Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 84 lata temu po bohaterskiej obronie skapitulowała…
2023-09-07, 10:00 Autor: IAR/E.Porycka/K.Koziełł

84 lata temu po bohaterskiej obronie skapitulowała załoga Westerplatte

Wzięci do niewoli przez Niemców obrońcy Westerplatte [fot. domena publiczna]
Wzięci do niewoli przez Niemców obrońcy Westerplatte [fot. domena publiczna]
84 lata temu, 7 września 1939 roku, po bohaterskiej obronie, przed przeważającymi siłami niemieckimi, skapitulowała załoga Westerplatte. Wojskowej Składnicy Tranzytowej broniło około 200 żołnierzy pod dowództwem majora Henryka Sucharskiego, a następnie - kapitana Franciszka Dąbrowskiego.
Polska placówka na Westerplatte została zaatakowana 1 września 1939 roku, o godzinie 4.45, strzałami z pancernika Schleswig-Holstein. Kilka minut później do szturmu ruszyło około 4 tysięcy niemieckich żołnierzy z morza, lądu i powietrza. Była to pierwsza bitwa II wojny światowej. Polscy żołnierze mieli stawiać opór najwyżej 12 godzin. Bombardowani z powietrza i ostrzeliwani przez niemieckie działa i moździerze, bronili się przez siedem dni.

Gdy zabrakło amunicji, a żołnierze byli skrajnie wyczerpani, 7 września major Henryk Sucharski podjął decyzję o kapitulacji. Około godziny 10.15 załoga Westerplatte poddała się. W obronie półwyspu oddało życie 16 żołnierzy - jeden z nich został zamordowany w niewoli, a 50 zostało rannych. Ostatni obrońca Westerplatte - major Ignacy Skowron - zmarł w 2012 roku, miał 97 lat.

Heroizm obrońców polskiej placówki miał wielkie znaczenie moralne dla żołnierzy walczących w wojnie obronnej 1939 roku, a także ludności cywilnej, między innymi broniącej się Warszawy. Westerplatte pozostaje jednym z najbardziej znanych symboli polskiego oporu. Jest też uznawane za miejsce, gdzie wybuchła II wojna światowa, największy konflikt zbrojny w dziejach. Przez 6 lat działań pochłonął on ponad 60 milionów istnień ludzkich, w tym ponad 6 milionów obywateli II Rzeczpospolitej.
Do rangi symbolu urosło spotkanie Jana Pawła II z młodzieżą na Westerplatte, 12 czerwca 1987 roku. Nawiązując do heroicznej walki obrońców z 1939 roku, papież podkreślił, że każdy człowiek znajduje w życiu "swoje Westerplatte", czyli zadanie, które trzeba podjąć i wypełnić - zarówno dla siebie, jak i z myślą o innych.

(więcej)

Wojskowa Składnica Tranzytowa na Westerplatte była symbolem polskości w Wolnym Mieście Gdańsku. Prawo do utrzymania straży wojskowej na półwyspie przyznała Polsce 7 grudnia 1925 roku Liga Narodów. Pierwszy oddział wartowniczy rozpoczął służbę na Westerplatte w styczniu 1926-go.

25 sierpnia 1939 roku przybył do Gdańska, z rzekomo kurtuazyjną wizytą, niemiecki pancernik szkolny Schleswig-Holstein. W rzeczywistości był to dobrze uzbrojony okręt, przygotowany do ataku na Westerplatte. W nocy z 31 sierpnia na 1 września około 400 metrów od polskiej placówki, przy twierdzy Wisłoujście, pod osłoną nocy, z pokładu pancernika zeszła na ląd kompania szturmowa Kriegsmarine. Jej żołnierze zajęli pozycje wyjściowe do ataku przy murze okalającym składnicę od południowego wschodu, a niemieccy saperzy podłożyli ładunki wybuchowe.

Około godziny 4 rano Schleswig-Holstein podpłynął do zakola kanału portowego, zwanego Zakrętem Pięciu Gwizdków, skąd miał najlepsze pole ostrzału. O 4.43 w dzienniku pokładowym zapisano: "Okręt idzie do ataku (...)".

Po 7 dniach walk i kapitulacji polskiej załogi, już w październiku 1939 roku Niemcy przewieźli na Westerplatte polskich więźniów, którzy porządkowali teren półwyspu. W marcu 1940 roku utworzono tam podobóz obozu koncentracyjnego Stutthof. Rok później więźniowie zakończyli prace rozbiórkowe, podobóz rozwiązano.

Po wojnie, w 1946 roku rozpoczęto rozminowywanie półwyspu, a na miejscu Wartowni numer 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych, tworząc symboliczny cmentarz. W 1962 roku, decyzją władz PRL, przed wizytą Nikity Chruszczowa, krzyż został usunięty, w jego miejsce postawiono czołg T-34, mający symbolizować polsko-radzieckie "braterstwo broni". Stał tam do 1989 roku. W 1966 na półwyspie odsłonięto 25-metrowy pomnik Obrońców Wybrzeża, a pięć lat później na cmentarzu złożono, sprowadzone z Włoch, prochy dowódcy majora Henryka Sucharskiego. W sierpniu 1981 roku, wskutek starań gdańskiej Solidarności, powrócił krzyż.

W listopadzie ubiegłego (2022) roku no nowo otwartym Cmentarzu Żołnierzy Wojska Polskiego na Westeplatte pochowano szczątki dziewięciu obrońców z września 1939 roku oraz majora Henryka Sucharskiego. W uroczystościach wzięli udział między innymi prezydent Andrzej Duda, wicepremier Mariusz Błaszczak oraz rodziny i przedstawiciele pochowanych żołnierzy.

Na cmentarzu na Westerplatte pochowani zostali: kapral Jan Gębura, legionista Józef Kita, starszy strzelec Władysław Okrasa (Okraszewski), kapral Bronisław Perucki, plutonowy Adolf Petzelt, starszy legionista Ignacy Zatorski, starszy legionista Zygmunt Zięba oraz dwóch niezidentyfikowanych żołnierzy. Ich szczątki odkryto w trakcie prac archeologicznych prowadzonych na Westerplatte jesienią 2019 roku przez Zespół badaczy Muzeum II Wojny Światowej .

Szczątki majora Henryka Sucharskiego jako jedyne pochowane były na dotychczasowym symbolicznym cmentarzu na półwyspie. W marcu 2021 roku zostały ekshumowane w związku z pracami prowadzonymi przez Muzeum II Wojny Światowej.

Zobacz także

2024-08-10, godz. 01:00 Kalendarium historyczne 10 sierpnia » więcej 2024-08-09, godz. 15:00 Major Jakub Tomaszewski „Tomek” o akcji powstańczej odbicia niemieckiego pociągu na Woli Na warszawskiej Woli przy Cmentarzu Powązkowskim upamiętniono żołnierzy Kompanii „Maciek” Batalionu „Zośka” poległych 80 lat temu podczas nieudanego… » więcej 2024-08-09, godz. 13:00 79. rocznica zrzucenia bomby atomowej na Nagasaki 79 lat temu, 9 sierpnia 1945 roku, Amerykanie zrzucili bombę atomową na Nagasaki, trzy dni po ataku jądrowym na Hiroszimę. Były to jedyne w historii przypadki… » więcej 2024-08-09, godz. 11:00 160 lat temu urodził się Roman Dmowski, polityk i publicysta 160 lat temu, 9 sierpnia 1864 roku, urodził się Roman Dmowski, jeden z "ojców" niepodległości Polski, zaliczany do grona najwybitniejszych, a zarazem najbardziej… » więcej 2024-08-09, godz. 09:00 Przed gmachem MHP pojawi się wystawa poświęcona bohaterom powstania styczniowego Przed gmachem Muzeum Historii Polski na warszawskiej Cytadeli pojawi się wystawa poświęcona bohaterom powstania styczniowego - "Powstali 1863-64". Plenerowa… » więcej 2024-08-09, godz. 01:00 Kalendarium historyczne 9 sierpnia » więcej 2024-08-08, godz. 15:00 Wystawa "Powstańcy Warszawscy odbudowali Warszawę" Sylwetki 60 architektów, budowniczych i plastyków przedstawia wystawa "Powstańcy Warszawscy odbudowali Warszawę". Jej autor, prezes Stowarzyszenia Pamięci… » więcej 2024-08-08, godz. 13:00 Do 25 sierpnia można zgłaszać kandydatów do Nagrody Muzeum POLIN Do 25 sierpnia można zgłaszać kandydatów do Nagrody Muzeum POLIN. Olga Kaczmarek, dyrektorka Forum Dialogu i członkini kapituły nagrody wyjaśnia, że to… » więcej 2024-08-08, godz. 11:00 80 lat temu zginął Antoni Godlewski pseudonim "Antek Rozpylacz" Antoni Godlewski ps. "Antek Rozpylacz" - 80. roczn. śmierci dokumentacja 80 lat temu, 8 sierpnia 1944 roku, w ósmym dniu Powstania Warszawskiego, zginął Antoni… » więcej 2024-08-08, godz. 09:00 80 lat temu rozpoczęła nadawanie powstańcza radiostacja Błyskawica 80 lat temu, 8 sierpnia 1944 roku, warszawscy powstańcy uruchomili stację nadawczą Armii Krajowej "Błyskawica". Była to pierwsza polska radiostacja, która… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »