Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 81. rocznica śmierci Jana Bytnara 'Rudego' i Aleksego…
2024-03-30, 07:30 Autor: IAR/O.Kłosińska/K.Koziełł/dok.?

81. rocznica śmierci Jana Bytnara "Rudego" i Aleksego Dawidowskiego "Alka"

Aleksy Dawidowski w 1935 [Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec]
Aleksy Dawidowski w 1935 [Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec]
81 lat temu, 30 marca 1943 roku, zmarli więziony i torturowany przez Niemców Jan Bytnar "Rudy" oraz Aleksy Dawidowski "Alek", który cztery dni wcześniej brał udział w odbiciu "Rudego", czyli słynnej akcji pod Arsenałem. Harcerze z Grup Szturmowych Szarych Szeregów uwolnili wówczas więźniów przewożonych z siedziby gestapo do więzienia na Pawiaku.
Podharcmistrz Jan Bytnar "Rudy", komendant Hufca "Południe" warszawskich Grup Szturmowych Szarych Szeregów, wcześniej brutalnie przesłuchiwany przez Niemców, zmarł mimo pomocy lekarskiej. Aleksy Dawidowski "Alek" podczas akcji został ranny w brzuch. Zmarł z powodu odniesionych obrażeń. Obaj spoczywają w kwaterze harcerskiego Batalionu Armii Krajowej "Zośka" na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach.

Akcja pod Arsenałem stała się symbolem solidarności, przyjacielskiej więzi i harcerskiej odwagi dla kilku pokoleń Polaków. Jej inicjatorem był Tadeusz Zawadzki "Zośka", przyjaciel zarówno Jana Bytnara, jak i Aleksego Dawidowskiego. To on przygotował jej plan i zadbał o uzbrojenie uczestników. Jan Bytnar i Aleksy Dawidowski byli wychowankami
"Pomarańczarni", czyli 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej, działającej przy stołecznym gimnazjum i liceum im. Stefana Batorego. To właśnie z niej wywodzili się najsłynniejsi bohaterowie Szarych Szeregów. Wychowywani w duchu patriotyzmu, gdy wybuchła wojna, zostali najpierw uczestnikami Małego Sabotażu, potem przeszli do Grup Szturmowych, stając się żołnierzami podziemnej armii.

"Rudy" i "Alek" do dziś pozostają symbolem prawdziwych harcerzy i przyjaciół. Trzeci z kolegów Tadeusz Zawadzki "Zośka" zginął 20 sierpnia 1943 roku, podczas ataku na niemiecką strażnicę w Sieczychach koło Wyszkowa, na granicy między Generalnym Gubernatorstwem a polskimi ziemiami włączonymi do Rzeszy.

Kilka dni po śmierci "Alka" i "Rudego", 2 kwietnia, zmarł także inny uczestnik akcji pod Arsenałem Tadeusz Krzyżewicz "Buzdygan", który był w trzyosobowej sekcji „Sten II” i został ciężko ranny. Z kolei Huberta Lenka "Huberta", aresztowanego w czasie odwrotu, przewieziono na Pawiak. Niemcy zakatowali go podczas brutalnego śledztwa. Nie wydał nikogo ze swoich współtowarzyszy.

(więcej)

Jan Bytnar "Rudy" urodził się 6 maja 1921 roku. Był podharcmistrzem, członkiem Szarych Szeregów, dowódcą Hufca „Południe” warszawskich Grup Szturmowych Szarych Szeregów. W liceum im. Stefana Batorego siedział w jednej ławce z Aleksym Dawidowskim. Po wybuchu II wojny światowej działał w lewicowej Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej, pełnił funkcję łącznika w komórce więziennej Związku Walki Zbrojnej, a od marca 1941 roku był członkiem Szarych Szeregów. Od lata do listopada 1941 dowodził hufcem „Ochota” w Okręgu „Południe” Szarych Szeregów, angażując się jednocześnie w akcje małego sabotażu organizacji "Wawer". Wziął udział w kilkudziesięciu. To on zerwał hitlerowską flagę z gmachu warszawskiej Zachęty i namalował symbol Polski Walczącej na pomniku Lotnika na placu Unii Lubelskiej. Za takie czyny groziła wówczas kara śmierci.

Kiedy w listopadzie 1942 roku w strukturach Kedywu Komendy Głównej AK utworzono Grupy Szturmowe Szarych Szeregów, Jan Bytnar "Rudy" objął dowództwo Hufca "Południe". Został aresztowany przez gestapo razem ze swoim ojcem 23 marca 1943 roku w mieszkaniu przy alei Niepodległości. Jeszcze tego samego dnia trafił do siedziby gestapo na Szucha. Niemcy torturowali go do utraty przytomności, po dwóch dniach nie był już w stanie samodzielnie się poruszać. Odbity 26 marca, zmarł cztery dni później. Aresztowany wraz z nim ojciec zginął w styczniu 1945 roku, podczas ewakuacji niemieckiego hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.

Aleksy Dawidowski "Alek" urodził się 3 listopada 1920 roku. W 1933 dołączył do "Pamarańczarni", czyli 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Bolesława Chrobrego. W maju 1939 roku zdał maturę w liceum im. Stefana Batorego, do którego chodził razem ze swoim przyjacielem Janem Bytnarem "Rudym". Był bardzo sprawny fizycznie: miał dobre wyniki w zawodach lekkoatletycznych, ponadto świetnie pływał i grał w koszykówkę.

Krótko po wybuchu II wojny światowej Niemcy aresztowali i po kilku miesiącach rozstrzelali jego ojca. Aleksy Dawidowski wraz z grupą przyjaciół z "Pomarańczarni" działał najpierw w Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej, następnie pełnił funkcję łącznika w komórce więziennej Związku Walki Zbrojnej. W marcu 1941 roku razem z kolegami wstąpił do Szarych Szeregów. Był jednym z najaktywniejszych członków Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”. To właśnie on 11 lutego 1942 roku zdjął niemiecką tablicę z warszawskiego pomnika Mikołaja Kopernika.

W czasie akcji pod Arsenałem dowodził sekcją "Granaty" w grupie "Atak". Podczas odwrotu został poważnie ranny w brzuch. Jego stan pogarszał się z dnia na dzień, zmarł w Szpitalu Dzieciątka Jezus przy Nowogrodzkiej. Tego samego dnia w Szpitalu Wolskim przy Płockiej zmarł Jan Bytnar "Rudy".

Aleksy Dawidowski został pochowany pod przybranym nazwiskiem na Cmentarzu Powązkowskim. Po wojnie jego ciało ekshumowano i przeniesiono do grobu Jana Bytnara w kwaterze harcerskiego Batalionu Armii Krajowej "Zośka".

Zobacz także

2024-06-05, godz. 13:00 20 lat temu zmarł prezydent USA Ronald Reagan 20 lat temu - 5 czerwca 2004 roku - zmarł Ronald Reagan, 40. prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany za jednego z największych amerykańskich przywódców… » więcej 2024-06-05, godz. 12:00 80. rocznica D-Day: francuscy uczniowie przypomnieli historię polskiego bohatera We Francji rozpoczynają się obchody 80. rocznicy lądowania aliantów w Normandii. Z tej okazji francuscy uczniowie przypomnieli historię polskiego bohatera… » więcej 2024-06-05, godz. 11:00 80 lat temu w Auschwitz-Birkenau zmarł Bronisław Czech, wybitny narciarz, kurier tatrzański 80 lat temu, 5 czerwca 1944 roku, w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau zmarł Bronisław Czech, wybitny narciarz i olimpijczyk, w czasie II wojny… » więcej 2024-06-05, godz. 09:00 80 lat temu zmarł Józef Beck, polityk i dyplomata 80 lat temu, 5 czerwca 1944 roku, zmarł polityk i dyplomata Józef Beck, bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego - w 1930 roku pełnił w jego rządzie… » więcej 2024-06-05, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 5 czerwca » więcej 2024-06-04, godz. 15:00 „Najmłodszy miał roczek” – 19. odcinek cyklu filmowego „Nie tylko Ulmowie” Film „Najmłodszy miał roczek” przedstawia historię rodzin chłopskich: Kowalskich, Obuchiewiczów, Skoczylasów oraz dwóch rodzin Kosiorów z Ciepielowa… » więcej 2024-06-04, godz. 13:00 Tomasz Kozłowski z IPN o wyborach z 4 czerwca 1989 roku Mija 35. rocznica częściowo wolnych wyborów. 4 czerwca 1989 roku odbyły się pierwsze po II wojnie, częściowo wolne wybory do Sejmu oraz całkowicie wolne… » więcej 2024-06-04, godz. 11:00 35. rocznica czerwcowych wyborów 1989 roku 35 lat temu, 4 czerwca 1989 roku, odbyły się wybory parlamentarne (pierwsza tura) na zasadach ustalonych podczas obrad Okrągłego Stołu. Były to pierwsze… » więcej 2024-06-04, godz. 09:00 107 lat temu została powołana Armia Polska we Francji 107 lat temu, 4 czerwca 1917 roku, została powołana Armia Polska we Francji. Nazywana też od koloru mundurów - "Błękitną Armią", była najliczniejszą… » więcej 2024-06-04, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 4 czerwca » więcej
4344454647
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »