Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 81 lat temu powstała Rada Pomocy Żydom Żegota
2023-12-04, 13:28 Autor: IAR/K.Koziełł/E.Leo/E.Porycka/dok./w kry

81 lat temu powstała Rada Pomocy Żydom Żegota

Działacze Rady Pomocy Żydom "Żegota" podczas obchodów trzeciej rocznicy powstania w getcie warszawskim, kwiecień 1946. [fot. domena publiczna]
Działacze Rady Pomocy Żydom "Żegota" podczas obchodów trzeciej rocznicy powstania w getcie warszawskim, kwiecień 1946. [fot. domena publiczna]
81 lat temu, 4 grudnia 1942 roku, powołano Radę Pomocy Żydom, pod konspiracyjnym kryptonimem "Żegota". Była to jedyna w okupowanej przez nazistów Europie instytucja państwowa, która ratowała żydowskich współobywateli, masowo mordowanych przez Niemców w latach II wojny światowej. Ryzykując własnym życiem, cywilni konspiratorzy ocalili z zagłady co najmniej kilka tysięcy osób.
"Żegota" powstała z przekształcenia Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom im. Konrada Żegoty, powołanego jesienią 1942 roku przez Delegaturę Rządu na Kraj. Powołanie "Żegoty" było inicjatywą pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej oraz Wandy Krahelskiej-Filipowiczowej, plastyczki i wydawcy, związanej z Polską Partią Socjalistyczną.

Kilkunastoosobowy zespół "Żegoty" tworzyli ludzie reprezentujący różne poglądy polityczne, przedstawiciele polskich i żydowskich ugrupowań. Prowadzili swoją działalność, mimo iż od jesieni 1941 roku na okupowanych ziemiach polskich za pomoc ukrywającym się Żydom groziła kara śmierci. W wyniku działań "Żegoty" Żydzi otrzymywali wsparcie materialne - około 4 tysiące osób, a także fałszywe dokumenty - karty pracy, metryki, świadectwa ślubu, produkowane przez biuro legalizacyjne "Żegoty". Członkowie Rady szukali dla nich mieszkań i kryjówek, starali się też zapewnić im opiekę medyczną. Dzięki wysiłkom Ireny Sendlerowej i kierowanego przez nią referatu "Żegoty", z warszawskiego getta uratowano i objęto opieką 2 i pół tysiąca dzieci żydowskich. Rada dostarczała też konspiracyjnej prasie informacje dotyczące zagłady Żydów, wydawała ulotki i kolportowała plakaty.

Jej pierwszym przewodniczącym został Julian Grobelny z PPS-WRN. Kontakty z "Żegotą" z ramienia Delegatury Rządu na Kraj utrzymywali - kierownik jej Referatu Żydowskiego Witold Bieńkowski oraz jego zastępca Władysław Bartoszewski. Usytuowanie Rady w strukturach związanych z rządem londyńskim zapewniało jej wsparcie Polskiego Państwa Podziemnego oraz finansowanie. Rada otrzymywała środki nie tylko od Delegatury Rządu, ale także od organizacji żydowskich za granicą i od obywateli. Funkcjonowała w stolicy do chwili wybuchu Powstania Warszawskiego, a potem kontynuowała działalność w mniejszym zakresie w Milanówku pod Warszawą aż do stycznia 1945 roku.

Zobacz także

2024-04-13, godz. 09:00 84. rocznica drugiej deportacji Polaków w głąb Związku Sowieckiego 84 lata temu, w nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 roku, rozpoczęła się druga - z czterech - masowa deportacja ludności polskiej w głąb Związku Sowieckiego… » więcej 2024-04-13, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 13 kwietnia » więcej 2024-04-12, godz. 12:00 19 kwietnia - w 81 rocznicę powstania w warszawskim getcie - akcja Żonkile odbywać się będzie w Warszawie, w Polsce… Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN po raz dwunasty organizuje społeczno-edukacyjną akcję Żonkile, będącą częścią obchodów 81. rocznicy wybuchu powstania… » więcej 2024-04-12, godz. 11:00 Kolejni Polacy uhonorowani tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata Kolejni Polacy uhonorowani tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie ambasador Izraela w Polsce Jakow Liwne… » więcej 2024-04-12, godz. 10:00 Premier Estonii i dyrektor IPN upamiętnili Zbrodnię Katyńską Premier Estonii Kaja Kallas i dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki złożyli kwiaty pod Krzyżem Katyńskim na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich… » więcej 2024-04-12, godz. 09:00 95 lat temu zwodowano pierwszy polski okręt podwodny ORP "Wilk" 95 lat temu, 12 kwietnia 1929 roku, we francuskim Hawrze zwodowano pierwszy polski okręt podwodny - ORP "Wilk". Mimo oficjalnego zakończenia budowy wciąż trwało… » więcej 2024-04-12, godz. 00:20 Kalendarium historyczne 12 kwietnia » więcej 2024-04-11, godz. 12:00 IPN - Pamiętamy o ofiarach zbrodni katyńskiej 5 marca 1940 r. Biuro Polityczne KC WKP(b) zdecydowało o likwidacji polskich jeńców wojennych bez przedstawiania im zarzutów, decyzji o zakończeniu śledztwa… » więcej 2024-04-11, godz. 12:00 W Lublinie wystawa o zbrodni katyńskiej Wystawę "Zbrodnia Katyńska 1940. Zagłada polskich elit" będzie można oglądać w Lublinie. Ekspozycja została przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji… » więcej 2024-04-11, godz. 11:00 Dyskusja „Zbrodnia Katyńska. Wołanie o prawdę i sprawiedliwość” Z okazji przypadającego 13 kwietnia Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza na dyskusję o sowieckim… » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »