Radio Opole » Kraj i świat
2022-11-28, 14:50 Autor: PAP

Senat przyjął uchwałę w 100. rocznicę pierwszego posiedzenia Senatu II RP

W ciągu 100 lat Senat odegrał istotną i pozytywną rolę w kształtowaniu kultury prawnej i politycznej; reprezentuje wartości, których nigdy nie może zabraknąć, jest strażnikiem ideałów ustrojowych - podkreślono w uchwale, przyjętej przez Izbę w poniedziałek podczas rocznicowego posiedzenia.

W uchwale wskazano, że w roku 2022 przypada 100. rocznica pierwszego posiedzenia Senatu II RP. Podkreślono, że początki Senatu w Polsce sięgają połowy XIV w., kiedy został on utworzony z Rady Królewskiej, funkcjonującej przy monarsze, a od 1493 r. był – oprócz Izby Poselskiej i króla – "jednym z trzech stanów sejmujących Rzeczypospolitej". Rola tej, jak zaznaczono, izby zmieniała się w ciągu wieków.


Podkreślono, że ogromne znaczenie dla polskiego parlamentaryzmu miał okres II Rzeczypospolitej, po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. Konstytucja marcowa z 1921 r. umożliwiła przeprowadzenie wyborów do Senatu, ustanawiając władzę ustawodawczą w postaci dwuizbowego parlamentu. Wybory odbyły się w 1922 r. Kadencja Izby, w której zasiadało 111 senatorów, co stanowiło 1/4 składu Sejmu, trwała pięć lat.


"Uprawnienia Senatu były wtedy dość ograniczone, nie miał on bowiem prawa do inicjatywy ustawodawczej i nie dysponował uprawnieniami kontrolnymi w stosunku do rządu. Razem z Sejmem tworzył Zgromadzenie Narodowe, wybierające prezydenta Rzeczypospolitej. Zwiększenie znaczenia Senatu przyniosła konstytucja kwietniowa z 1935 r., która ograniczyła kompetencje parlamentu na rzecz prezydenta, jednocześnie wzmacniając pozycję Senatu w stosunku do Sejmu. Powierzyła marszałkowi Izby Wyższej, a nie jak poprzednio marszałkowi Sejmu, funkcję prezydenta w razie jego śmierci lub niemożności wypełniania obowiązków. To marszałek Senatu przewodniczył także Zgromadzeniu Elektorów i zwoływał połączone izby. Izba wyższa uzyskała również pewną rolę w procedurach parlamentarnej kontroli nad rządem" - wskazano w uchwale.


Przypomniano, że Senat i Sejm jako Izby połączone mogły m.in. pociągać premiera lub ministrów do odpowiedzialności konstytucyjnej, a na okres dwudziestolecia międzywojennego przypadło pięć kadencji Senatu: 1922–1927, 1928–1930, 1930–1935, 1935–1938, 1938–1939.


"Ostatnie posiedzenie izby odbyło się 2 września 1939 r. Senat i Sejm zostały rozwiązane 2 listopada 1939 r. przez prezydenta przebywającego na emigracji, który zarządził przeprowadzenie wyborów do obydwu izb po 60 dniach od zakończenia wojny. W godzinie dziejowej próby, podczas II wojny światowej, znakomita część senatorów dała świadectwo patriotyzmu i odwagi. Wielu za Polskę oddało życie" - czytamy w uchwale.


"Po zakończeniu II wojny światowej sytuacja polityczna w Polsce radykalnie się zmieniła. Władze komunistyczne zmierzały do likwidacji dwuizbowego parlamentu poprzez ataki propagandowe na przedwojenny Senat jako przeciwnika reform. Kulminacją tej akcji było tzw. referendum ludowe, przeprowadzone 30 czerwca 1946 r., w którym społeczeństwo wypowiedziało się m.in. w sprawie zniesienia Senatu. Na podstawie sfałszowanych wyników zlikwidowano drugą izbę. Uchwalona 19 lutego 1947 r. tzw. mała konstytucja ustanowiła jednoizbowy parlament, który funkcjonował do 1989 r." - wskazano.


W wyniku porozumień Okrągłego Stołu z 5 kwietnia 1989 r. - jak wskazano w uchwale - odrodził się Senat, do którego 4 czerwca 1989 r. przeprowadzono wolne i demokratyczne wybory, a konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. utrzymała dwuizbowość władzy ustawodawczej w Polsce.


W uchwale zaznaczono, że w demokracji konstytucyjnej dwuizbowość ma istotne znaczenie ustrojowe, pozwalając na konsekwentne przestrzeganie zasady podziału i równowagi władz: ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. Jej celem jest ochrona praw jednostki przed niebezpieczeństwami wynikającymi z koncentracji władzy.


"W ciągu 100 lat Senat odegrał istotną i pozytywną rolę w kształtowaniu kultury prawnej i politycznej. Reprezentuje on te wartości, których nigdy nie może zabraknąć. Jest strażnikiem ideałów ustrojowych, a wśród nich szacunku dla państwa, praw mniejszości, prawa do wyrażania odrębności i odmienności w ramach porządku konstytucyjnego" - podkreślono w uchwale.


Zaznaczono, że Senat, mający korzenie sięgające głęboko w historię RP, ma również swoje miejsce w XXI w. "W tym miejscu należy oddać hołd wszystkim tym, którzy przyczynili się do powstania Senatu oraz ugruntowania jego obecnej pozycji w systemie organów władzy państwowej, w szczególności marszałkom oraz senatorom wszystkich kadencji, którzy pozostają wierni tradycji polskiego Senatu i Najjaśniejszej Rzeczypospolitej" - głosi uchwała. (PAP)


autorka: Wiktoria Nicałek


wni/ godl/


Kraj i świat

2024-07-23, godz. 10:30 Węgry/ MSZ: Borrell ignoruje stanowisko większości w sprawie spotkania szefów dyplomacji Szef unijnej dyplomacji Josep Borrell zignorował stanowisko większości krajów UE, które opowiadały się za organizacją nieformalnego spotkania ministrów… » więcej 2024-07-23, godz. 10:30 Norwegia/ Ewakuowano około 350 osób w związku z ryzykiem osunięcia ziemi W regionie Telemark w Norwegii, położonym około 100 km na zachód od Oslo, służby ewakuowały około 350 lokalnych mieszkańców i turystów z terenów zagrożonych… » więcej 2024-07-23, godz. 10:30 Rząd przyjmie stanowisko ws. renty wdowiej; w czwartek Sejm przeprowadzi drugie czytanie projektu Na wtorkowym posiedzeniu Rada Ministrów ma przyjąć stanowisko wobec obywatelskiego projektu ws. renty wdowiej. W czwartek Sejm przeprowadzi drugie czytanie… » więcej 2024-07-23, godz. 10:30 Dorota Stalińska ujawniła, że przeszła operację ręki W marcu Dorota Stalińska doznała poważnego złamania lewej ręki. Jednym z efektów tej kontuzji był zespół cieśni nadgarstka. 71-letnia aktorka właśnie… » więcej 2024-07-23, godz. 10:20 Zachodniopomorskie/ Kąpielisko w Wodnej Dolinie w Koszalinie już bezpieczne Można już korzystać z kąpieliska Wodna Dolina w Koszalinie - poinformował we wtorek Główny Inspektorat Sanitarny za pośrednictwem serwisu kąpieliskowego… » więcej 2024-07-23, godz. 10:20 Paryż – Korzeniowski: w lekkoatletyce raczej czterech medali nie zdobędziemy 'Raczej czterech medali nie zdobędziemy' - ocenił w rozmowie z PAP szanse polskich lekkoatletów w igrzyskach olimpijskich w Paryżu czterokrotny mistrz olimpijski… » więcej 2024-07-23, godz. 10:20 Sejm rozpoczął posiedzenie; zajmie się m.in. projektami reformującymi TK i przepisami dot. renty wdowiej We wtorek, po godz. 10 Sejm rozpoczął posiedzenie; zajmie się m.in. projektami reformującymi Trybunał Konstytucyjny, a także obywatelskim projektem ustawy… » więcej 2024-07-23, godz. 10:20 Gerhard Burits takes on new role at the ELATEC Group / RFID specialist ELATEC: New management duo with many years of e… Munich, July 23, 2024 - Gerhard Burits expands his responsibilities and assumes the role of CEO of the ELATEC Group. Thanks to his in-depth knowledge of the company… » więcej 2024-07-23, godz. 10:10 Etiopia/ Liczba ofiar śmiertelnych dwóch osuwisk wzrosła do 157 Liczba ofiar śmiertelnych dwóch osuwisk, do których doszło w poniedziałek w południowej Etiopii, wzrosła do 157 - poinformował we wtorek przedstawiciel… » więcej 2024-07-23, godz. 10:10 Warmińsko-mazurskie/ Trzyletnie dziecko wypadło z okna restauracji; trafiło do szpitala Trzyletnia dziewczynka wypadła przez otwarte okno z pierwszego piętra restauracji w Działdowie (woj. warmińsko-mazurskie) - podała we wtorek policja. Dziecko… » więcej
45678910
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »