Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 55. rocznica inwazji wojsk Układu Warszawskiego…
2023-08-21, 10:00 Autor: IAR/E.PoryckaO.Kłosińska

55. rocznica inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację

Ludzie wznoszący flagę Czechosłowacji po spaleniu radzieckiego czołgu w Pradze [fot. wikipedia/domena publiczna/The Central Intelligence Agency - 10 Soviet Invasion of Czechoslovakia]
Ludzie wznoszący flagę Czechosłowacji po spaleniu radzieckiego czołgu w Pradze [fot. wikipedia/domena publiczna/The Central Intelligence Agency - 10 Soviet Invasion of Czechoslovakia]
55 lat temu, w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku, wojska Układu Warszawskiego rozpoczęły zbrojną interwencję w Czechosłowacji. Jej celem było przerwanie politycznych reform liberalizacji, określanych jako "Praska Wiosna", a wprowadzanych przez ówczesne komunistyczne władze kraju. W trwającej miesiąc operacji pod kryptonimem "Dunaj" wzięło udział od 200 do 500 tysięcy żołnierzy sił zbrojnych Związku Radzieckiego, Bułgarii, NRD, Polski i Węgier. Użyto 6300 czołgów i 800 samolotów. Zginęło ponad 100 osób, a kilkaset zostało rannych.

Była to największa zorganizowana akcja wojskowa w historii powojennej Europy. Stanowiła odpowiedź sowietów na próbę demokratyzacji systemu, rozpoczętą przez działaczy Komunistycznej Partii Czechosłowacji z pierwszym sekretarzem Aleksandrem Dubczekiem na czele. Zniesienie cenzury, rehabilitacja skazanych w procesach politycznych oraz zapowiedź reformy gospodarczej wywołały niepokój Moskwy.

Po nieskutecznych ostrzeżeniach sowieci podjęli zbrojną interwencję, tłumacząc ją udzieleniem "bratniej pomocy". Kilka dni po inwazji, 26 sierpnia, kierownictwo czechosłowackiej partii komunistycznej z jej liderem Aleksandrem Dubczekiem wywieziono do Moskwy i zmuszono do podpisania zgody na obecność wojsk "sojuszniczych" na terenie ich kraju. Ponownie wprowadzono cenzurę i kontrolę nad mediami. W czasie inwazji z Czechosłowacji wyemigrowało około 300 tysięcy Czechów i Słowaków, a po jej zakończeniu kolejne 70 tysięcy. Przeformowane jednostki wojsk radzieckich pozostały na terytorium tego państwa do 1991 roku. (więcej)

W zdławieniu praskiej wiosny wzięła udział 2. Armia Wojska Polskiego, utworzona z żołnierzy Śląskiego Okręgu Wojskowego. Jej oddziały okupowały tereny w północnych Czechach. Zadania wojskowych polegały na blokowaniu oddziałów czechosłowackiej Armii Ludowej i likwidowaniu nielegalnych rozgłośni radiowych. W operacji uczestniczyło blisko 25 tysięcy polskich żołnierzy podległych ministrowi obrony narodowej, którym był wówczas generał Wojciech Jaruzelski. Użyto 647 czołgów i 566 transporterów. Wojsko Polskie przebywało na terytorium Czechosłowacji 84 dni. Ostatni transport wycofujących się jednostek ludowego Wojska Polskiego przekroczył granicę 12 listopada.

Wbrew oficjalnej akcji propagandowej uzasadniającej agresję na Czechosłowację, polskie społeczeństwo wyraziło sprzeciw wobec inwazji. W wielu miastach pojawiły się ulotki i napisy na murach jawnie krytykujące operację Dunaj. Protestowali intelektualiści, wśród nich: Jerzy Andrzejewski, Zygmunt Mycielski i Sławomir Mrożek, a także mniejszość polska w Czechosłowacji oraz powojenna emigracja. Rozgłośnia Czechosłowacka Radia Wolna Europa nadała 25 sierpnia przemówienie dyrektora Rozgłośni Polskiej Jana Nowaka-Jeziorańskiego do Czechów i Słowaków. Potępił sowiecką inwazję i wyraził solidarność z protestującymi.

Najtragiczniejszą formę protestu wybrał Ryszard Siwiec, który 8 września 1968 roku, podczas centralnych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, dokonał samospalenia. W podobny sposób zaprotestował w styczniu 1969 roku Czech Jan Palach, student praskiego Uniwersytetu Karola. Nie mógł jednak wiedzieć o wcześniejszym czynie Polaka, ponieważ PRL-owskie służby skutecznie wyciszyły tamto tragiczne wydarzenie.

Więcej na ipn.pl:

Zobacz także

2024-08-11, godz. 01:00 Kalendarium historyczne 11 sierpnia » więcej 2024-08-10, godz. 11:00 Opaski powstańcze przekazane do Muzeum Powstania Warszawskiego Oryginalne powstańcze opaski trafiły do Muzeum Powstania Warszawskiego. Należały do Juliusza Lecha Zbyszyńskiego pseudonim Zbyszek oraz Jadwigi Ireny Zbyszyńskiej-Grzybowskiej… » więcej 2024-08-10, godz. 09:00 103 lata temu urodził się Bohdan Tomaszewski, wybitny dziennikarz sportowy i publicysta 103 lata temu, 10 sierpnia 1921 roku, urodził się Bohdan Tomaszewski, wybitny dziennikarz i komentator sportowy, publicysta, autor książek i scenariuszy filmowych… » więcej 2024-08-10, godz. 01:00 Kalendarium historyczne 10 sierpnia » więcej 2024-08-09, godz. 15:00 Major Jakub Tomaszewski „Tomek” o akcji powstańczej odbicia niemieckiego pociągu na Woli Na warszawskiej Woli przy Cmentarzu Powązkowskim upamiętniono żołnierzy Kompanii „Maciek” Batalionu „Zośka” poległych 80 lat temu podczas nieudanego… » więcej 2024-08-09, godz. 13:00 79. rocznica zrzucenia bomby atomowej na Nagasaki 79 lat temu, 9 sierpnia 1945 roku, Amerykanie zrzucili bombę atomową na Nagasaki, trzy dni po ataku jądrowym na Hiroszimę. Były to jedyne w historii przypadki… » więcej 2024-08-09, godz. 11:00 160 lat temu urodził się Roman Dmowski, polityk i publicysta 160 lat temu, 9 sierpnia 1864 roku, urodził się Roman Dmowski, jeden z "ojców" niepodległości Polski, zaliczany do grona najwybitniejszych, a zarazem najbardziej… » więcej 2024-08-09, godz. 09:00 Przed gmachem MHP pojawi się wystawa poświęcona bohaterom powstania styczniowego Przed gmachem Muzeum Historii Polski na warszawskiej Cytadeli pojawi się wystawa poświęcona bohaterom powstania styczniowego - "Powstali 1863-64". Plenerowa… » więcej 2024-08-09, godz. 01:00 Kalendarium historyczne 9 sierpnia » więcej 2024-08-08, godz. 15:00 Wystawa "Powstańcy Warszawscy odbudowali Warszawę" Sylwetki 60 architektów, budowniczych i plastyków przedstawia wystawa "Powstańcy Warszawscy odbudowali Warszawę". Jej autor, prezes Stowarzyszenia Pamięci… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »