Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » Palmiry - symbol losu polskiej inteligencji pod okupacją…
2022-06-22, 10:00 Autor: PAP

Palmiry – symbol losu polskiej inteligencji pod okupacją niemiecką

Palmiry. Kobiety prowadzone na egzekucję [fot. domena publiczna]
Palmiry. Kobiety prowadzone na egzekucję [fot. domena publiczna]
Przeszło 2 tys. osób – głównie przedstawicieli polskich elit – spoczywa na cmentarzu w Palmirach na obrzeżach Puszczy Kampinowskiej k. Warszawy. Miejsce to jest – obok Katynia – najbardziej znanym symbolem losu polskiej inteligencji, jaki zgotowały jej nazistowskie Niemcy.
Niemcy rozpoczęli serię masowych egzekucji ludności cywilnej już w początku grudnia 1939 r. Pierwsza egzekucja w Palmirach miała miejsce 7 grudnia 1939 r., kilka tygodni przed egzekucją w Wawrze.


Największa masowa egzekucja, w której zginęło 378 osób - wielu wybitnych działaczy społecznych i politycznych, dziennikarzy, lekarzy, adwokatów, księży - odbyła się pół roku później, w dniach 20-21 czerwca 1940 r. Wśród nich był znany działacz socjalistyczny, redaktor „Robotnika”, długoletni poseł na Sejm RP – Mieczysław Niedziałkowski, prezes Stronnictwa Ludowego, Marszałek Sejmu – Maciej Rataj, złoty medalista w biegu na 10 tys. metrów na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles w 1932 r. - Janusz Kusociński, poseł i senator - Halina Jaroszewicz, wiceprezydent Warszawy – Jan Pohoski. Rozstrzelano także córkę gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego, przywódcy powstania wielkopolskiego, Agnieszkę.


Od grudnia 1939 do lipca 1941 r. Niemcy przeprowadzili tam 21 egzekucji, w których zginęło ponad 1700 osób. Do ostatnich doszło w 1943 r.


Palmiry wybrano nieprzypadkowo na miejsce kaźni. Do września 1939 r. w lasach Kampinosu mieściły się składy amunicyjne Wojska Polskiego. Część terenu była ogrodzona drutem kolczastym i zamknięta dla osób postronnych. Niemcy uznali, że jest on odpowiednim miejscem do rozstrzeliwań.


Doły grzebalne kopała zwykle młodzież z pobliskiego obozu Hitlerjugend. Zwłoki zasypywano ziemią, piaskiem, bo egzekucje odbywały się zwykle u podnóża wydm. Sadzono drzewka, maskowano ściółką, liśćmi. Kopano także doły przypominające rowy przeciwlotnicze. W dniach egzekucji teren obstawiało SS i policja. Polscy robotnicy leśni otrzymywali zakaz zbliżania się do miejsc kaźni. Egzekucje odbywały się także w innych miejscach Puszczy Kampinoskiej, m.in. w Wólce Węglowej, Laskach i Wydmach Łużych.


Ofiarami byli głównie więźniowie Pawiaka i aresztu Gestapo w al. Szucha. "Niemcy perfidnie oszukiwali ich. Przed załadunkiem na samochody ciężarowe przekonywano ich, że jadą do innego więzienia lub na roboty rolne do Niemiec. Wydawano im osobiste przedmioty, a nawet porcję chleba. Do ostatniej chwili nie mieli świadomości, że jadą na rozstrzelanie. Tuż przed egzekucją wiązano im opaski na oczach" - mówił mówił PAP Bartłomiej Grudnik, historyk z Muzeum w Palmirach.


W egzekucjach brały głównie udział oddziały SS i Policji Bezpieczeństwa, Sipo. Za egzekucje odpowiadał dowódca SS i policji na dystrykt warszawski, Josef Meisinger. W marcu 1947 r. w Warszawie został skazany na karę śmierci. Inny zbrodniarz, komendant SD i policji na dystrykt warszawski, Ludwig Hahn, skazany został w lipcu 1975 r. na dożywocie. Bezpośredni wykonawcy egzekucji nie zostali zidentyfikowani i pozostali bezkarni, o ile nie osądzono ich za inne zbrodnie.


Do identyfikacji miejsc kaźni przyczynili się polscy leśnicy. Oznaczali oni te miejsca za pomocą krzyżyków wyciętych w korze pobliskich drzew, wbijali też łuski karabinowe w drzewa. Po wojnie w miejscach tych Czerwony Krzyż przeprowadził ekshumację.


Na utworzonym w 1948 r. cmentarzu-mauzoleum spoczywają szczątki 2115 ofiar, ekshumowanych w Puszczy Kampinoskiej i w Lasach Chojnowskich. Nagrobków zidentyfikowanych osób jest 577, znanych jest też 485 nazwisk osób, o których wiadomo, że zginęły w Palmirach, ale ich ciał nie rozpoznano. Pozostałe ofiary pozostają bezimienne.


Ofiary egzekucji upamiętnia Muzeum–Miejsce Pamięci Palmiry.

Zobacz także

2022-07-06, godz. 12:00 Zapraszamy na dzisiejszą audycję "Tak Było Naprawdę" Zapraszamy na audycję "Tak Było Naprawdę", tj. środa 06.07 o godz. 22:05, na antenie głównej Radia Opole. » więcej 2022-07-06, godz. 11:01 82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana z nazwiska ofiara Auschwitz 6 lipca 1940 r. na wolność wydostał się z Auschwitz więzień Tadeusz Wiejowski. Była to pierwsza ucieczka z obozu. Niemcy zarządzili po niej apel. Trwał… » więcej 2022-07-06, godz. 10:12 100 lat temu zmarła bł. Maria Teresa Ledóchowska, nazywana Matką Afryki 100 lat temu, 6 lipca 1922 r., zmarła bł. Maria Teresa Ledóchowska, nazwana Matką Afryki, choć jej stopa nigdy nie stanęła na tym kontynencie. Hrabianka… » więcej 2022-07-06, godz. 09:45 40 lat temu Radio „Solidarność” nadało pierwszą audycję dla mieszkańców Krakowa 40 lat temu, 6 lipca 1982 r. po raz pierwszy w eterze pojawiła się audycja Radia „Solidarność” w Krakowie. Z inicjatywy kilku małopolskich opozycjonistów… » więcej 2022-07-06, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 6 lipca.. » więcej 2022-07-05, godz. 12:02 Upamiętniono Sławomira Bugajskiego - założyciela Solidarności Walczącej na Górnym Śląsku Dziś (05.07) w Katowicach upamiętniono Sławomira Bugajskiego - założyciela Solidarności Walczącej na Górnym Śląsku. Przy grobie zmarłego ponad 19 lat… » więcej 2022-07-05, godz. 11:00 Już dzisiaj rusza Wirtualny Teatr Historii "Niepodległa" na Rynku w Brzegu! W dniach 5 - 7 lipca 2022 r. w Brzegu przed ratuszem na Rynku, stacjonować będzie Wirtualny Teatr Historii "Niepodległa", na który serdecznie zapraszamy. » więcej 2022-07-05, godz. 10:51 Wielki pożar lasu z 1992 roku. Uruchomiono zbiornik małej retencji, aby zminimalizować ryzyko Wciąż uznawany jest za jeden z największych pożarów w Europie. Ogień zaatakował 26 sierpnia 1992 roku, a objął rejon Kuźni Raciborskiej, Kędzierzyna-Koźla… » więcej 2022-07-05, godz. 09:45 W głubczyckim muzeum otwarto wystawę prac Zdzisława Wiatra W Powiatowym Muzeum Ziemi Głubczyckiej do końca wakacji można oglądać prace Zdzisława Wiatra - urodzonego w tym mieście znanego rysownika, grafika, malarza… » więcej 2022-07-05, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 5 lipca.. » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »