Radio Opole » Z historycznego punktu widzenia » Felietony » Wywiad najważniejszy
2022-08-15, 08:20 Autor: Bolesław Bezeg

Wywiad najważniejszy

Sztandary bolszewickie zdobyte w bitwie pod Warszawą - 1920 r.
Sztandary bolszewickie zdobyte w bitwie pod Warszawą - 1920 r.
Dziś przypada sto druga rocznica bitwy warszawskiej, która przeszła do polskiej historii jako cud nad Wisłą. Było to niezwykle ważne wydarzenie, nie tylko druga dla Polski, ale jeśli nawet nie dla całego świata, to na pewno ważne dla Europy. Wszak zatrzymanie bolszewików w Polsce odroczyło ich marsz na Zachód o całe 20 lat.
Z Historycznego Punktu Widzenia 15 sierpnia 2022
Dziś przypada 102 rocznica zwycięstwa polskich wojsk nad Bolszewikami w Bitwie Warszawskiej, w której nie do przecenienia była rola polskiego wywiadu ze szczególnym uwzględnieniem postaci porucznika Jana Kowalewskiego, który sto lat temu złamał bolszewicki szyfr, dzięki czemu polskie dowództwo w czasie bitwy pod Warszawą wiedziało o armii bolszewickiej więcej niż ona sama.

Rola kryptologicznego wyczynu porucznika Jana Kowalewskiego oraz stworzonego przez niego Biura Szyfrów Oddziału II Sztabu Generalnego w warszawskim zwycięstwie sprzed stu lat jest nie do przecenienia.

Jan Kowalewski urodził się w roku 1892 w Łodzi i jako poddany rosyjski odbył służbę w rosyjskiej armii, w której służył podczas I wojny światowej jako oficer zaopatrzenia, któremu podlegały służby łącznościowe. Zdobyte tam doświadczenie frontowe dało mu podstawy do przyszłej pracy kryptologicznej.

Po wycofaniu się Rosji z wojny przeszedł do II korpusu polskiego, z którego 4 dywizją strzelców brał udział w walkach z bolszewikami w rejonie Odessy i w Rumunii. Po powrocie do Polski w 1919 roku powierzono mu utworzenie Wydziału Radiowywiadu w Biurze Szyfrów Oddziału II Sztabu Generalnego czyli wywiadu.

Już wkrótce rozbudował sieć stacji nasłuchowych oraz ściągnął do swojego biura wybitnych matematyków z uniwersytetów warszawskiego i lwowskiego. Już na rok przed bitwą warszawską Kowalewski złamał pierwsze klucze szyfrów bolszewickich, a wkrótce także szyfry białych armii rosyjskich.

W początkach roku 1920 Kowalewski zaczął też łamać pierwsze szyfry niemieckie. Od tego czasu aż do końca wojny jego zespół rozszyfrowywał około pół tysiąca depesz miesięcznie. Dawało to polskiemu dowództwu dokładny wgląd w realną sytuację na polskim obszarze operacyjnym i pozwalało planować operacje w oparciu o realną wiedzę, a nie przypuszczeń na temat zamiarów przeciwnika.

Informacje dostarczane przez Wydział porucznika Kowalewskiego miały fundamentalne znaczenie dla decyzji podejmowanych przez polskiego wodza naczelnego Józefa Piłsudskiego

Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej porucznik Jan Kowalewski został oddelegowany do pracy na Górnym Śląsku, gdzie został szefem wywiadu w sztabie III powstania śląskiego.

W okresie międzywojennym pełnił służbę dyplomatyczną, nie zaprzestając jednakże pracy w polskim wywiadzie. M.in. jako atache w Moskwie wykorzystywał swoją fotograficzną pamięć do sporządzania szkiców nowych sowieckich rodzajów broni prezentowanych na defiladach.

Podczas II wojny światowej kierował najważniejszą polską placówką wywiadowczą w Lizbonie. Podpułkownik Jan Kowalewski zmarł 31 października 1965 roku w Londynie.

Zobacz także

2022-09-04, godz. 08:20 Bitwa nad Bzurą 83 lata temu polska armia toczyła zdecydowanie nierówną walkę z armią niemieckiej III Rzeszy. Tak nauczono nas myśleć przez ostatnie 75 lat. Faktycznie… » więcej 2022-09-03, godz. 07:20 Okręt szkolny Niewątpliwie budowa portu w Gdyni była jednym z największych sukcesów II Rzeczpospolitej. Wiązało się to oczywiście z kolejnymi sukcesami, bo jak port… » więcej 2022-08-28, godz. 08:20 Co to jest polskość? Wczoraj próbowałem zarysować tak pięknie nam podsycaną przez opozycję wojnę polsko-polską, w której jedną ze stron stanowią wyznawcy poglądu, że polskość… » więcej 2022-08-27, godz. 07:20 Wojna polsko-polska Wydawało się, że krwawa wojna na Ukrainie powinna wygasić odwieczne polsko-polskie wojenki, ale jeżeli w ogóle takie zjawisko wystąpiło, to na bardzo … » więcej 2022-08-21, godz. 08:20 Męczennicy z Poznania W najbliższą środę przypada wspomnienie liturgiczne oraz 80 rocznica egzekucji na gilotynie w niemieckim więzieniu tzw. błogosławionej Poznańskiej Piątki… » więcej 2022-08-20, godz. 07:20 Wyprawy na Wieletów 1027 lat temu - w sierpniu 995 roku książę Polan Bolesław zwany Chrobrym wspólnie z cesarzem niemieckim Ottonem III wyruszył na wyprawę wojenną przeciwko… » więcej 2022-08-15, godz. 08:20 Wywiad najważniejszy Dziś przypada sto druga rocznica bitwy warszawskiej, która przeszła do polskiej historii jako cud nad Wisłą. Było to niezwykle ważne wydarzenie, nie tylko… » więcej 2022-08-14, godz. 08:20 Koniec Barszczan Wczoraj minęła 250 rocznica kapitulacji Jasnej Góry co było równoznaczne z zakończeniem ostatnich walk w obronie Konfederacji Barskiej. » więcej 2022-08-13, godz. 07:20 Przeciwko zagładzie Żydów Dwa dni temu minęła rocznica szczególna, zadająca kłam oszczerczym zarzutom jakie stawiane są Polakom na arenie międzynarodowej o rzekomej bierności wobec… » więcej 2022-08-07, godz. 08:20 Mistyczka z Wrocławia Dziś przypada 80 rocznica dnia, w którym po raz ostatni widziano żywą świętą Edytę Stein. » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »