, domena publiczna]
[ Fot.Autor nieznany, Walenty Fojkis, domena publiczna]
Mija właśnie 101 lat od pierwszych dni II śląskiej insurekcji. W związku z tym warto przypomnieć zapomnianych zupełnie przywódców powstania Stanisława Krzyżowskiego i Walentego Fojkisa.
Ten pierwszy to podporucznik Wojska Polskiego, powstaniec śląski i komendant POW Górnego Śląska na powiat pszczyński. Był współorganizatorem i czołowym działaczem Narodowego Związku Powstańców i Byłych Żołnierzy.

To nie tylko poseł na Sejm i członek Rady Naczelnej Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji ale także dyrygent,dyrektor banku, i redaktor.Blisko współpracował z Wojciechem Korfantym. Tworzył polskie kółka śpiewacze.

Dom, w którym się wychował, nazywano twierdzą polskości. Jego rodzina włączyła się w czynną walkę o powrót Górnego Śląska do Polski. Wraz z nim zaangażowali byli jego trzej bracia i siostra. Powołany do armii niemieckiej przebył I wojnę światową na froncie zachodnim.

Pod koniec listopada 1918 powrócił na Górny Śląsk, po czym reaktywował koła śpiewacze i założył legalne już gniazdo Sokoła w Tychach. W pierwszych miesiącach 1919 wszedł jako zastępca komendanta na powiat pszczyński do kręgów dowódczych Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska,

W czerwcu 1919 został aresztowany przez Niemców i uwięziony w Raciborzu. Po interwencji kół polskich zwolniono go z więzienia .
Walczył, jako jeden z dowodzących, w trzech powstaniach śląskich.

W 1921 zmobilizował do walk powstańczych ponad 6 tys. mieszkańców
ziemi pszczyńskiej . W III powstaniu objął komendę Pszczyńskiego Pułku Rezerwowego i odznaczył się sprawnym zwalczaniem dywersji niemieckiej . W II Rzeczpospolitej był redaktorem polskich gazet ukazujących się na Górnym Ślasku. Od wczesnych lat 20. organizował szeregi byłych powstańców śląskich i angażował się politycznie po stronie polskiej chadecji.w konsekwencji został posłem do Sejmu RP.

Drugi to Walenty Fojkis. Urodził się jeszcze przed I wojną światową w Katowicach. Od lat młodzieńczych związał się Towarzystwem Gimnastycznym Sokół. Podczas I wojny wcielony do armii niemieckiej. Po powrocie z frontu nawiązał kontakt z POW, przede wszystkim w celu wzięcia udziału w akcji plebiscytowej.

Był pierwszym, który ruszył ze swoim oddziałem do II powstania śląskiego. Komendant POW Górnego Śląska w powiecie katowickim. Brał udział w III powstaniu śląskim. W II Rzeczypospolitej działał w Chrześcijańskiej Demokracji i Związku Powstańców Sląskich.Był posłem do Sejmu RP i Sejmu Śląskiego. Organizował Ochotnicze Oddziały Powstańcze. Po kampanii 1939 roku w czasie II wojny walczył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Zmarł w Wielkiej Brytanii .

Takich zapomnianych przywódców powstań śląskich jest wielu i właśnie kolejne rocznice szczególnie te okrągłe niewątpliwie dają sposobność aby przywrócić pamięć o nich współczesnym Opolanom.

Zobacz także

2022-01-15, godz. 12:00 O polskość Śląska Opolskiego 15.01.2022 Za kilka dni minie 159 rocznica wybuchu powstania styczniowego w którym także zaangażowali się Ślązacy. Do Mysłowic położonych na granicy Rosji, Prus… » więcej 2022-01-08, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 08.01.2022 Podczas II wojny światowej, także na Śląsku ważną rolę odgrywały dziewczęta i kobiety. Wśród nich te zaangażowane w działalność Armii Krajowej i… » więcej 2022-01-06, godz. 10:00 O polskość Śląska Opolskiego 06.01.2022 W czasie okupacji niemieckiej życie kulturalne zeszło do podziemia. Jednak tam wciąż rozwijała się polska kultura. Przetrwały polskie pieśni patriotyczne… » więcej 2022-01-01, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 01.01.2022 W tym roku obchodzimy 100 rocznicę utworzenia Związku Polaków w Niemczech. Kiedy po podziale Górnego Śląska pojawiły się problemy związane z funkcjonowaniem… » więcej 2021-12-18, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 18.12.2021 Czas okupacji na Śląsku to także walka zbrojna poszczególnych oddziałów partyzanckich. Stanowiła odpowiedź na masowy terror i represje ze strony Niemiec… » więcej 2021-12-11, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 11.12.2021 Dzisiaj, kiedy wspominamy Ślązaków zaangażowanych w walkę o niepodległość nie możemy zapomnieć o braciach Pawle i Janie Brandysach, polskich kapłanach… » więcej 2021-12-04, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 04.12.2021 W czasie okupacji niemieckiej Okręg Śląski Armii Krajowej koncentrował się na działalności wywiadowczej. Jednak nie mniej ważną działalnością były… » więcej 2021-11-27, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 27.11.2021 Jednym z najbardziej zaangażowanych środowisk w walkę z Niemcami stali się od samego początku II wojny harcerze. Do walki stanęli już w pierwszych dniach… » więcej 2021-11-20, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 20.11.2021 Wśród Polaków walczących w czasie okupacji niemieckiej o polski Śląsk byli też księża. Właśnie dzisiaj (20.11.2021) w katowickiej katedrze odbędą… » więcej 2021-11-13, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 13.11.2021 W czasie pierwszej wojny światowej polscy ślązacy walczyli w różnych armiach i po różnych stronach tego największego na początku XX wieku konfliktu. » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »