Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 81 lat temu powstała Rada Pomocy Żydom Żegota
2023-12-04, 13:28 Autor: IAR/K.Koziełł/E.Leo/E.Porycka/dok./w kry

81 lat temu powstała Rada Pomocy Żydom Żegota

Działacze Rady Pomocy Żydom "Żegota" podczas obchodów trzeciej rocznicy powstania w getcie warszawskim, kwiecień 1946. [fot. domena publiczna]
Działacze Rady Pomocy Żydom "Żegota" podczas obchodów trzeciej rocznicy powstania w getcie warszawskim, kwiecień 1946. [fot. domena publiczna]
81 lat temu, 4 grudnia 1942 roku, powołano Radę Pomocy Żydom, pod konspiracyjnym kryptonimem "Żegota". Była to jedyna w okupowanej przez nazistów Europie instytucja państwowa, która ratowała żydowskich współobywateli, masowo mordowanych przez Niemców w latach II wojny światowej. Ryzykując własnym życiem, cywilni konspiratorzy ocalili z zagłady co najmniej kilka tysięcy osób.
"Żegota" powstała z przekształcenia Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom im. Konrada Żegoty, powołanego jesienią 1942 roku przez Delegaturę Rządu na Kraj. Powołanie "Żegoty" było inicjatywą pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej oraz Wandy Krahelskiej-Filipowiczowej, plastyczki i wydawcy, związanej z Polską Partią Socjalistyczną.

Kilkunastoosobowy zespół "Żegoty" tworzyli ludzie reprezentujący różne poglądy polityczne, przedstawiciele polskich i żydowskich ugrupowań. Prowadzili swoją działalność, mimo iż od jesieni 1941 roku na okupowanych ziemiach polskich za pomoc ukrywającym się Żydom groziła kara śmierci. W wyniku działań "Żegoty" Żydzi otrzymywali wsparcie materialne - około 4 tysiące osób, a także fałszywe dokumenty - karty pracy, metryki, świadectwa ślubu, produkowane przez biuro legalizacyjne "Żegoty". Członkowie Rady szukali dla nich mieszkań i kryjówek, starali się też zapewnić im opiekę medyczną. Dzięki wysiłkom Ireny Sendlerowej i kierowanego przez nią referatu "Żegoty", z warszawskiego getta uratowano i objęto opieką 2 i pół tysiąca dzieci żydowskich. Rada dostarczała też konspiracyjnej prasie informacje dotyczące zagłady Żydów, wydawała ulotki i kolportowała plakaty.

Jej pierwszym przewodniczącym został Julian Grobelny z PPS-WRN. Kontakty z "Żegotą" z ramienia Delegatury Rządu na Kraj utrzymywali - kierownik jej Referatu Żydowskiego Witold Bieńkowski oraz jego zastępca Władysław Bartoszewski. Usytuowanie Rady w strukturach związanych z rządem londyńskim zapewniało jej wsparcie Polskiego Państwa Podziemnego oraz finansowanie. Rada otrzymywała środki nie tylko od Delegatury Rządu, ale także od organizacji żydowskich za granicą i od obywateli. Funkcjonowała w stolicy do chwili wybuchu Powstania Warszawskiego, a potem kontynuowała działalność w mniejszym zakresie w Milanówku pod Warszawą aż do stycznia 1945 roku.

Zobacz także

2024-04-11, godz. 12:00 W Lublinie wystawa o zbrodni katyńskiej Wystawę "Zbrodnia Katyńska 1940. Zagłada polskich elit" będzie można oglądać w Lublinie. Ekspozycja została przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji… » więcej 2024-04-11, godz. 11:00 Dyskusja „Zbrodnia Katyńska. Wołanie o prawdę i sprawiedliwość” Z okazji przypadającego 13 kwietnia Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza na dyskusję o sowieckim… » więcej 2024-04-11, godz. 09:37 Dziś obchodzimy w Polsce Dzień Radia 11 kwietnia jest obchodzony w Polsce Dzień Radia. Ma na celu podkreślenie roli tego środka przekazu w naszym życiu. Radio, choć nie jest nowym wynalazkiem… » więcej 2024-04-11, godz. 09:46 Kalendarium historyczne 11 kwietnia » więcej 2024-04-10, godz. 20:06 Górki Wielkie: uroczystości w 56. rocznicę śmierci Zofii Kossak-Szatkowskiej W Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim upamiętniono 56. rocznicę śmierci Zofii Kossak-Szatkowskiej. Wybitna pisarka, charyzmatyczna konspiratorka z okresu… » więcej 2024-04-10, godz. 16:15 Obchody 14. rocznicy katastrofy smoleńskiej Prezydent Andrzej Duda upamiętnił rano 14. rocznicę katastrofy smoleńskiej od złożenia wieńca przy sarkofagu Lecha i Marii Kaczyńskich oraz modlitwy podczas… » więcej 2024-04-10, godz. 11:00 Mija 20. rocznica śmierci Jacka Kaczmarskiego, poety, pieśniarza i kompozytora a Poeta, pieśniarz i kompozytor, reprezentujący nurt tzw. piosenki autorskiej. 20 lat temu, 10 kwietnia 2004 roku, zmarł Jacek Kaczmarski, artysta Identyfikowany… » więcej 2024-04-10, godz. 09:00 Mija 14 lat od katastrofy smoleńskiej Mija 14 lat od katastrofy samolotu Tu-154 pod Smoleńskiem. 10 kwietnia 2010 roku zginęło w niej 96 osób z prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej Lechem Kaczyńskim… » więcej 2024-04-10, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 10 kwietnia » więcej 2024-04-09, godz. 15:00 III Spotkanie Opolskich Regionalistów Muzeum Śląska Opolskiego organizuje III Spotkanie Opolskich Regionalistów. Tym razem będzie kontynuacja tematyki związanej z merytorycznym i promocyjnym wsparciem… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »