Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 230 lat temu wybuchła insurekcja warszawska
2024-04-17, 09:00 Autor: IAR/K.Koziełł/O.Kłosińska/J.Leszczyńska/dok.

230 lat temu wybuchła insurekcja warszawska

Józef Chełmoński, Modlitwa przed bitwą, 1906. [Fot. wikipedia/domena publiczna]
Józef Chełmoński, Modlitwa przed bitwą, 1906. [Fot. wikipedia/domena publiczna]
230 lat temu, 17 kwietnia 1794 roku, wybuchła insurekcja warszawska, zwycięskie powstanie żołnierzy wojska polskiego i mieszkańców stolicy przeciwko okupacyjnemu garnizonowi rosyjskiemu. Walki trwały dwa dni. Na czele powstańców stanął szewc i radny miasta, Jan Kiliński, uważany za jednego z pierwszych bohaterów narodowych wywodzących się spoza szlachty.
Opanowanie Warszawy było największym sukcesem militarnym Polaków podczas insurekcji kościuszkowskiej - powstania wymierzonego przeciwko dwóm zaborcom - Rosji i Prusom. Miało ono przynieść Polsce niepodległość, jednak w listopadzie 1794 roku zakończyło się klęską.

Przygotowania do insurekcji w Warszawie rozpoczęły się w końcu 1793 roku. Prowadzili je między innymi Ignacy Działyński, szef słynnego 10. Regimentu Pieszego Koronnego, oraz wysłannik Tadeusza Kościuszki - Tomasz Maruszewski. Udało im się przekonać do idei zrywu większość stacjonujących jeszcze w mieście jednostek regularnej armii polskiej. Powstanie w Warszawie wybuchło wkrótce po tym, jak do stolicy dotarła wieść o zwycięstwie Tadeusza Kościuszki w bitwie pod Racławicami. Miało ona duże znaczenie moralne, wzmacniało wiarę w zwycięstwo.

Powstańcy - 3,5 tysiąca żołnierzy wspieranych przez lud stolicy- stanęli naprzeciw 7,5 tysięcy żołnierzy z garnizonu rosyjskiego rozlokowanych w całym mieście. Zasięg polskich działań zbrojnych zaskoczył Rosjan, a dezorganizację rosyjskiego wojska potęgowały także często sprzeczne rozkazy wydawane przez dowódców.

Walki rozpoczęły się od opanowania przez powstańców Arsenału. Polacy zdobyli działa oraz około 10 tysięcy sztuk broni palnej, w którą uzbrojono ochotników. Rankiem 18 kwietnia w stolicy broniły się jeszcze trzy większe zgrupowania wojsk nieprzyjaciela. Po wielogodzinnej walce powstańcy zdobyli carską ambasadę przy ulicy Miodowej, a do końca dnia skapitulowały ostatnie punkty rosyjskiego oporu. Władzę w wyzwolonym mieście objęła - powołana przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego - Rada Zastępcza Tymczasowa.

(więcej)

Polskie straty w czasie insurekcji warszawskiej wyniosły 507 zabitych i 437 rannych żołnierzy oraz 700 zabitych i 1400 rannych cywilów. Straty rosyjskie były większe niż polskie, jednak nie są znane dokładne dane. Walki o Warszawę w insurekcji kościuszkowskiej zostały po 1990 roku upamiętnione wraz z rozegraną w listopadzie bitwą na praskim przedmościu napisem na jednej z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza: "Warszawa 17 IV - 4 XI 1794".

Jan Kiliński brał udział w przygotowaniach do powstania od 1793 roku. W jego domu odbywały się tajne zebrania, zachęcał do wystąpienia rzemieślników, służbę i czeladź. W czasie insurekcji był członkiem władz powstańczych, początkowo związany z ich radykalnym skrzydłem, a następnie z umiarkowanym.

Po klęsce pod Maciejowicami Kilińskiego wysłano do Poznania, by tam zorganizował powstanie. Gdy upadło, został aresztowany i wydany Rosji. W grudniu 1794 roku zesłano go do Twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu. Zwolniony z więzienia dwa lata później, zamieszkał w Wilnie, a następnie w Warszawie, gdzie ponownie został radnym miejskim. W ostatnich latach życia nie angażował się już w życie polityczne. Prowadził warsztat szewski i napisał dwa tomy pamiętników. Zmarł w 1819 roku.

Zobacz także

2024-07-02, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 2 lipca » więcej 2024-07-01, godz. 14:15 Instytut Polonika po raz drugi ogłasza konkurs "Dziedzictwo bez granic". Polska w poniedziałek obejmuje po raz siódmy roczne przewodnictwo w Grupie Wyszehradzkiej; motto przewodnie to: "V4: powrót do korzeni" - przypomniało MSZ… » więcej 2024-07-01, godz. 11:43 U neandertalczyków też występował zespół Downa Neandertalczycy opiekowali się dziećmi z zespołem Downa. Pierwszy udokumentowany przypadek zespołu Downa wśród naszych wymarłych krewniaków – opisują… » więcej 2024-07-01, godz. 10:33 Muzeum Auschwitz przygotowuje się do remontu dwóch bloków wystawy głównej Przetarg na wykonanie projektów remontu i konserwacji poobozowych bloków o numerach 6 i 7 oraz elementów przestrzeni części nowej wystawy głównej, która… » więcej 2024-07-01, godz. 08:24 30 lat temu zmarła Helena Grossówna - gwiazda przedwojennego kina polskiego. To z nią Bodo umawiał się na dziewiątą, i jej - wspólnie z Dymszą - śpiewał „Ach, śpij kochanie”; a Żabczyński zapewniał ją „już nie zapomnisz… » więcej 2024-07-01, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 1 lipca » więcej 2024-06-28, godz. 12:14 Romowie upamiętnią swoich przodków zgładzonych przez Niemców Obchody Europejskiego Dnia Pamięci o Holokauście Romów i Sinti odbędą się w dniach od 31 lipca do 2 sierpnia w Krakowie i Oświęcimiu. Wydarzenie upamiętnia… » więcej 2024-06-28, godz. 11:17 Muzeum Auschwitz: 3 tys. butów dzieci po konserwacji wróciło na ekspozycję Ponad 3 tys. bucików dziecięcych ofiar - z 8 tys. znajdujących się w zbiorach Muzeum Auschwitz – wróciło po konserwacji na ekspozycję w miejscu pamięci… » więcej 2024-06-28, godz. 10:04 110 lat temu w Sarajewie zginął Franciszek Ferdynand. Zamach przesądził o wybuchu I wojny światowej 28 czerwca 1914 r. w Sarajewie serbski zamachowiec zastrzelił następcę tronu austro-węgierskiego, Franciszka Ferdynanda Habsburga i jego żonę Zofię. To… » więcej 2024-06-28, godz. 09:42 68 lat temu rozpoczął się Poznański Czerwiec – bunt przeciw reżimowi komunistycznemu 28 czerwca 1956 r. w Poznaniu wybuchły masowe protesty społeczne. Do ich stłumienia władze użyły wojska. W konsekwencji śmierć poniosło co najmniej 79… » więcej
45678
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »