Radio Opole » Kraj i świat
2022-10-04, 16:10 Autor: PAP

Demkowicz-Dobrzański o Noblu z fizyki: to także nagroda z filozofii

To bardzo rzadki przypadek, kiedy można przyznać nagrodę za coś tak fundamentalnego dla zrozumienia naszej fizyki i świata wokół nas. To nie tylko nagroda z fizyki, ale i nagroda z filozofii - ocenił tegorocznego Nobla z dziedziny fizyki dr hab. Rafał Demkowicz-Dobrzański.

Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki przyznano w tym roku za "eksperymenty ze splątanymi fotonami, ustalenie naruszenia nierówności Bella i pionierską informatykę kwantową".


Laureaci - Alain Aspect (Francja), John F. Clauser (USA) i Anton Zeilinger (Austria) - przeprowadzili przełomowe eksperymenty z wykorzystaniem splątanych stanów kwantowych, w których dwie cząstki zachowują się jak pojedyncza jednostka, nawet gdy są rozdzielone. Wyniki utorowały drogę dla nowej technologii opartej na informacjach kwantowych.


„To jest bardzo rzadki przypadek, że można przyznać nagrodę za coś tak fundamentalnego dla zrozumienia naszej fizyki i świata wokół nas. To nie jest tylko nagroda z fizyki, to jest nagroda z filozofii. [Odkrycie noblistów – przyp. PAP] obala tę intuicję klasyczną, której hołdowała dziewiętnastowieczna fizyka i z którą wielu fizyków ciągle żyje, nawet podświadomie” - powiedział PAP dr hab. Rafał Demkowicz-Dobrzański, fizyk kwantowy z Uniwersytetu Warszawskiego.


„Eksperymenty, za które została przyznana Nagroda Nobla pokazują, że nie da się wytłumaczyć twardych danych, które mierzymy w laboratoriach, myśląc o świecie w sposób klasyczny, gdzie układy fizyczne mają już wszystkie własności fizyczne dobrze określone, a jeśli coś jest nieokreślone to tylko dlatego, że my o tym nie wiemy. Tak wyglądała fizyka klasyczna, że tylko nasza niewiedza powodowała, że coś było nieokreślone. W mechanice kwantowej jest zupełnie inaczej. Nawet, gdy mamy pełną wiedzę o układzie i już lepiej się nie da go poznać, to ciągle jego stan może mieć rozmyty charakter” - tłumaczył.


Naukowiec zobrazował stan układu poprzez przykład picia herbaty. Zaproponował wyobrażenie sobie sytuacji, w której dwójkę gości częstujemy zawsze tą samą herbatą: albo zieloną albo czarną. W momencie, kiedy jeden z gości otwiera torebkę i widzi kolor własnej herbaty, wówczas wie dokładnie, co pije druga osoba. To obraz korelacji klasycznej, bo kolor owej herbaty (czyli bycie zieloną czy czarną) już był określony, a samo otwarciem torebki jest jedynie zdobyciem wiedzy.


„Mechanika kwantowa powiedziała nam: +Nie, tak nie możecie myśleć, przynajmniej nie zawsze+. Oczywiście w życiu codziennym takie myślenie jest OK. W skali makro my tych efektów kwantowych nie widzimy, one są wygaszone” - zaznaczył fizyk kwantowy.


Jak wyjaśnił, wszystkie nagrodzone Noblem eksperymenty wykonano na parach fotonów. Takie fotony wytworzone przez fizyków odpowiadają przenośnym dwóm kolorom pitej herbaty. Są wysyłane do dwóch laboratoriów, gdzie wykonywany jest pomiar – co ważne, dokładnie w tym samym momencie.


„Fotony potrafimy rozesłać na dużą odległość z bardzo niedużym zaburzeniem ich stanu, czyli tego, jak one +wyglądają+. Najczęściej mierzy się polaryzację fotonu, która odpowiada temu, w jakim kierunku drga pole elektryczne fali elektromagnetycznej stowarzyszonej z tym fotonem. Polaryzacja fotonu to u nas kolor herbaty. To bardzo ważny warunek, żeby wykonać te pomiary w tym samym momencie, aby nie było zarzutu że informacja o wyniku pomiaru mogła dotrzeć do drugiego laboratorium, zanim tam wykonano pomiar. Wtedy dałoby się te wszystkie wyniki tłumaczyć znowu klasyczną fizyką” - opisał.


Tegoroczny Nobel to również uhonorowanie odkryć w dziedzinie kwantowej informacji czy technologii kwantowych. Te same eksperymenty, po odpowiednich modyfikacjach, są wykorzystywane w dojrzałych, komercyjnych technologiach, m.in. do bezpiecznego rozsyłania klucza kryptograficznego poprzez światłowody. Bezpieczeństwo takiej komunikacji jest gwarantowane prawami fizyki kwantowej.


Demkowicz-Dobrzański podkreślił, że polscy fizycy są pionierami w dziedzinie kwantowej informacji od lat 70. Szczególnie rozwinięta jest w Polsce teoretyczna strona tych badań, w światowej czołówce jest m.in. Uniwersytet Gdański. Mamy też osiągnięcia w wytwarzaniu splątanych stanów światła. Zaznaczył, że na Uniwersytecie Warszawskim w laboratoriach jest to już rutynowe.


Naukowiec skomentował też cytat z listu Alberta Einsteina przytoczony przez Komitet Noblowski: "Ja w każdym razie jestem głęboko przeświadczony, że On nie gra w kości", który mówi o działaniach Boga i losowości. Według polskiego fizyka cytat ten pokazuje, że Einstein chciał uznać mechanikę kwantową za przybliżoną teorię, która opisuje zjawiska tylko dlatego, że po prostu nie ma jeszcze głębszej teorii, która by wytłumaczyła świat klasycznie. Fizycy nazywają „teorią parametrów ukrytych” takie teorie, które miałyby usunąć losowość.


„Teorie parametrów ukrytych powstawały jako alternatywa dla mechaniki kwantowej i w pewnym momencie nawet trudno było z nimi polemizować, bo dawały te same przewidywania, co mechanika kwantową. Dopiero łamanie nierówności Bella pokazało, że te teorie mają poważny problem z tłumaczeniem eksperymentów. I dlatego + kości się toczą+” - podsumował Demkowicz-Dobrzański. (PAP)


Karolina Duszczyk


kol/ agt/


Kraj i świat

2024-07-08, godz. 16:50 Grecja/ Rząd sprawdza, czy w ocieplonym klimacie da się uprawiać mango, liczi i awokado Eksperymentalne uprawy roślin subtropikalnych na Peloponezie w południowej Grecji mają wykazać, czym wobec zmian klimatu można będzie zastąpić tradycyjne… » więcej 2024-07-08, godz. 16:50 Gala Derby na Torze Służewiec: sportowe emocje i prawdziwe święto mody w samym sercu stolicy (MediaRoom) Tradycyjnie w pierwszą niedzielę lipca na legendarnym Torze Wyścigów Konnych Służewiec odbyła się Gala Derby, jedno z najważniejszych wydarzeń w polskim… » więcej 2024-07-08, godz. 16:50 Doskonalenie umiejętności jako przepis na rozwój działalności w dziedzinie gier: Xsolla wprowadza platformę szkoleń… LOS ANGELES--(BUSINESS WIRE)-- Xsolla, globalna firma prowadząca działalność w obszarze handlu grami wideo, ma przyjemność poinformować o wprowadzeniu… » więcej 2024-07-08, godz. 16:40 Szef MON podpisze porozumienie ws przystąpienia Polski do projektu rozpoznania z przestrzeni kosmicznej Podczas szczytu NATO w Waszyngtonie wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz wygłosi przemówienie na forum przemysłowym NATO, podpisze też porozumienie… » więcej 2024-07-08, godz. 16:40 Dyki: technicznie Pegasus miał możliwość modyfikowania treści na urządzeniu końcowym, w wersji standardowej tego… Pegasus to narzędzie dla służb specjalnych, oprogramowanie tej klasy prawie nigdy nie powstaje w jednym kraju; z technicznego punktu widzenia Pegasus miał… » więcej 2024-07-08, godz. 16:40 USA/ Boeing przyzna się do zarzutów o oszustwo związane z dwoma katastrofami samolotów 737 Max Boeing przyzna się do zarzutów o oszustwo związane z dwoma katastrofami odrzutowców 737 Max, po tym jak rząd stwierdził, że firma naruszyła porozumienie… » więcej 2024-07-08, godz. 16:40 Lubnauer: łatwo szafujemy swoim wizerunkiem; ważna jest edukacja (opis) Chętnie szafujemy wizerunkiem dzieci, nie myśląc, że może to wyrządzić im krzywdę, z której teraz nie zdajemy sobie sprawy. Ważna jest edukacja dzieci… » więcej 2024-07-08, godz. 16:40 Kirgistan/ Piorun zabił około 250 pasących się owiec W niedzielę na pastwisku w rejonie Tong w obwodzie issykkulskim we wschodniej części położonego w Azji Środkowej Kirgistanu piorun zabił około 250 owiec… » więcej 2024-07-08, godz. 16:30 EBI: Polacy są świadomi konsekwencji zmiany klimatu, ale potrzebują więcej wiedzy na ten temat Polacy są świadomi konsekwencji zmiany klimatu, ale potrzebują więcej wiedzy na temat rozwiązań w tej dziedzinie - wynika z badania Europejskiego Banku Inwestycyjnego… » więcej 2024-07-08, godz. 16:30 Dolnośląskie/ Droga S8 pod Oleśnicą już przejezdna (aktl.) Droga S8 jest już przejezdna - poinformowali przedstawiciele GDDKiA. Tuż przed godz. 11 na jezdni w kierunku Warszawy między węzłami Oleśnica Północ i… » więcej
212213214215216217218
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »