Radio Opole » Kraj i świat
2021-09-28, 11:10 Autor: PAP

Polscy naukowcy zbadali promieniowanie skamieniałości

Pochodzące nawet sprzed kilkuset milionów lat skamieniałości promieniują - ustalili polscy naukowcy. Teraz liczą na to, że tak niezwykła właściwość okazów umożliwi sprawdzenie, czy w kolekcjach znajdują się falsyfikaty. Być może uda się jej użyć do poszukiwań skamieniałości w kamieniołomach.

Publikacja na ten temat ukazała się w prestiżowym piśmie "Chemosphere" (https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2021.131444).


"Promieniowanie wydzielane przez badane przez nas okazy nie jest jednak szkodliwe" - uspokoił w rozmowie z PAP jeden z autorów artykułu na ten temat dr Daniel Tyborowski z Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. Zaznaczył, że do tej pory naukowcy nie mierzyli promieniowania skamieniałości dawnych gatunków roślin i zwierząt.


Oprócz Tyborowskiego autorami badań są prof. Magdalena Długosz-Lisiecka z Instytutu Techniki Radiacyjnej Politechniki Łódzkiej i dr Marcin Krystek z Muzeum Geologicznego Uniwersytetu Łódzkiego.


Z pomocą spektrometru promieniowana gamma naukowcy przeanalizowali kilkadziesiąt skamieniałości, głównie z kolekcji Muzeum Geologicznego w Łodzi. Były to bardzo różne okazy. Do najstarszych, sprzed nawet kilkuset milionów lat, należą egzemplarze paleozoicznych bezkręgowców (koralowców). Najmłodsze to kości megafauny plejstoceńskiej (m.in. mamutów, nosorożców włochatych i niedźwiedzi jaskiniowych) liczące kilkadziesiąt tysięcy lat. Skamieniałości pochodzą z różnych rejonów świata, zarówno Polski, jak i Francji i Maroka.


Badacze skupili się na badaniu widma izotopów uranu 238 i 235 oraz ich pochodnych - toru 238. "Ustaliliśmy, że wartości promieniowania skamieniałości znacząco się od siebie różniły. Skamieniałości mające w sobie fosfor, silniej promieniowały" - podał dr Tyborowski. Zwierzęta kręgowe mają fosforanowy szkielet, co powoduje, że wartości promieniowania są wyższe. "I rzeczywiście, gdy badaliśmy kości ssaków plejstoceńskich - mamutów, nosorożców to te okazy mają podwyższone te wartości" - wskazał naukowiec.


Sprawa jednak nie jest taka prosta. Naukowiec zastrzegł, że dużo zależy od środowiska, w jakim te skamieniałości się tworzyły - w jakim typie osadów następowała fosylizacja (proces, podczas którego martwe organizmy przeszły w stan skamieniały).


Stosunkowo wysokie parametry promieniowania naukowcy uzyskali dla skamieniałości z Maroka. "To miejsce słynie z wychodni fosforytów, czyli skał fosforanowych. Okazy w postaci zębów rekinów czy mozazaurów znajdowane w nich miały wyższe wartości promieniowania" - powiedział naukowiec. Oznacza to, że środowisko fosylizacji ma kluczowe znaczenie w kwestii poziomu promieniowania.


Wysokie wartości odnotowano też wśród skamieniałości bezkręgowców sprzed 160 mln lat z Francji, m.in. amonitów, ostryg, które nie mają fosforanowych szkieletów. "Zachowały się do naszych czasów dzięki zjawisku fosfatyzacji. Pierwotnie ich szkielet był węglanowy, ale procesy w skale doprowadziły do tego, że zachowały się dzięki dopływowi fosforanów ze środowiska - to jest właśnie fosfatyzacja" - sprecyzował dr Tyborowski.


Dzięki fosfatyzacji zachowały się do naszych czasów skamieniałości znane z najsłynniejszych stanowisk geologicznych na świecie, m.in. z niemieckiego Solnhofen. Odkrywane tam skamieniałości sprzed milionów lat zachowały się w sposób niemal idealny, czasem nawet widoczne są jeszcze tkanki miękkie.


Dr Tyborowski powiedział, że inne izotopy radioaktywne mają zastosowanie w geologii i naukach o Ziemi. Wykorzystuje się je m.in. do określenia wieku warstw geologicznych (głównie skał magmowych), ale wśród nich nie ma skamieniałości. Do tej pory nie stosowano izotopów do określania wieku samych skamieniałości. Wyraził nadzieję, że najnowsze ustalenia spowodują, że być może w przyszłości będzie to możliwe. "Chociaż przed nami długa droga, bo ze wstępnych analiz wynika, że poziom promieniowania nie jest uzależniony od wieku skamieniałości" - dodał. Przyznał, że są inne kierunki ewentualnego wykorzystania promieniowania skamieniałości. Być może uda się je zastosować celu określenia, czy okaz jest falsyfikatem.


"Okazy marokańskie, które cieszą się dużą popularnością na giełdach i aukcjach, często okazują się być podrobione. Marokańczycy wręcz specjalizują się w tworzeniu doskonałych podróbek. Proces technologiczny, w trakcie którego powstaje falsyfikat, ma inne sygnatury izotopowe, które można wychwycić dzięki specjalistycznej aparaturze" - powiedział Tyborowski.


Jest jeszcze inna możliwość wykorzystania odkrycia polskich badaczy. Z pomocą radiometru np. na terenie kamieniołomu można by poszukiwać promieniowana sfosfatyzowanych okazów. "Do tej pory tego typu urządzeń nie używano w badaniach geologicznych czy paleontologicznych" - dodał.


Według Tyborowskiego w przeprowadzonych badaniach jest duży potencjał, a to za sprawą interdyscyplinarnego zespołu badawczego - są w nim paleobiolog, chemik radiacyjny i geolog.


O zjawisku promieniowania skamieniałości (kości dinozaurów) informował kilkadziesiąt lat temu prof. Zbigniew Jaworowski. Jednak - w ocenie dr. Tyborowskiego - wówczas taką informację potraktowano jako ciekawostkę i nie wyjaśniono, dlaczego tak się działo, bo promieniowanie beta odkryto przez przypadek.(PAP)


autor: Szymon Zdziebłowski


szz/ agt/


Kraj i świat

2024-07-11, godz. 18:10 Sejm zdecyduje w głosowaniu o losie projektu ustawy ws. zamrożenia cen energii Sejm w głosowaniu zdecyduje o dalszym losie przygotowanego przez PiS, a wniesionego jako obywatelski projektu ustawy o zamrożeniu cen energii. W czwartek w I… » więcej 2024-07-11, godz. 18:00 Projekt Prawa komunikacji elektronicznej ponownie do komisji cyfryzacji Sejmowa komisja cyfryzacji ponownie zajmie się projektem ustawy Prawo komunikacji elektronicznej. W czwartek w sejmie zgłoszono poprawki, przewidujące m.in… » więcej 2024-07-11, godz. 18:00 Zachodniopomorskie/ Dwa kąpieliska z zakazem wchodzenia do wody Z powodu zakwitu sinic wprowadzono tymczasowy zakaz kąpieli na jeziorze Szczucze w Golczewie (pow. kamieński) oraz na plaży miejskiej nad jeziorem Trzesiecko… » więcej 2024-07-11, godz. 18:00 Posłowie pytają MKiDN i Polskie Radio o przyczyny rezygnacji z transmitowania mszy św. dla marynarzy Komisja gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej oczekuje wyjaśnień od Ministerstwa Kultury i władz Polskiego Radia, które od sierpnia nie będzie już… » więcej 2024-07-11, godz. 18:00 Tour de France - trzecie zwycięstwo etapowe Girmaya, Pogacar wciąż liderem (opis) Erytrejczyk Biniam Girmay (Intermarche-Wanty) wygrał po finiszu z peletonu w Villeneuve-sur-Lot 12. etap kolarskiego wyścigu Tour de France. Prowadzenie w klasyfikacji… » więcej 2024-07-11, godz. 18:00 Wimbledon - Zieliński w półfinale miksta Rozstawieni z numerem 7. Jan Zieliński i Su-Wei Hsieh z Tajwanu awansowali do półfinału tenisowego miksta w wielkoszlemowym Wimbledonie. W ćwiercfinale pokonali… » więcej 2024-07-11, godz. 18:00 Wiceszefowa MEN: dominującym rodzajem niepełnosprawności jest autyzm Według danych z 2023 r. dominującym rodzajem niepełnosprawności jest autyzm, w tym zespół Aspergera, zwiększyła się liczba uczniów z niepełnosprawnościami… » więcej 2024-07-11, godz. 18:00 Grupa Orlen/ Rusza budowa pięciu farm fotowoltaicznych o łącznej mocy ponad 42 MW Energa Green Development, spółka zależna Energi z Grupy Orlen, rozpoczyna budowę pięciu farm fotowoltaicznych o łącznej mocy ponad 42 MW. Ich lokalizacja… » więcej 2024-07-11, godz. 17:50 Łódź/ Nowy festiwal poświęcony sztukom performatywnym dla dzieci i młodzieży Międzynarodowy Kongres Sztuk Performatywnych dla Dzieci i Młodzieży S-PLOT to wydarzenie organizowane w październiku przez Teatr Pinokio w Łodzi. Ma ono dać… » więcej 2024-07-11, godz. 17:50 Szczyt NATO/ USA, Finlandia i Kanada zacieśniają współpracę przy budowie lodołamaczy Ze względu na znaczenie regionu arktycznego dla bezpieczeństwa gospodarczego, narodowego i klimatycznego pogłębiamy współpracę przy budowie najnowocześniejszych… » więcej
59606162636465
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »