Radio Opole » Kraj i świat
2022-06-21, 06:40 Autor: PAP

Palmiry – symbol losu polskiej inteligencji pod okupacją niemiecką

Przeszło 2 tys. osób – głównie przedstawicieli polskich elit – spoczywa na cmentarzu w Palmirach na obrzeżach Puszczy Kampinowskiej k. Warszawy. Miejsce to jest – obok Katynia – najbardziej znanym symbolem losu polskiej inteligencji, jaki zgotowały jej nazistowskie Niemcy.

Niemcy rozpoczęli serię masowych egzekucji ludności cywilnej już w początku grudnia 1939 r. Pierwsza egzekucja w Palmirach miała miejsce 7 grudnia 1939 r., kilka tygodni przed egzekucją w Wawrze.


Największa masowa egzekucja, w której zginęło 378 osób - wielu wybitnych działaczy społecznych i politycznych, dziennikarzy, lekarzy, adwokatów, księży - odbyła się pół roku później, w dniach 20-21 czerwca 1940 r. Wśród nich był znany działacz socjalistyczny, redaktor „Robotnika”, długoletni poseł na Sejm RP – Mieczysław Niedziałkowski, prezes Stronnictwa Ludowego, Marszałek Sejmu – Maciej Rataj, złoty medalista w biegu na 10 tys. metrów na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles w 1932 r. - Janusz Kusociński, poseł i senator - Halina Jaroszewicz, wiceprezydent Warszawy – Jan Pohoski. Rozstrzelano także córkę gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego, przywódcy powstania wielkopolskiego, Agnieszkę.


Od grudnia 1939 do lipca 1941 r. Niemcy przeprowadzili tam 21 egzekucji, w których zginęło ponad 1700 osób. Do ostatnich doszło w 1943 r.


Palmiry wybrano nieprzypadkowo na miejsce kaźni. Do września 1939 r. w lasach Kampinosu mieściły się składy amunicyjne Wojska Polskiego. Część terenu była ogrodzona drutem kolczastym i zamknięta dla osób postronnych. Niemcy uznali, że jest on odpowiednim miejscem do rozstrzeliwań.


Doły grzebalne kopała zwykle młodzież z pobliskiego obozu Hitlerjugend. Zwłoki zasypywano ziemią, piaskiem, bo egzekucje odbywały się zwykle u podnóża wydm. Sadzono drzewka, maskowano ściółką, liśćmi. Kopano także doły przypominające rowy przeciwlotnicze. W dniach egzekucji teren obstawiało SS i policja. Polscy robotnicy leśni otrzymywali zakaz zbliżania się do miejsc kaźni. Egzekucje odbywały się także w innych miejscach Puszczy Kampinoskiej, m.in. w Wólce Węglowej, Laskach i Wydmach Łużych.


Ofiarami byli głównie więźniowie Pawiaka i aresztu Gestapo w al. Szucha. "Niemcy perfidnie oszukiwali ich. Przed załadunkiem na samochody ciężarowe przekonywano ich, że jadą do innego więzienia lub na roboty rolne do Niemiec. Wydawano im osobiste przedmioty, a nawet porcję chleba. Do ostatniej chwili nie mieli świadomości, że jadą na rozstrzelanie. Tuż przed egzekucją wiązano im opaski na oczach" - mówił mówił PAP Bartłomiej Grudnik, historyk z Muzeum w Palmirach.


W egzekucjach brały głównie udział oddziały SS i Policji Bezpieczeństwa, Sipo. Za egzekucje odpowiadał dowódca SS i policji na dystrykt warszawski, Josef Meisinger. W marcu 1947 r. w Warszawie został skazany na karę śmierci. Inny zbrodniarz, komendant SD i policji na dystrykt warszawski, Ludwig Hahn, skazany został w lipcu 1975 r. na dożywocie. Bezpośredni wykonawcy egzekucji nie zostali zidentyfikowani i pozostali bezkarni, o ile nie osądzono ich za inne zbrodnie.


Do identyfikacji miejsc kaźni przyczynili się polscy leśnicy. Oznaczali oni te miejsca za pomocą krzyżyków wyciętych w korze pobliskich drzew, wbijali też łuski karabinowe w drzewa. Po wojnie w miejscach tych Czerwony Krzyż przeprowadził ekshumację.


Na utworzonym w 1948 r. cmentarzu-mauzoleum spoczywają szczątki 2115 ofiar, ekshumowanych w Puszczy Kampinoskiej i w Lasach Chojnowskich. Nagrobków zidentyfikowanych osób jest 577, znanych jest też 485 nazwisk osób, o których wiadomo, że zginęły w Palmirach, ale ich ciał nie rozpoznano. Pozostałe ofiary pozostają bezimienne.


Ofiary egzekucji upamiętnia Muzeum–Miejsce Pamięci Palmiry. (PAP)


(arch.)


akn/ ls/


Kraj i świat

2024-08-04, godz. 15:40 Arabia Saudyjska apeluje do swoich obywateli, by natychmiast opuścili Liban Arabia Saudyjska jest kolejnym krajem, którego władze zaapelowały do swoich obywateli o opuszczenie Libanu w związku z pogorszeniem się sytuacji na Bliskim… » więcej 2024-08-04, godz. 15:40 USA/ Portal Axios: Iran może zaatakować Izrael 5 sierpnia Portal Axios podał w niedzielę, powołując się na trzech przedstawicieli USA i Izraela, że w ich ocenie atak Iranu na Izrael może nastąpić już w poniedziałek… » więcej 2024-08-04, godz. 15:30 Paryż/żeglarstwo - Austriacy awansowali na pierwsze miejsce w klasie 470 Austriacy Lara Vadlau i Lukas Maehr awansowali po sześciu wyścigach olimpijskich regat w mieszanej klasie 470 z drugiego na pierwsze miejsce. Polacy w tej konkurencji… » więcej 2024-08-04, godz. 15:30 Wenezuela/ Maduro: aresztowani za protest przeciw wynikowi wyborów trafią do więzień specjalnych Nicolas Maduro ogłosił w sobotę, że za udział w 'nielegalnych protestach' przeciwko oficjalnym wynikom wyborów prezydenckich, według których znów odniósł… » więcej 2024-08-04, godz. 15:30 Łódzkie/ Prawdopodobny sprawca śmiertelnego wypadku na dk 42 był pijany (aktl.) Kierowca citorena, który na drodze krajowej nr 42 w miejscowości Kodrąb, zderzył się z jadącym z przeciwka audi, miał 2,5 prom. alkoholu w organizmie -… » więcej 2024-08-04, godz. 15:30 Poznań/ Powstało Poznańskie Centrum Dostępności W stolicy Wielkopolski powstało Poznańskie Centrum Dostępności. Nowa inicjatywa ma poprawić jakość życia mieszkańców miasta poprzez zapewnienie lepszej… » więcej 2024-08-04, godz. 15:20 Paryż/szermierka - Siess: każdy z nas mógł dołożyć więcej Polscy floreciści przegrali z Włochami w ćwierćfinale zawodów drużynowych i podczas igrzysk olimpijskich w Paryżu pozostała im walka o piąte miejsce… » więcej 2024-08-04, godz. 15:20 Paryż/boks - MKOl: testy płci IBA były bezprawne i brakowało im wiarygodności Testy płci przeprowadzone przez Międzynarodową Federację Boksu (IBA), które w ubiegłym roku doprowadziły do dyskwalifikacji dwóch pięściarek, były bezprawne… » więcej 2024-08-04, godz. 14:50 Rajdowe MŚ - Ogier wygrał w Finlandii, Rovanpera miał wypadek na przedostatnim odcinku Ośmiokrotny mistrz świata Francuz Sebastien Ogier (Toyota Yaris Rally1) wygrał Rajd Finlandii, dziewiątą rundę mistrzostw świata. Prowadzący w imprezie… » więcej 2024-08-04, godz. 14:40 Paryż/triathlon - treningi odwołane, Sekwana znów nie spełnia norm Deszcze, które spadły ostatnio w Paryżu zanieczyszczając Sekwanę, po raz kolejny zmusiły organizatorów igrzysk do odwołania zaplanowanych na niedzielę… » więcej
73747576777879
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »