Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 100 lat temu urodził się dyrygent i kompozytor…
2023-06-16, 16:00 Autor: IAR/O.Kłosińska/E.Porycka/K.Koziełł

100 lat temu urodził się dyrygent i kompozytor Henryk Czyż

Henryk Czyż. Fot. PAP/ADM/CAF/A. Rybczyński
Henryk Czyż. Fot. PAP/ADM/CAF/A. Rybczyński
100 lat temu - 16 czerwca 1923 roku - urodził się Henryk Czyż, dyrygent, kompozytor, pedagog i pisarz. Prowadził największe orkiestry w kraju, między innymi Wielką Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia, Opery w Warszawie, Filharmonii Łódzkiej i Krakowskiej. Występował w niemal wszystkich krajach europejskich, w Ameryce Południowej i Stanach Zjednoczonych, dyrygując najlepszymi zespołami, w tym filharmonii berlińskiej, madryckiej, orkiestrą BBC oraz Santa Cecilia.
"Dyrygowałem jako gość bardzo dużo i właściwie po całym świecie, wielokrotnie wracając do stolic takich jak Rzym, Paryż czy Londyn" - opowiadał o sobie w wywiadzie dla Polskiego Radia. Zmarł w 2003 roku. W jego repertuarze znalazły się zarówno wielkie formy wokalno-instrumentalne - oratoria i opery - jak i utwory symfoniczne, muzyka klasyczna i współczesna.

Był cenionym interpretatorem dzieł Krzysztofa Pendereckiego, dyrygował prawykonaniami jego "Pasji według św. Łukasza", "Dies irae" czy "Diabłów z Loudun". Na polskie sceny operowe i estrady koncertowe wprowadził liczne utwory Igora Strawińskiego, Artura Honeggera, Claude'a Debussy'ego. Przez wiele lat kierował klasą dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie (od 1979 Akademia Muzyczna) i Akademii Muzycznej w Warszawie (od 2008 Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina).

Komponował opery, utwory symfoniczne i kameralne, a także muzykę filmową, między innymi do produkcji "Ewa chce spać", "Rancho Texas" czy "Inspekcja Pana Anatola". Był popularyzatorem muzyki, opublikował wiele książek o tematyce muzycznej, jak: "Ucieczka spod klucza", "Niewczesne żarty", "Jak z nut".

W Telewizji Polskiej prowadził autorski program "Nie taki diabeł straszny", propagujący muzykę poważną. Dokonał licznych nagrań dla firm fonograficznych, w tym Philips, Harmonia Mundi, Polskie Nagrania, Miełodija, Electra. Albumy te były wielokrotnie nagradzane. Nagranie "Pasji" pod dyrekcją Henryka Czyża w 1967 roku zdobyło najważniejsze światowe wyróżnienia płytowe - Grand Prix du Disque i Nagrodę Edisona.

Zmarł w Warszawie 16 stycznia 2003 roku. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

(więcej)

Henryk Czyż urodził się 16 czerwca 1923 roku w Grudziądzu. W czasie wojny był żołnierzem Armii Krajowej, po udziale w akcji "Burza" w 1944 roku został aresztowany i wraz z tysiącami innych wywieziony do obozu sowieckiego w Kałudze.

Po wojnie, w latach 1946-1948, studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1952 ukończył Państwową Wyższą Szkołę Muzyczną w Poznaniu, gdzie studiował kompozycję w klasie Tadeusza Szeligowskiego i dyrygenturę pod kierunkiem Waleriana Bierdiajewa.

Był dyrygentem wielu orkiestr w całym kraju, w latach 1957-1960 i w latach 70. kierownikiem artystycznym Filharmonii Łódzkiej, a od 1963 do 1967 roku - Filharmonii Krakowskiej. Od 1962 do 1966 prowadził klasę dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Do jego uczniów należał między innymi Antoni Wit. W latach 1980-1995 prowadził klasę dyrygentury w Akademii Muzycznej w Warszawie.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Zobacz także

2023-07-18, godz. 10:00 Tramwajem w przeszłość Wrocławia 130 lat temu, w 1893 roku we Wrocławiu uruchomiono tramwaje elektryczne O tej i innych ciekawostkach, takich jak pierwszej kobiecie za sterami tramwaju czy kolorze… » więcej 2023-07-18, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 18 lipca » więcej 2023-07-17, godz. 17:15 Śladami Związku Polaków w Niemczech Wycieczka rowerowa po Opolu śladami Związku Polaków w Niemczech to pomysł Archiwum Państwowego w Opolu. Odwiedźcie wystawę przed Archiwum Państwowym w… » więcej 2023-07-17, godz. 14:00 Walczyła o Niepodległą Irena Puzynianka jest jedna z bohaterek cyklu Kobiety Niepodległej prezentowanego na profilu Niepodległa.Więcej o historii tej wyjątkowej postaci i innych… » więcej 2023-07-17, godz. 12:00 O Kresowej Atlantydzie w Warszawie Już w środę 19 lipca o godz. 15.00 Muzeum Niepodległości zaprasza na kolejne spotkanie w ramach Salonu Dobrej Książki im. Tadeusza Górnego. » więcej 2023-07-17, godz. 10:00 Pięćsetne urodziny Księcia Jerzego Już jutro w Zamku Piastów Śląskich w Brzegu uroczystość niezwykła czyli urodziny u Księcia Jerzego II » więcej 2023-07-17, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 17 lipca » więcej 2023-07-16, godz. 12:00 Mija 90 lat od pierwszej audycji Wesoła Lwowska Fala 90 lat temu, 16 lipca 1933 roku, Polskie Radio Lwów wyemitowało premierową audycję "Wesoła Lwowska Fala". Nadawana na całą Polskę cieszyła się dużą… » więcej 2023-07-16, godz. 10:00 Obchody 90. rocznicy katastrofy lotniczej litewskich lotników Steponasa Dariusa i Stasysa Girenasa 16 lipca w Pszczelniku w Zachodniopomorskiem odbędą się obchody 90. rocznicy katastrofy lotniczej litewskich lotników Steponasa Dariusa i Stasysa Girenasa… » więcej 2023-07-16, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 16 lipca » więcej
183184185186187
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »