Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 80 lat temu żołnierze Kedywu przeprowadzili atak…
2024-05-03, 13:00 Autor: IAR/D.Panek/K.Koziełł/dok.

80 lat temu żołnierze Kedywu przeprowadzili atak na niemieckie lotnisko w Warszawie

Kapitan Jan Kajus Andrzejewski - dowódca oddziału Osjan. [fot. wikipedia/domena publiczna]
Kapitan Jan Kajus Andrzejewski - dowódca oddziału Osjan. [fot. wikipedia/domena publiczna]
80 lat temu, w nocy z 3 na 4 maja 1944 roku, Oddział Specjalny "Osjan" Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej zniszczył na wojskowym lotnisku na warszawskich Bielanach pięć niemieckich samolotów transportowych Junkers Ju 52. Trzy kolejne maszyny zostały poważnie uszkodzone. Atak był zaskoczeniem dla Niemców. Początkowo podejrzewano nawet, że lotnisko zostało zbombardowane przez aliantów. Dzięki temu żołnierze AK wycofali się po akcji bez strat własnych.
17-osobowy oddział Armii Krajowej, pod osłoną nocy, wszedł na teren niemieckiego lotniska. Na pięciu samolotach żołnierze Kedywu założyli małe ładunki wybuchowe, pochodzące z alianckich zrzutów. Aby eksplozja wywołała jak największe zniszczenia, bomby podczepiono w pobliżu zbiorników paliwa.

Kiedy oddział wycofał się z terenu lotniska, został ostrzelany przez Niemców. Wtedy jednak zaczęły już eksplodować ładunki wybuchowe. Zniszczonych zostało pięć samolotów, a uszkodzone kolejne trzy, które zapaliły się w wyniku eksplozji. Na lotnisku wybuchła panika, jego obsługa odpaliła race alarmowe. W mieście ogłoszono alarm lotniczy, bo Niemcy myśleli, że zostali zaatakowani przez alianckie samoloty. Zamieszanie pozwoliło żołnierzom Kedywu bezpiecznie się wycofać.

Na czele oddziału specjalnego "Osjan" stał porucznik Julian Barkas „Sawicz”, natomiast samą akcją dowodził sierżant podchorąży pilot Aleksander Wąsowicz „Spad”.

Do kolejnych ataków polskiego podziemia na bielańskie lotnisko doszło latem 1944 roku. By nie dopuścić do utraty ważnej bazy Luftwaffe, 16 sierpnia (1944) Niemcy zdecydowali się na zniszczenie lotniska.

(więcej)

Lotnisko na Bielanach, którego budowę rozpoczęto w 1938 roku, miało pełnić rolę lotniska sportowego uzupełniającego obiekty- wojskowe na Okęciu i cywilne na Gocławiu. W latach 1939-1944, pod nazwą "Fliegerhorst Bielany", pełniło rolę pomocniczego lotniska wojskowego dla lotnictwa niemieckiego. Okresowo stacjonowały na nim cztery rozpoznawcze eskadry Luftwaffe. Ponadto stanowiło bazę, z której startowały samoloty zaopatrujące front wschodni.

Armia Krajowa planowała wykonanie akcji bojowej na bielańskim lotnisku od połowy 1943 roku . Ostatecznie dowództwo Kedywu zdecydowało się na jej przeprowadzenie po uzyskaniu informacji, że na lotnisku stoją niemieckie samoloty transportowe wyładowane sprzętem wojskowym przeznaczonym na front wschodni.

Maszyny zniszczyli żołnierze z Oddziału Specjalnego Kedywu KG AK kryptonim „Osjan”, którym dowodził porucznik Julian Barkas „Sawicz”. Opracowanie planu uderzenia powierzono dwóm podkomendnym „Sawicza”: sierżantowi podchorążemu pilotowi Aleksandrowi Wąsowiczowi „Spadowi” oraz sierżantowi podchorążemu Jerzemu Zaufallowi „Oliwie”. Sama akcja stanowiła egzamin oficerski dla Wąsowicza, który objął dowodzenie. Zaufall został jego zastępcą. Przeprowadzona nocy z 3 na 4 maja 1944 roku operacja zakończyła się sukcesem, a pożar na niemieckim lotnisku gaszono przez kilka godzin. Niemcy w odwecie spalili cztery domy w pobliskim Wawrzyszewie, skąd nastąpił atak, i aresztowali wszystkich przebywających we wsi mężczyzn. Większość z nich została zwolniona. Niemcy zamordowali jednak ośmiu zatrzymanych w lesie koło Łomianek. Przygotowujący akcję sierżant Aleksander Wąsowicz pseudonim "Spad" został awansowany na podporucznika oraz otrzymał Krzyż Walecznych. Uhonorowani zostali także pozostali uczestnicy ataku.

Kedyw - Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej - powstał nieformalnie jesienią 1942 roku. Oficjalny rozkaz o utworzeniu elitarnych oddziałów AK wydał generał Stefan Rowecki "Grot", komendant główny AK, by "uporządkować odcinek walki czynnej". Kedyw, którego pierwszym dowódcą został generał Emil Fieldorf „Nil”, przejął wszystkie zadania walki bieżącej. Podporządkowano mu dotychczas istniejące organizacje, w tym dwie największe - Związek Odwetu i "Wachlarz". Trzon Kedywu tworzyły Grupy Szturmowe, wywodzące się z harcerskich Szarych Szeregów.

Kedyw miał trzy główne zadania: sabotaż i dywersję, terror i odwet wobec okupanta oraz obronę społeczeństwa. Z punktu widzenia szkód wyrządzonych Niemcom, największe znaczenie miały sabotaż i dywersja na szlakach komunikacyjnych i w przemyśle wojskowym. Dokumenty potwierdzają setki poważnych przerw w ruchu kolei, wysadzonych mostów i wykolejonych transportów.

Do najbardziej znanych operacji Kedywu należą obok akcji "Bielany": akcja pod Arsenałem i odbicie z rąk gestapo Jana Bytnara „Rudego” czy wykonanie wyroku na znienawidzonym w stolicy dowódcy SS i policji w dystrykcie warszawskim Franzu Kutscherze.

Zobacz także

2024-05-04, godz. 11:00 45 lat temu Margaret Thatcher została pierwszą kobietą premierem w historii Wielkiej Brytanii 45 lat temu, 4 maja 1979 roku, Margaret Thatcher, nazywana "Żelazną Damą", została pierwszą kobietą premierem w historii Wielkiej Brytanii. Była również… » więcej 2024-05-04, godz. 09:00 Ulicami Wilna przejdzie "Parada Polskości" "Parada Polskości" przejdzie po południu czasu lokalnego (początek o godzinie 11.00 czasu obowiązującego w Polsce) ulicami Wilna. Pochód organizuje społeczność… » więcej 2024-05-04, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 4 maja » więcej 2024-05-03, godz. 11:00 Mija 103. rocznica wybuchu III powstania śląskiego 103 lata temu, w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku, wybuchło III powstanie śląskie. Tak jak dwa poprzednie zrywy, miało na celu przyłączenie Górnego Śląska… » więcej 2024-05-03, godz. 08:15 Centralne obchody Święta Konstytucji Koncerty, pikniki, wystawy plenerowe i oficjalne uroczystości z udziałem przedstawicieli władz państwowych. Polska uczci dziś (3.05) 233. rocznicę uchwalenia… » więcej 2024-05-03, godz. 08:00 233 lata temu została uchwalona Konstytucja 3 maja Dziś przypada Narodowe Święto Trzeciego Maja, obchodzone w rocznicę uchwalenia przez Sejm Czteroletni w 1791 roku Konstytucji 3 maja. Pierwsza polska ustawa… » więcej 2024-05-03, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 3 maja » więcej 2024-05-02, godz. 13:00 79 lat temu został zdobyty Berlin 79 lat temu, 2 maja 1945 roku, wojska radzieckie wraz z oddziałami 1. i 2. Armii Wojska Polskiego zdobyły Berlin. Polacy zawiesili biało-czerwoną flagę na… » więcej 2024-05-02, godz. 11:00 Dzień Polonii i Polaków za Granicą 2 maja obchodzimy Dzień Polonii i Polaków za Granicą. To święto około 20 milionów osób mieszkających poza granicami kraju i przyznających się do polskich… » więcej
2526272829
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »