Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » Odkryto najwcześniejsze zdanie zapisane w języku…
2022-11-14, 10:00 Autor: Paweł Wernicki / PAP

Odkryto najwcześniejsze zdanie zapisane w języku kananejskim

Zdjęcie poglądowe [fot. Katarzyna Doros]
Zdjęcie poglądowe [fot. Katarzyna Doros]
Na odkrytym przez izraelskich naukowców grzebieniu z kości słoniowej z roku 1700 p.n.e. wyryty jest napis wzywający do wytępienia wszy. To bezpośredni dowód na używanie alfabetu kananejskiego w codziennych czynnościach około 3700 lat temu – informuje „Jerusalem Journal of Archaeology".

Choć za najstarszy zachowany alfabet świata uchodzi alfabet fenicki (około 1100 lat p.n.e.), jego przodkiem była alfabet wynaleziony około 1800 r. p.n.e. i używany przez Kananejczyków. Prawdopodobnie opracowano go dla usprawnienia transakcji handlowych.


Do niedawna na terenie Izraela nie odkryto żadnych znaczących inskrypcji kananejskich, choć czasem zdarzało się znaleźć dwa lub trzy słowa.


Teraz naukowcy z The Hebrew University in Jerusalem (HU) przedstawili (DOI: 10.52486/01.00002.4) całe zdanie w języku kananejskim, datowane na około 1700 p.n.e. Jest wygrawerowane na małym grzebieniu z kości słoniowej i zawiera zaklęcie przeciwko wszom.


Grzebień został odkryty w mieście Tel Lachish w Izraelu przez zespół z Hebrew University oraz Southern Adventist University ,(USA) kierowany przez profesorów Yosefa Garfinkela, Michaela Hasela i Martina Klingbeila. Napis został odczytany przez semickiego epigrafa dr. Daniela Vainstuba z Ben Gurion University (BGU). Prof. Rivka Rabinovich z HU i prof. Yuval Goren z BGU stwierdzili, że grzebień wykonano z kła słonia.


Litery napisu zostały wyryte bardzo płytko. Grzebień został znaleziony w roku 2017 roku, ale bardzo płytko wyryte litery zauważyła dopiero w 2022 roku dr Madeleine Mumcuoglu. Grzebień oczyściła i zakonserwowała Miriam Lavi.


Grzebień jest bardzo mały - mierzy około 3,5 na 2,5 cm. Miał zęby po obu stronach - choć nadal widoczne są ich podstawy, same zęby zostały wyłamane jeszcze w czasach starożytnych.


Środkowa część grzebienia jest nieco zerodowana, prawdopodobnie przez nacisk palców trzymających grzebień podczas pielęgnacji włosów lub usuwania wszy z głowy lub brody. Strona grzebienia z sześcioma grubymi zębami służyła do rozplątywania włosów, a druga strona, z 14 drobnymi zębami - do usuwania wszy i ich jaj. Podobna budowę mają obecnie sprzedawane dwustronne grzebienie przeciwko wszom.


Tym, co wyróżnia grzebień, jest 17 liter kananejskich. Są archaiczne w formie – z pierwszego etapu wynalezienia pisma alfabetycznego. Tworzą siedem słów w języku kananejskim, które brzmią: „Niech ten kieł wykorzeni wszy z głowy i brody”. „To pierwsze zdanie, jakie kiedykolwiek znaleziono w języku kananejskim w Izraelu. Napis na grzebieniu jest bezpośrednim dowodem na używanie alfabetu w codziennych czynnościach około 3700 lat temu. To punkt zwrotny w historii ludzkiej zdolności pisania" - wskazał prof. Garfinkel.


Starożytne grzebienie wykonywano z drewna, kości lub kości słoniowej. Kość słoniowa była bardzo drogim materiałem. W tym czasie w Kanaanie nie było słoni, a grzebień prawdopodobnie pochodził z pobliskiego Egiptu. Jego obecność wskazuje, że nawet ludzie o wysokim statusie społecznym cierpieli na wszawicę.


Badając grzebień pod mikroskopem, naukowcy znaleźli na jego drugim zębie szczątki wszy głowowych wielkości 0,5-0,6 mm.


Jak podkreślają autorzy badań, pomimo niewielkich rozmiarów napis na grzebieniu z Lachish ma szczególne cechy, które wypełniają luki w wiedzy o wielu aspektach kultury Kanaanu w epoce brązu.


raz pierwszy zapisano tam całe zdanie w dialekcie, którym posługują się kananejscy mieszkańcy Lachisz, co pozwala porównać ten język we wszystkich jego aspektach z innymi źródłami. Po drugie, napis na grzebieniu rzuca światło na niektóre dotychczas słabo potwierdzone aspekty ówczesnej codzienności - pielęgnacji włosów. Po trzecie, jest to pierwsze w tym rejonie odkrycie napisu odnoszącego się do przeznaczenia przedmiotu, na którym został napisany, w przeciwieństwie do napisów dedykacyjnych lub własnościowych. Co więcej, umiejętność grawera w skutecznym wykonywaniu tak małych liter (szerokość 1-3 mm) jest faktem, który odtąd powinien być brany pod uwagę przy każdej próbie podsumowania i wyciągnięcia wniosków na temat umiejętności czytania i pisania w Kanaanie w epoce brązu.


W drugim tysiącleciu p.n.e. Lachisz było głównym miastem kananejskim i drugim najważniejszym miastem w biblijnym Królestwie Judy. Do tej pory znaleziono tam 10 inskrypcji kananejskich - więcej niż w jakimkolwiek innym miejscu w Izraelu. Miasto było głównym ośrodkiem używania i zachowania alfabetu przez około 600 lat, w latach 1800-1150 p.n.e. Teren Tel Lachish znajduje się pod ochroną izraelskiego Urzędu ds. Przyrody i Parków.Choć za najstarszy zachowany alfabet świata uchodzi alfabet fenicki (około 1100 lat p.n.e.), jego przodkiem była alfabet wynaleziony około 1800 r. p.n.e. i używany przez Kananejczyków. Prawdopodobnie opracowano go dla usprawnienia transakcji handlowych.


Do niedawna na terenie Izraela nie odkryto żadnych znaczących inskrypcji kananejskich, choć czasem zdarzało się znaleźć dwa lub trzy słowa.


Teraz naukowcy z The Hebrew University in Jerusalem (HU) przedstawili (DOI: 10.52486/01.00002.4) całe zdanie w języku kananejskim, datowane na około 1700 p.n.e. Jest wygrawerowane na małym grzebieniu z kości słoniowej i zawiera zaklęcie przeciwko wszom.


Grzebień został odkryty w mieście Tel Lachish w Izraelu przez zespół z Hebrew University oraz Southern Adventist University ,(USA) kierowany przez profesorów Yosefa Garfinkela, Michaela Hasela i Martina Klingbeila. Napis został odczytany przez semickiego epigrafa dr. Daniela Vainstuba z Ben Gurion University (BGU). Prof. Rivka Rabinovich z HU i prof. Yuval Goren z BGU stwierdzili, że grzebień wykonano z kła słonia.


Litery napisu zostały wyryte bardzo płytko. Grzebień został znaleziony w roku 2017 roku, ale bardzo płytko wyryte litery zauważyła dopiero w 2022 roku dr Madeleine Mumcuoglu. Grzebień oczyściła i zakonserwowała Miriam Lavi.


Grzebień jest bardzo mały - mierzy około 3,5 na 2,5 cm. Miał zęby po obu stronach - choć nadal widoczne są ich podstawy, same zęby zostały wyłamane jeszcze w czasach starożytnych.


Środkowa część grzebienia jest nieco zerodowana, prawdopodobnie przez nacisk palców trzymających grzebień podczas pielęgnacji włosów lub usuwania wszy z głowy lub brody. Strona grzebienia z sześcioma grubymi zębami służyła do rozplątywania włosów, a druga strona, z 14 drobnymi zębami - do usuwania wszy i ich jaj. Podobna budowę mają obecnie sprzedawane dwustronne grzebienie przeciwko wszom.


Tym, co wyróżnia grzebień, jest 17 liter kananejskich. Są archaiczne w formie – z pierwszego etapu wynalezienia pisma alfabetycznego. Tworzą siedem słów w języku kananejskim, które brzmią: „Niech ten kieł wykorzeni wszy z głowy i brody”. „To pierwsze zdanie, jakie kiedykolwiek znaleziono w języku kananejskim w Izraelu. Napis na grzebieniu jest bezpośrednim dowodem na używanie alfabetu w codziennych czynnościach około 3700 lat temu. To punkt zwrotny w historii ludzkiej zdolności pisania" - wskazał prof. Garfinkel.


Starożytne grzebienie wykonywano z drewna, kości lub kości słoniowej. Kość słoniowa była bardzo drogim materiałem. W tym czasie w Kanaanie nie było słoni, a grzebień prawdopodobnie pochodził z pobliskiego Egiptu. Jego obecność wskazuje, że nawet ludzie o wysokim statusie społecznym cierpieli na wszawicę.


Badając grzebień pod mikroskopem, naukowcy znaleźli na jego drugim zębie szczątki wszy głowowych wielkości 0,5-0,6 mm.


Jak podkreślają autorzy badań, pomimo niewielkich rozmiarów napis na grzebieniu z Lachish ma szczególne cechy, które wypełniają luki w wiedzy o wielu aspektach kultury Kanaanu w epoce brązu.


raz pierwszy zapisano tam całe zdanie w dialekcie, którym posługują się kananejscy mieszkańcy Lachisz, co pozwala porównać ten język we wszystkich jego aspektach z innymi źródłami. Po drugie, napis na grzebieniu rzuca światło na niektóre dotychczas słabo potwierdzone aspekty ówczesnej codzienności - pielęgnacji włosów. Po trzecie, jest to pierwsze w tym rejonie odkrycie napisu odnoszącego się do przeznaczenia przedmiotu, na którym został napisany, w przeciwieństwie do napisów dedykacyjnych lub własnościowych. Co więcej, umiejętność grawera w skutecznym wykonywaniu tak małych liter (szerokość 1-3 mm) jest faktem, który odtąd powinien być brany pod uwagę przy każdej próbie podsumowania i wyciągnięcia wniosków na temat umiejętności czytania i pisania w Kanaanie w epoce brązu.


W drugim tysiącleciu p.n.e. Lachisz było głównym miastem kananejskim i drugim najważniejszym miastem w biblijnym Królestwie Judy. Do tej pory znaleziono tam 10 inskrypcji kananejskich - więcej niż w jakimkolwiek innym miejscu w Izraelu. Miasto było głównym ośrodkiem używania i zachowania alfabetu przez około 600 lat, w latach 1800-1150 p.n.e. Teren Tel Lachish znajduje się pod ochroną izraelskiego Urzędu ds. Przyrody i Parków.

Zobacz także

2023-01-22, godz. 08:00 Dzisiaj w całym kraju obchody 160 rocznicy wybuchu Powstania 1863 Już dzisiaj we Wrocławiu i wielu innych miejscach odbędą się uroczystości upamiętniające Powstanie Styczniowe. Irredenta zaczęła się 22 stycznia 1863… » więcej 2023-01-22, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 22 stycznia » więcej 2023-01-21, godz. 08:00 Uroczyste obchody 160 rocznicy Powstania Styczniowego W całym kraju trwają uroczyste obchody 160 rocznicy Powstania 1863 roku, które wybuchło 22 stycznia 160 lat temu. » więcej 2023-01-21, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 21 stycznia » więcej 2023-01-20, godz. 14:00 18 lat temu zmarł Jan Nowak-Jeziorański, legendarny "kurier z Warszawy" 18 lat temu, 20 stycznia 2005 roku, zmarł Jan Nowak-Jeziorański, pisarz, polityk, żołnierz AK, legendarny "kurier z Warszawy", cichociemny. Po wojnie wieloletni… » więcej 2023-01-20, godz. 14:30 W 160 rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego Czas bohaterów Przypadająca w niedzielę 160 rocznica największego w historii Polski powstania, które zaczęło się 22 stycznia 1863 roku skłania do przypomnienia zrywu… » więcej 2023-01-20, godz. 14:00 Uroczystości 160 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego Już w najbliższą Niedzielę mieszkańcy Wrocławia będą pamiętali o powstańcach styczniowych, których kilkudziesięciu przez jakiś czas było związanych… » więcej 2023-01-20, godz. 12:00 AAN zaprezentowało dokumenty ukazujące tradycje niepodległościowe Powstania Styczniowego Powołanie Kedywu - Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej czy powstanie Polskiej Partii Niepodległościowej nawiązywały do tradycji niepodległościowych… » więcej 2023-01-20, godz. 10:00 Do Sejmu wpłynął projekt uchwały w 550. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika Do Sejmu wpłynął poselski projekt uchwały w 550. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika. Autorzy projektu podkreślają, że jest to jedna z najbardziej fascynujących… » więcej 2023-01-20, godz. 08:00 Pokaz filmu Rok 1863 w Cytadeli Już w najbliższy wtorek będzie można obejrzeć film Rok 1863 w reżyserii Edwarda Puchalskiego. » więcej
56789
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »