Radio Opole » Kraj i świat
2022-09-27, 06:10 Autor: PAP

Starożytne miasta Majów niebezpiecznie skażone rtęcią

Badania przeglądowe wykazały, że gleba w miastach starożytnych Majów jest silnie zanieczyszczona rtęcią – informuje pismo „Frontiers Science Communications in Environment”.

Pełne wspaniałych budowli miasta starożytnych Majów w Ameryce Środkowej robią ogromne wrażenie na zwiedzających. Jak jednak wykazał przegląd prac dotyczących starożytnych osiedli, tamtejsza gleba jest w niebezpiecznym stopniu zanieczyszczona rtęcią – nie są to zanieczyszczenia współczesne, ale z czasów samych Majów.


W wielu miejscach związanych z kulturą Majów znaleziono naczynia wypełnione rtęcią i przedmioty pomalowane cynobrem, z czego autorzy wnioskują, że Majowie intensywnie używali rtęci i zawierających ją produktów w okresie klasycznym - między 250 a 1100 rokiem n.e. Miejscami poziom zanieczyszczenia jest tak wysoki, że nawet dzisiaj stanowi potencjalne zagrożenie dla zdrowia archeologów.


Główny autor, dr Duncan Cook, profesor geografii na Australijskim Uniwersytecie Katolickim, powiedział: „zanieczyszczenie środowiska rtęcią zwykle występuje we współczesnych obszarach miejskich i krajobrazach przemysłowych. Odkrycie rtęci zakopanej głęboko w glebach i osadach w starożytnych miastach Majów jest trudne do wyjaśnienia, dopóki nie zaczniemy rozważać archeologii regionu, która mówi nam, że Majowie używali rtęci przez wieki”.


Po raz pierwszy Cook i jego współpracownicy dokonali przeglądu wszystkich danych dotyczących stężenia rtęci w glebie i osadach na stanowiskach archeologicznych w starożytnym świecie Majów. Pokazują, że na stanowiskach z okresu klasycznego, dla których dostępne są pomiary – Chunchumil w dzisiejszym Meksyku, Marco Gonzales, Chan b'i i Actuncan w Belize, La Corona, Tikal, Petén Itzá, Piedras Negras i Cancuén w Gwatemali, Palmarejo w Hondurasie i w Cerén, mezoamerykańskich „Pompejach” w Salwadorze – zanieczyszczenie rtęcią jest wykrywalne wszędzie z wyjątkiem Chan b'i. Stężenia wahają się od 0,016 ppm w Actuncan do nadzwyczajnych 17,16 ppm w Tikal. Dla porównania, próg efektu toksycznego (TET) rtęci w osadach jest zdefiniowany jako 1 ppm.


Autorzy podkreślają, że zamknięte naczynia wypełnione „elementarną” (tj. płynną) rtęcią zostały znalezione na kilku stanowiskach archeologicznych Majów, na przykład Quiriqua w Gwatemali, El Paraiso w Hondurasie i dawnym wieloetnicznym megamieście Teotihucan w środkowym Meksyku. Gdzie indziej w regionie Majów archeolodzy znaleźli przedmioty pomalowane farbami zawierającymi rtęć, głównie w postaci mineralnego cynobru.


Autorzy wnioskują, że starożytni Majowie często używali do dekoracji farb i proszków zawierających cynober i rtęć. Ta rtęć mogła zostać wypłukana z tarasów, podłóg, ścian i ceramiki, a następnie przedostać się do gleby i wody.


„Dla Majów przedmioty mogły zawierać ch'ulel, czyli siłę duszy, która tkwiła we krwi. Czerwony barwnik cynobru był nieocenioną i świętą substancją, nie wiedzieli, że był również śmiertelnie niebezpieczny i nadal utrzymuje się w glebach i osadach wokół starożytnych siedlisk Majów” – powiedział współautor dr Nicholas Dunning, profesor Uniwersytetu Cincinnati.


Ponieważ rtęć występuje rzadko w wapieniu tworzącym podłoże w większej części regionu zasiedlanego przez Majów, autorzy spekulują, że rtęć elementarna i cynober znalezione na stanowiskach Majów mogły być pierwotnie wydobywane ze znanych złóż na północnych i południowych krańcach starożytnego świata Majów i importowane do miast przez kupców.


Tak duża ilość rtęci stanowiłaby zagrożenie dla zdrowia starożytnych Majów: skutki przewlekłego zatrucia rtęcią obejmują na przykład uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, nerek i wątroby, a także drżenie, upośledzenie wzroku i słuchu, paraliż i problemy ze zdrowiem psychicznym. Być może znaczące jest to, że jeden z ostatnich władców Majów Tikal, Ciemne Słońce (Dark Sun), który rządził około 810 r. n.e., jest przedstawiony na freskach jako patologicznie otyły. Otyłość jest znanym skutkiem zespołu metabolicznego, który może być spowodowany przewlekłym zatruciem rtęcią.


Zadaniem badaczy konieczne są dalsze badania, aby ustalić, czy narażenie na rtęć odegrało rolę w większych zmianach społeczno-kulturowych i trendach w świecie Majów, takich jak te pod koniec okresu klasycznego.


Drugi autor, dr Tim Beach, profesor University of Texas w Austin, powiedział: „dochodzimy do wniosku, że nawet starożytni Majowie, którzy w małym stopniu używali metali, spowodowali znaczny wzrost stężenia rtęci w swoim środowisku. Ten wynik jest kolejnym dowodem na to, że tak jak żyjemy dzisiaj w 'antropocenie', był też 'antropocen Majów' lub 'Majacen'. Wydaje się, że zanieczyszczenie metalami było skutkiem działalności człowieka na przestrzeni dziejów”.


Autor: https://doi.org/10.3389/fenvs.2022.986119 (PAP)


Autor: Paweł Wernicki


pmw/ ekr/


Kraj i świat

2024-07-23, godz. 09:50 Lubuskie/ Pijany kierowca spowodował kolizję, miał cztery promile Pijany kierując mitsubishi doprowadził do kolizji w Przyborowie koło Nowej Soli. 22-letni mężczyzna miał cztery promile alkoholu w organizmie i nie miał… » więcej 2024-07-23, godz. 09:40 Bodnar: mam nadzieję, że projekt ws. mowy nienawiści będzie przyjęty przez rząd do końca miesiąca Mam nadzieję, że do końca tego miesiąca rząd przyjmie projekt nowelizacji Kodeksu karnego ws. mowy nienawiści - powiedział we wtorek w RMF FM minister sprawiedliwości… » więcej 2024-07-23, godz. 09:40 W kąpieliskach trwa "sezon" na sinice. Naukowcy: ich toksyny mogą być groźne dla zdrowia Każdego lata część kąpielisk w Polsce jest zamykana z powodu zakwitów sinic. Naukowcy przewidują ich zakwity na podstawie analizy zdjęć satelitarnych… » więcej 2024-07-23, godz. 09:40 Chiny/ Media: pierwsze wspólne "ćwiczenia antyterrorystyczne" państw SzOW Służby ze wszystkich państw członkowskich Szanghajskiej Organizacji Współpracy (SzOW) po raz pierwszy wzięły udział we wspólnych 'ćwiczeniach antyterrorystycznych'… » więcej 2024-07-23, godz. 09:30 Bodnar: prokuratura złoży zażalenie na decyzję sądu o niezastosowaniu aresztu wobec posła Romanowskiego (opis) Prokuratura złoży we wtorek zażalenie na decyzję sądu pierwszej instancji o niezastosowaniu aresztu wobec posła Marcina Romanowskiego - zapowiedział minister… » więcej 2024-07-23, godz. 09:20 Romanowski zawiadomił prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa m.in. przez Bodnara Poseł Marcin Romanowski poinformował, że złożył w Prokuraturze Krajowej zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa m.in. przez szefa MS Adama… » więcej 2024-07-23, godz. 09:20 Siemoniak: dzięki strefie buforowej o 70 proc. spadła liczba prób nielegalnego przekroczenia granicy Strefa buforowa się sprawdza; od czasu jej wprowadzenia liczba prób nielegalnego przekroczenia granicy spadła o 70 proc. - mówił we wtorek w TVP Info szef… » więcej 2024-07-23, godz. 09:10 Sunwoda wspiera ekologiczny rozwój Europy oferując zrównoważone rozwiązania do magazynowania energii i model łańcucha… MONACHIUM, 23 lipca 2024 r. /PRNewswire/ -- Podczas targów Intersolar Europe 2024, marka Sunwoda przestawia swoje zintegrowane rozwiązania do magazynowania… » więcej 2024-07-23, godz. 09:00 Łódzkie/ Dwaj mężczyźni zginęli w zderzeniu motoroweru z tirem; dk 74 zablokowana Dwaj mężczyźni zginęli w zderzeniu motoroweru z tirem w Grębenicach na drodze krajowej 74 w Łódzkiem. Kierujący jednośladem 37-letni kierowca wyjechał… » więcej 2024-07-23, godz. 09:00 Ostatni dzwonek dla startupów chcących uzyskać wsparcie ORLEN-u (MediaRoom) Dobiega końca 11. runda naboru do ORLEN Skylight Accelerator: unikalnego programu, w ramach którego najbardziej innowacyjne startupy zyskują merytoryczne i… » więcej
34353637383940
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »