Radio Opole » Kraj i świat
2021-10-23, 07:30 Autor: PAP

Dyrektor MHP Robert Kostro: chcieliśmy, żeby historie żołnierzy gen. Maczka nie były anonimowe (wywiad)

Chcieliśmy, żeby historie żołnierzy gen. Maczka nie były anonimowe. Zależało nam też na tym, żeby pokazać skomplikowane i złożone losy Polaków w czasie II wojny światowej - mówi PAP dyrektor Muzeum Historii Polski Robert Kostro o przygotowanej przez MHP ścianie multimedialnej w Memoriale Generała Maczka w Bredzie.

Polska Agencja Prasowa: Gen. Stanisław Maczek był żołnierzem i dowódcą, o którym mawiało się, że nie przegrał żadnej bitwy...


Robert Kostro: Gen. Maczek był jednym z najwybitniejszych polskich dowódców XX wieku. Jest uznawany za polskiego prekursora broni pancernej. To był człowiek, który myślał głęboko o reformowaniu i unowocześnieniu polskiej armii. On stworzył 10. Brygadę Kawalerii, stanowiącą zalążek sił pancernych, wyposażoną w czołgi i samochody pancerne. Była to w pełni zmotoryzowana jednostka Wojska Polskiego, która uczestniczyła w kampanii wrześniowej. W odróżnieniu od większości jednostek polskich, które zostały rozbite we wrześniu 1939 roku, Maczek stoczył kilka bitew i potyczek oraz wyprowadził praktycznie w komplecie swoją Brygadę na Węgry. Z Węgier Maczek przedostał się do Francji, gdzie w 1940 roku zbudował 10. Brygadę Kawalerii Pancernej. Ona również nie poniosła klęski. Po kapitulacji Francji gen. Maczek ukrywał się w Marsylii, a następnie przedostał się do Wielkiej Brytanii. Dzięki niemu powstała tam 1 Dywizja Pancerna, którą prowadził od Normandii aż do Wilhelmshaven. Szczególnie ważnymi miejscami na szlaku bojowym "maczkowców", jest bitwa pod Falaise (decydujący etap bitwy o Normandię podczas II wojny światowej, stoczony w dniach 12–21 sierpnia 1944 r. - przyp. red.), gdzie Polacy odegrali niezwykle ważną rolę, zamykając odwrót niemieckim jednostkom wycofującym się spod Normandii. Potem ogromną rolę odegrali w wyzwoleniu Flandrii i Holandii, a zwłaszcza Bredy.


PAP: W jaki sposób Holendrzy upamiętniają postać gen. Maczka i żołnierzy 1. Dywizji Pancernej?


R.K.: Holandia, a zwłaszcza Breda i jej okolice, w sposób szczególny doświadczyły obecności "pancerniaków". Maczek w Bredzie i w wielu innych miastach, które wyzwalał, stosował taktykę minimalizowania strat w ludności cywilnej oraz zabytkowej zabudowy. Starał się okrążać miasto, ale pozwalać Niemcom uciec w pewnym momencie. W taki sposób została wyzwolona Breda. Walki w samym mieście nie były bardzo krwawe i stosunkowo szybko udało się ją zdobyć, przy niewielkich stratach. Drugi ważny aspekt historii związanej z Holandią jest taki, że "maczkowcy" to byli w dużej mierze młodzi mężczyźni, chłopcy, w związku z tym wielu z nich znalazło sobie w tym mieście żony, a po zakończeniu kampanii wrócili do Holandii. Ok. 300 żołnierzy zamieszkało tam na stałe, zakładając rodziny, a ich potomkowie stali się częścią społeczności holenderskiej.


PAP: Breda do dziś określana jest najbardziej polskim miastem w Holandii...


R.K.: W tym mieście, co roku, bardzo hucznie obchodzi się rocznicę wyzwolenia. Są tam organizowane uroczystości z udziałem władz miejskich, ludności, ale również z udziałem gości z Polski, polskich żołnierzy, grup rekonstrukcyjnych. To ma niesłychanie piękny i radosny charakter. Pojawiają się flagi holenderskie i polskie, wiele ciepłych słów pod adresem polskich żołnierzy i wspomnień.


Kilka lat temu Holendrzy wyszli z inicjatywą, żeby stworzyć w Bredzie muzeum poświęcone pamięci gen. Maczka, nazwane Memoriałem Generała Maczka. Muzeum znajduje się w sąsiedztwie Polskiego Honorowego Cmentarza Wojskowego przy Ettensebaan w Bredzie, gdzie spoczywa gen. Stanisław Maczek i ponad 160 jego podkomendnych. My, jako Muzeum Historii Polski, pomagaliśmy w realizacji tego projektu, częściowo go finansując; stworzyliśmy także, we współpracy z Fundacją Breda–Polen 1939–1945, interaktywną ścianę multimedialną prezentowaną w muzeum.


PAP: Co to za projekt?


R.K.: Jest to instalacja, największa tego typu w Holandii, o wymiarach 3 x 9 metrów, w trzech wersjach językowych: niderlandzkiej, angielskiej i polskiej, prezentująca mapę Europy, na której są wyświetlane animacje opowiadające o losach sześciu żołnierzy 1. Dywizji Pancernej – gen. Maczka, Jana Buli, Stanisława Dancewicza, Kazimierza Matejczyka, Ludwika Staszka oraz Władysława Kohutnickiego – od wybuchu wojny do jej zakończenia.


Chcieliśmy, żeby historie żołnierzy gen. Maczka nie były anonimowe, żeby miały twarze konkretnych ludzi. Wybraliśmy więc sześciu żołnierzy 1. Dywizji Pancernej, którzy albo zginęli przy wyzwalaniu Bredy, albo tam zamieszkali, w każdym razie mieli ścisłe związki z wyzwoleniem tego miasta.


Oprócz pokazania ich twarzy zależało nam na zaprezentowaniu skomplikowanych i złożonych losów Polaków w czasie II wojny światowej. Ci żołnierze tak, jak większość żołnierzy polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, mieli bardzo różne losy.


Wszystkie opowieści składają się z relacji żołnierzy, czytane przez lektorów opowiadają o kolejnych etapach ich wojennych losów. Każdy fragment jest ilustrowany zdjęciami, w tym często niepublikowanymi dotąd fotografiami pochodzącymi z rodzinnych zbiorów, oraz kronikami wojennymi, szerzej wykorzystywanymi dotąd jedynie na potrzeby mobilnej wystawy "Generał Stanisław Maczek i jego żołnierze", stworzonej przez Muzeum Historii Polski w 2019 r. Dofinansowanie na realizację ściany otrzymaliśmy z funduszy Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.


PAP: Kiedy odbędzie się jej inauguracja?


R.K.: W najbliższą niedzielę, 24 października. Co roku w okolicach tej daty w Bredzie organizowane są uroczystości rocznicowe związane z wyzwoleniem tego miasta przez "maczkowców". Ściana i Memoriał Generała Maczka działają już od przeszło roku, ale ze względu na pandemię nie było możliwości zorganizowania uroczystej inauguracji.


Rozmawiała Katarzyna Krzykowska (PAP)


autor: Katarzyna Krzykowska


ksi/ skp /


Kraj i świat

2022-01-20, godz. 08:10 Ukraina/ Władze: robimy wszystko, by być gotowym na jakikolwiek scenariusz wydarzeń Ukraińskie władze robią wszystko, by państwo i siły zbrojne były gotowe na jakikolwiek scenariusz rozwoju wydarzeń - oznajmił szef biura prezydenta Ukrainy… » więcej 2022-01-20, godz. 08:00 Opolskie/ Ostrzeżenie przed oblodzeniem i silnym wiatrem Dla całego województwa opolskiego wydano ostrzeżenie pierwszego stopnia przed oblodzeniem i silnym wiatrem - poinformowało w czwartek Wojewódzkie Centrum… » więcej 2022-01-20, godz. 08:00 Świętokrzyskie/ Ostrzeżenie przed oblodzeniem Ostrzeżenie pierwszego stopnia przed oblodzeniem dla całego województwa świętokrzyskiego wydał w czwartek Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. » więcej 2022-01-20, godz. 08:00 Pekin – alpejczyk Pyjas: nominacja olimpijska nie odstępuje mnie na krok 'Uzyskanie nominacji olimpijskiej to świetna wiadomość. Taka, która nawet po kilku nocach dalej jest w głowie i nie odstępuje na krok” - powiedział PAP… » więcej 2022-01-20, godz. 07:50 Australian Open - Muguruza odpadła w drugiej rundzie Rozstawiona z numerem trzecim Garbine Muguruza została surowo ukarana za słabszy występ i odpadła już w drugiej rundzie wielkoszlemowego Australian Open… » więcej 2022-01-20, godz. 07:50 Politycy Lewicy i Polski 2050: Tusk się uaktywnił, praca u podstaw jest potrzebna; PSL: celem objazdu - odbudowa par… Posłowie Lewicy i Polski 2050 ocenili, że powrót Donalda Tuska do przerwanego latem objazdu po Polsce pokazuje, że 'zmieniła się koncepcja' i lider PO 'uaktywnił… » więcej 2022-01-20, godz. 07:40 Warszawa/ W ostatnich latach na drogach zginęło 11 rowerzystów; siedmiu w wypadkach, do których doszło z ich winy W latach 2018-2021 w Warszawie zginęło 11 rowerzystów, w tym 7 poniosło śmierć w zdarzeniach, do których doszło z ich winy - napisano w odpowiedzi na zapytanie… » więcej 2022-01-20, godz. 07:40 W czwartek i piątek konsultacje prezydentów Dudy i Zełenskiego w Wiśle Sytuacja bezpieczeństwa w regionie i groźba agresji rosyjskiej to tematy konsultacji prezydentów Polski i Ukrainy Andrzeja Dudy i Wołodymyra Zełenskiego… » więcej 2022-01-20, godz. 07:40 Tajlandia/ Od 1 lutego można będzie uniknąć kwarantanny po przyjeździe do kraju Od 1 lutego osoby zaszczepione przeciwko Covid-19 będą musiały po przyjeździe do Tajlandii poddać się testowi na obecność koronawirusa, ale nie będzie… » więcej 2022-01-20, godz. 07:30 Poznań/ Wystawa „Antoni Gaudí” od 5 marca w Centrum Kultury Zamek w Poznaniu Ok. 150 eksponatów zostanie zaprezentowanych w ramach wystawy „Antoni Gaudí”, którą od 5 marca można będzie oglądać w poznańskim CK Zamek. Jak wskazują… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »