Radio Opole » Kraj i świat
2023-09-24, 11:30 Autor: PAP

Litwa/ J. J. Kasprzyk: Ostra Brama jest elementem naszego kodu kulturowego na równi z Jasną Górą

Kaplica Ostrobramska wraz z obrazem Matki Bożej Ostrobramskiej w Wilnie to jeden z najważniejszych punktów na historycznej mapie Polski. Ostra Brama jest elementem naszego kodu kulturowego na równi z Jasną Górą - powiedział PAP w Wilnie szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk.

Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych współorganizował na Litwie uroczystość upamiętnienia 80. rocznicy zbrodni w Ponarach oraz organizował obchody 115. rocznicy akcji pod Bezdanami. Uczestniczyli w nich m.in weterani walki o niepodległość, działacze opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowane, kobiety internowane w stanie wojennym.


Na zakończenie wizyty na Litwie polska delegacja z szefem UdSKiOR Janem Józefem Kasprzykiem uczestniczyła w Mszy świętej w Kościele pw. św. Teresy w Wilnie. Po liturgii honorowy komendant Marszu Szlakiem I Kompanii Kadrowej szef UdSKiOR przekazał statuetkę w 100-lecie pierwszego wymarszu "Kadrówki" z numerem 100, jako wotum wdzięczności za Wolną Ojczyznę i otrzymane łaski.


Przed Mszą św. minister Kasprzyk powiedział PAP, że "kaplica Ostrobramska wraz z obrazem Matki Bożej Ostrobramskiej to jeden z tych najważniejszych punktów na historycznej mapie Polski". "Tutaj przede wszystkim w wieku XVIII, ale potem przez cały wiek XIX, wiek XX, wznoszone były modły o Polskę wolną, niepodległą. Kiedy Polska była wolna doszło w 1927 r. do koronacji obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej. To jeden z najważniejszych naszych punktów odniesienia. Można powiedzieć, że Ostra Brama jest elementem naszego kodu kulturowego na równi z Jasną Górą" - podkreślił. Przypomniał, że na zawsze do naszej literatury wprowadził Ostrą Bramę inwokacją Adam Mickiewicz w "Panu Tadeuszu".


Opowiedział także dwie anegdoty związane z Józefem Piłsudskim, który był szczególnym miłośnikiem Matki Boskiej Ostrobramskiej. "Piłsudski m.in. doprowadził do tego, że dzięki dobrym układom z papieżem Piusem XI, czyli wcześniejszym nuncjuszem apostolskim w Polsce Achillesem Rattim, doszło do koronacji obrazu. Koronacja odbywała się na Placu Katedralnym, lał ulewny deszcz, któryś z księży wileńskich rozpostarł nad Józefem Piłsudskim parasol w czasie tej uroczystości, a Piłsudski go ofuknął i powiedział mu: +Schowaj ksiądz ten parasol. Kiedy koronują królową Polski to można stać na deszczu+" – opowiadał minister Kasprzyk.


"Historia druga w jakimś sensie odpowiada na pytanie, dlaczego przez wieki przychodzą tutaj tysiące pątników i modlą się. Zapytano kiedyś Piłsudskiego, dlaczego woli modlić się w Ostrej Bramie, a nie na Jasnej Górze, którą stosunkowo późno, bo dopiero w końcu lat 20., odwiedził. Otóż Piłsudski powiedział, że kiedy się rozmawia o sprawach ważnych i trudnych, takich, które dotyczą Polski, dotyczą pokoju na świecie, to warto o tych sprawach rozmawiać nie w obecności dziecka. Proszę zwrócić uwagę, że Matka Boska Ostrobramska jest jednym z nielicznych wyobrażeń Maryi, gdzie nie ma dziesiątka Jezus" – zaznaczył Kasprzyk.


Obraz powstał na początku XVII w., ale zainicjowany w 1671 r. przez karmelitów i narastający od połowy XVIII w. kult Ostrobramskiej Matki Miłosierdzia do połowy XIX w. miał charakter lokalny w obrębie Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie jednoczył wiernych obrządków łacińskiego i wschodniego. Na Litwie czczono przede wszystkim obraz Matki Boskiej Trockiej, koronowany w 1718 r., w rok po koronacji obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, czy też obraz Matki Boskiej Sapieżyńskiej, należący do magnackiego roku książęcego Sapiehów, dziś niemal zapomniany.


Około połowy XIX w. kult Matki Boskiej Ostrobramskiej zaczął nabierać charakteru ogólnokrajowego i niepodległościowego. W czasach zaborów i powstań wizerunek Matki Ostrobramskiej stanowił symbol polskości i niepodległości.


Adam Mickiewicz, pisząc inwokację "Pana Tadeusza": "Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie!" przyczynił się do spopularyzowania obrazu. Dzieła o Matce Boskiej Ostrobramskiej tworzyli także i modlili się do niej Juliusz Słowacki, Józef Ignacy Kraszewski, Władysław Syrokomla, Stanisław Moniuszko, Stanisław Wyspiański.


Koronacja koronami papieskimi obrazu ostrobramskiego odbyła się 2 lipca 1927 r. na Placu Katedralnym w Wilnie. Dokonał jej metropolita warszawski, kardynał Aleksander Kakowski. Obraz otrzymał wtedy tytuł Matki Miłosierdzia. Wyjęto go z ołtarza w kaplicy i włożono w specjalny feretron, obramowaniem dla obrazu był baldachim z koroną królewską, z drugiej strony obrazu był płaszcz z wyhaftowanym orłem. Nowe złote korony, których wówczas użyto, zaginęły w czasie II wojny światowej


Była to wielka uroczystość nie tylko religijna, lecz i państwowa. Uczestniczył w niej marszałek Piłsudski, urodzony na Wileńszczyźnie, dla którego Wilno było najukochańszym miastem, a szczególnym miejscem była kaplica w Ostrej Bramie. Właśnie tu, wśród tysięcy wotów znajduje się srebrna tabliczka od Marszałka z napisem "Dziękuję Ci Matko za Wilno".


W uroczystości koronacji obrazu w Wilnie brał udział także prezydent Mościcki, urzędnicy państwowi oraz ogromna rzesza wiernych. Odnowiono wtedy śluby łączące naród polski z Najświętszą Maryją Panną jako Królową Korony Polskiej.


Autor obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej, namalowanego ok. 1620-1630 roku temperą na siedmiu deskach dębowych i nazywanego też ikoną, nie jest znany. Legenda głosi, że do obrazu pozowała Barbara Radziwiłłówna, żona króla Zygmunta Augusta. Jest to jednak tylko legenda, gdyż obraz powstał na początku XVII wieku, a Barbara Radziwiłłówna zmarła w 1551 roku.


Obraz jest powtórzeniem kompozycji flamandzkiego malarza Martina de Vosa, wzorowanej z kolei na niderlandzkim miedziorycie z końca XVI lub początku XVII wieku. Na przełomie XVII i XVIII wieku dodano barokową złoconą sukienkę wraz z dwiema koronami, a w 1849 roku - srebrny półksiężyc.


Matka Boska Ostrobramska jest na obrazie sama, bez Dzieciątka. Mówiono więc, że jest to Matka Boska brzemienna. Świadczyć o tym miał szeroki kształt sukienki Maryi i ręce skrzyżowane pod sercem. Najbardziej ważkim argumentem na rzecz tej teorii jest to, że na obrazie ostrobramskim Matka Boska ma dwie korony, jak mówiono: jedną dla siebie, drugą dla Dzieciątka, które ma się urodzić. Z kolei poeta Władysław Syrokomla obecność dwóch koron uzasadniał tym, że Matka Boska jest Królową Polski i Wielką Księżną Litewską.


Ostra Brama to jedna z bram wjazdowych w fortyfikacjach miejskich wzniesionych w XVI w. Pierwotnie nosiła nazwę Bramy Krewskiej albo Miednickiej, gdyż droga prowadziła w kierunku Krewa i Miednik. Te nazwy jednak nie przetrwały. Nazwa Ostra Brama prawdopodobnie pochodzi od tego, że kiedyś mury obronne miasta tworzyły nieopodal ostry koniec.


W XVII w. karmelici bosi, którzy tuż obok bramy wjazdowej wybudowali kościół św. Teresy, umieścili w niszy bezpośrednio nad bramą od strony miasta obraz Matki Boskiej. Dopiero później wybudowano kaplicę. Po części dzięki kaplicy i obrazowi Ostra Brama zachowała się jako jedyna z dawnych siedmiu bram wjazdowych do miasta.


Z Wilna Katarzyna Krzykowska (PAP)


autor: Katarzyna Krzykowska


ksi/ par/


Kraj i świat

2024-02-29, godz. 16:50 Minister nauki przedstawi pełnomocnika ds. studentów w przyszłym tygodniu Minister nauki i szkolnictwa wyższego Dariusz Wieczorek przedstawi pełnomocnika ds. studentów w przyszłym tygodniu. Będzie to osoba ze Szczecina. Zapowiedział… » więcej 2024-02-29, godz. 16:50 UE/ Wicepremier Gawkowski rozmawiał z KE ws. przyspieszenia inwestycji Intela w Polsce Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski rozmawiał w czwartek w Brukseli z wiceszefową KE Margrethe Vestager i komisarz ds. wewnętrznych Ylvą… » więcej 2024-02-29, godz. 16:40 RCB: stopnie alarmowe na terenie całego kraju; premier podpisał zarządzenia RCB przekazało we wtorek, że premier Donald Tusk podpisał zarządzenia wprowadzające stopnie alarmowe - 2. stopnia BRAVO i 2. stopnia BRAVO-CRP na terenie… » więcej 2024-02-29, godz. 16:40 Lekarka: leczenie pacjentów z chorobami rzadkimi wymaga terapii szytej na miarę Diagnostyka i leczenie pacjentów z chorobami rzadkimi wymaga terapii szytej na miarę. Dla każdego pacjenta dobieramy ją indywidualnie - powiedziała PAP dr… » więcej 2024-02-29, godz. 16:40 Pierwszy Sezon Kulturalny Rumunia-Polska 2024 – 2025 odbędzie się pod hasłem "Mamy wspólny język" Rumunia i Polska organizują pierwszy raz w historii wspólny sezon kulturalny. Od czerwca 2024 przez 17 miesięcy w obu krajach odbędzie się szereg wydarzeń… » więcej 2024-02-29, godz. 16:40 Niemcy/ Dowódca Marynarki Wojennej broni załogi fregaty "Hessen" po jej pomyłce Niemiecka fregata 'Hessen' o mało nie zestrzeliła amerykańskiego drona na Morzu Czerwonym. Według dowódcy niemieckiej Marynarki Wojennej Jana Christiana Kaacka… » więcej 2024-02-29, godz. 16:30 Wrocław/ Wrocławianie wyrzucili w 2023 r. 13 tys. ton odpadów wielkogabarytowych Jak informuje miejska spółka Ekosystem, w ubiegłym roku wrocławianie wyrzucili ponad 13,3 tys. ton odpadów wielkogabarytowych. To o ponad 700 ton mniej niż… » więcej 2024-02-29, godz. 16:30 Rosja/ Rzeczniczka: próby wynajęcia karawanu na pogrzeb Nawalnego są blokowane Próby wynajęcia karawanu, który przewiózłby ciało rosyjskiego opozycjonisty Aleksieja Nawalnego podczas ceremonii pogrzebowej, są blokowane przez nieznane… » więcej 2024-02-29, godz. 16:30 MKiDN: ogłoszono wyniki naboru do programu "Taniec" Ponad 1,8 mln zł zostanie przekazanych na realizację 19 zadań, które - decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - otrzymały w tym roku dofinansowanie… » więcej 2024-02-29, godz. 16:30 Ponad 15 tys. fizjoterapeutów wzięło udział w projekcie szkoleniowym "Fizjo-Learning" Samorząd fizjoterapeutów poinformował, że ponad 15 tys. osób wzięło udział w projekcie szkoleniowo-edukacyjnym 'Fizjo-Learning'. 78 proc. osób biorących… » więcej
45678910
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »