Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 185 lat temu zmarł Aleksander Chodkiewicz, generał…
2023-01-24, 12:00 Autor: IAR/D.Panek/O.Kłosińska/K.Koziełł/dok.

185 lat temu zmarł Aleksander Chodkiewicz, generał, pisarz, chemik

Aleksander Chodkiewicz, O ciężarze światła, Wilno 1837[fot. Archiwum Narodowe w Krakowie]
Aleksander Chodkiewicz, O ciężarze światła, Wilno 1837[fot. Archiwum Narodowe w Krakowie]
185 lat temu - 24 stycznia 1838 roku - zmarł Aleksander Chodkiewicz, generał, pisarz, chemik. Był uczestnikiem insurekcji kościuszkowskiej. Podczas wojny polsko-austriackiej organizował tajną działalność patriotyczną na Wołyniu. Opracował siedmiotomowy podręcznik chemii. Należał do licznych towarzystw naukowych: Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, Komisji Edukacyjnej litewskiej. Był członkiem honorowym Uniwersytetu Wileńskiego.
Aleksander Chodkiewicz podczas insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku został mianowany przez Tadeusza Kościuszkę majorem gwardii narodowej. Po upadku powstania wystąpił z wojska i osiadł na Wołyniu. Poświęcił się pracy naukowej i literackiej.

W 1809 roku uczestniczył w wojnie polsko-austriackiej, która była częścią wojny napoleońskiej Francji z V koalicją (między innymi Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii i Cesarstwo Austriackie). Organizował tajną działalność patriotyczną na Wołyniu. Po zajęciu Wilna przez Napoleona został członkiem Komitetu Siły Zbrojnej przy Rządzie Tymczasowym. Mianowany pułkownikiem, wystawił własny pułk piechoty.

Był też adiutantem generała Józefa Kossakowskiego. Pod koniec 1812 roku otrzymał rozkaz wyjazdu do Warszawy. Przez niemal rok przebywał w oblężonej przez Rosjan twierdzy modlińskiej. Po złożeniu kapitulacji przez dowodzącego obroną generała Hermana Willema Daendelsa nie podpisał jej i dostał się do niewoli rosyjskiej. W grudniu 1818 roku został zwolniony na własną prośbę ze służby, w stopniu generała brygady.

Jako senator-kasztelan podczas wystąpienia w Senacie 4 października 1819 roku ostro wystąpił przeciwko polityce gubernatora Królestwa Polskiego, wielkiego księcia Konstantego Romanowa, za co został pozbawiony godności senatorskiej. W lutym 1826, z rozkazu księcia Konstantego, został aresztowany w Młynowie i osadzony w więzieniu w Petersburgu. Z powodu braku poważniejszych zarzutów zwolniony, przez rok miał jeszcze przebywać w Żytomierzu pod nadzorem policji. Po upadku Powstania Listopadowego zamieszkał w Młynowie. W swoich wsiach zakładał szkoły, w których nauczano języka polskiego, rosyjskiego, arytmetyki, nauki moralnej i katechizmu. W 1830 roku ufundował cerkiew w Młynowie, aby uchronić przed likwidacją miejscowy kościół.

Był, obok Jędrzeja Śniadeckiego, pionierem chemii na ziemiach polskich. Opracował siedmiotomowy podręcznik chemii. W 1837 ukazała się jego "Rozprawa o ciężarze światła (...)".

Zmarł w Młynowie 24 stycznia 1838. Został pochowany w miejscowym kościele.

Zobacz także

2023-06-01, godz. 14:00 Średniowieczny rękopis dokumentuje wczesny brytyjski humor Z czego żartowali średniowieczni, angielscy komicy? Na to pytanie pomaga odpowiedzieć znaleziony właśnie skarb: rękopis stanowiący zapis występu piętnastowiecznego… » więcej 2023-06-01, godz. 12:00 Zlot Grup Rekonstrukcji Historycznej w Nysie - PIĄTEK W pierwszy weekend czerwca (02-04.06) w Reducie Kardynalskiej w Nysie (ul. Wyspiańskiego) odbędzie się Ogólnopolski Zlot Grup Rekonstrukcji Historycznej. Trwają… » więcej 2023-06-01, godz. 10:00 75 lat temu w komunistycznym więzieniu zmarł Piotr Abakanowicz 75 lat temu - 1 czerwca 1948 roku - w komunistycznym więzieniu zmarł Piotr Abakanowicz, pseudonim "Barski”, podpułkownik pilot Wojska Polskiego, aresztowany… » więcej 2023-06-01, godz. 08:00 100 lat temu urodził się Stanisław Ludzia "Harnaś", żołnierz podziemia antykomunistycznego 100 lat temu, 1 czerwca 1923 roku, urodził się Stanisław Ludzia, pseudonim "Harnaś", żołnierz podziemia antykomunistycznego, adiutant Józefa Kurasia "Ognia"… » więcej 2023-06-01, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 01 czerwca » więcej 2023-05-31, godz. 19:45 Pomnik weterana, uczestnika Powstania Styczniowego Zakończyły się prace związane z wykonaniem pomnika na grobie uczestnika powstania styczniowego Stanisława Dziewieli na cmentarzu parafialnym w Piaskach. » więcej 2023-05-31, godz. 19:30 Szefowa PE dla Polskiego Radia o W.Pileckim - to bohater Polski i świata To bohater Polski i świata - tak rotmistrza Witolda Pileckiego nazwała przewodnicząca Parlamentu Europejskiego w rozmowie z Polskim Radiem. wzięła udział… » więcej 2023-05-31, godz. 17:30 Mija 42. rocznica pogrzebu bł. kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Tysiąclecia 42 lata temu, 31 maja 1981 roku, odbył się pogrzeb błogosławionego kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Tysiąclecia. Wybitny mąż stanu, obrońca praw… » więcej 2023-05-31, godz. 08:00 Archiwum Akt Nowych: prezentacja albumu „Batalion AK »Zośka«….” Archiwum Akt Nowych zaprezentowało album „Batalion AK "Zośka". Oddział Dyspozycyjny Kedywu KG AK”. Jest to ikonograficzna prezentacja jednego z najbardziej… » więcej 2023-05-31, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 31 maja » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »