Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 84 lata temu skapitulowała Warszawa
2023-09-28, 10:00 Autor: IAR/E.Leo/K.Koziełł

84 lata temu skapitulowała Warszawa

Gen. Tadeusz Kutrzeba i gen. Johannes Blaskowitz (z prawej) w drodze na rozmowy w sprawie kapitulacji Warszawy, 27 września 1939. [fot. wikipedia/domena publiczna]
Gen. Tadeusz Kutrzeba i gen. Johannes Blaskowitz (z prawej) w drodze na rozmowy w sprawie kapitulacji Warszawy, 27 września 1939. [fot. wikipedia/domena publiczna]
84 lata temu, 28 września 1939 roku, skapitulowała Warszawa. O godzinie 13.15 w budynku fabryki Skody na Rakowcu generał Tadeusz Kutrzeba i generał Johannes Blaskowitz podpisali akt kapitulacji stolicy. Warszawa poddała się po tygodniach oporu stawianego wojskom niemieckim. Od pierwszego dnia wojny miasto było także jednym z głównych celów wrogiego lotnictwa. Złożenie broni przez obrońców stolicy nastąpiło, gdy na wyczerpaniu były zapasy żywności, wody, lekarstw i amunicji, a na pomoc sojuszników nie można było liczyć.
28 września prezydent Warszawy Stefan Starzyński wygłosił ostatnie radiowe przemówienie. W mieście rozwieszono plakaty informujące o kapitulacji. Ze stroną niemiecką ustalono, że do niewoli pójdą tylko polscy oficerowie, żołnierze mieli zostać zwolnieni do domów. Ostatecznie do niewoli dostało się od 120 do 140 tysięcy polskich żołnierzy walczących w obronie stolicy.

Podczas całej kampanii wrześniowej w Warszawie poległo 2 tysiące żołnierzy, a rany odniosło 15 tysięcy. Straty ludności cywilnej wyniosły 10 tysięcy zabitych i 50 tysięcy rannych. Zniszczeniu uległo kilkanaście procent budynków, w tym Zamek Królewski. Dla stolicy zaczął się sześcioletni okres okupacji.

Prezydent Starzyński w odezwie do mieszkańców powiedział: "Bezmiar bohaterstwa i ofiary wykazała ludność stolicy. Historia oceni należycie to poświęcenie, które nakazało nam trwać na posterunkach do ostatka. (...) Niech żyje Polska i jej stolica - Warszawa!" Jeszcze w przeddzień kapitulacji, 27 września, w stolicy została powołana Służba Zwycięstwu Polski, pierwsza konspiracyjna organizacja niepodległościowa, która dała początek podziemnemu państwu. Istotną rolę w jego budowie odegrała Armia Krajowa, a także Rada Jedności Narodowej, czyli podziemny parlament oraz Delegatura Rządu na Kraj - naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce.

28 września, bezpośrednio po kapitulacji Warszawy, w zawartym w Moskwie pakcie o granicach i przyjaźni, nazywanym także II paktem Ribbentrop-Mołotow, III Rzesza i Związek Radziecki wytyczyły granicę niemiecko-sowiecką na okupowanym terytorium Polski. Obrona Warszawy była jednym z wielu przejawów bohaterstwa żołnierzy i ludności cywilnej podczas kampanii wrześniowej 1939 roku. Stała się symbolem męczeństwa miasta i jego mieszkańców. Stolica była punktem oporu o znaczeniu strategicznym i psychologicznym. Niemcom zależało na jak najszybszym jej zdobyciu.

(więcej)

Obroną Warszawy kierowali generałowie Walerian Czuma i Juliusz Rómmel, który objął dowództwo nad Armią Warszawa, a także prezydent Stefan Starzyński, powołany na komisarza cywilnego obrony stolicy. Wcześniej odmówił ewakuacji wraz z rządem i został w mieście. Zagrzewał on do walki formacje ochotnicze, a pośrednio i wojsko, które słuchało jego przemówień. Do walki o Warszawę stanęła, oprócz wojska, ludność cywilna. 9 września pułkownik Marian Porwit został mianowany dowódcą Odcinka Zachodniego Obrony Warszawy, a od 14 września odcinkiem obrony Warszawa-Wschód "Praga" dowodził generał Juliusz Zulauf.

Od 8 do 9 września od strony dzielnic Ochoty i Woli rozpoczął się atak wojsk niemieckich na Warszawę, które próbowały zdobyć stolicę z zaskoczenia, siłami dwóch jednostek - 1. i 4. Dywizji Pancernej. Atak 4. Dywizji Pancernej Wehrmachtu na Ochotę i Wolę został powstrzymany przez obrońców. 8 września z cofających się przed Niemcami oddziałów polskich powstała Armia Warszawa.

Od 13 do 15 września stolica została całkowicie okrążona przez wroga. Wódz III Rzeszy obserwował broniące się miasto z wieży kościoła sióstr felicjanek w Marysinie Wawerskim. W kolejnych dniach garnizon warszawski wzmocnili żołnierze Armii Poznań i Armii Pomorze, które pod dowództwem generała Tadeusza Kutrzeby przedarły się do Warszawy z rejonu Bzury przez Puszczę Kampinoską, tocząc zażarte walki na przedpolu miasta.

Po agresji Związku Radzieckiego na Polskę 17 września 1939 roku, przebywający pod Warszawą Adolf Hitler wydał rozkaz ostrzału artyleryjskiego Zamku Królewskiego, by zmusić stolicę do natychmiastowej kapitulacji.

25 września Luftwaffe przeprowadziło nalot dywanowy na Warszawę. Zginęło wówczas około 10 tysięcy mieszkańców, a ponad 30 tysięcy zostało rannych. 12 procent zabudowy miejskiej uległo zniszczeniu.

Ataki te były wstępem do generalnego szturmu, który nastąpił 26 września. Oddziały niemieckie przeprowadziły natarcie, które jednak nie przyniosło większych sukcesów. Następnego dnia, wobec braku prądu, żywności i wody pitnej oraz tragicznej sytuacji ludności cywilnej, zapadła decyzja o wstrzymaniu walk. Akt kapitulacji stolicy podpisano 28 września 1939 roku.

Zobacz także

2023-09-17, godz. 08:00 84 lata temu doszło do napaści sowieckiej na Polskę 84 lata temu, 17 września 1939 roku, doszło do napaści sowieckiej na Polskę. Na wschodnie tereny naszego kraju wkroczyła Armia Czerwona. Tym samym zrealizowała… » więcej 2023-09-17, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 17 września » więcej 2023-09-16, godz. 08:00 Dzisiaj rozpoczynają się Opolskie Spotkania Kresowe w Grodźcu Promocja kultury Kresowian i historii Kresów Wschodnich II Rzeczpospolitej - to cele Opolskich Spotkań Kresowych we wsi Grodziec. W tym roku odbędzie się jubileuszowa… » więcej 2023-09-16, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 16 września » więcej 2023-09-15, godz. 16:00 „Warta pamięci” w przeddzień 84. rocznicy agresji Związku Radzieckiego na Polskę W sobotę, w przededniu 84. rocznicy napaści Związku Radzieckiego na Polskę w co najmniej w 25 miejscach w całej Polsce o 17.30 staną „Warty pamięci”… » więcej 2023-09-15, godz. 14:00 Kopickie spotkania pałacowe Już po raz trzeci odbędą się w Kopicach koło Grodkowa Kopickie Spotkania Pałacowe. » więcej 2023-09-15, godz. 12:00 Golgota Wschodu Już dzisiaj specjalny weekend poświęcony pamięci ofiar Katyńskiej tragedii. Odkryj historię i głębokie emocje ukryte za wystawą „Golgota Wschodu”… » więcej 2023-09-15, godz. 10:00 66 lat temu zmarł kontradmirał Włodzimierz Steyer, dowódca obrony Helu w 1939 roku 66 lat temu, 15 września 1957 roku, zmarł Włodzimierz Steyer, kontradmirał, morski oficer pokładowy okrętów nawodnych, jeden z twórców floty II Rzeczpospolitej… » więcej 2023-09-15, godz. 07:30 116 lat temu urodził się ksiądz Wacław Karłowicz, kapelan Powstania Warszawskiego 116 lat temu, 15 września 1907 roku, urodził się ksiądz Wacław Karłowicz, kapelan Powstania Warszawskiego, szambelan papieski, Kustosz Pamięci Narodowej… » więcej 2023-09-15, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 15 września » więcej
137138139140141
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »