Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 230 lat temu wybuchła insurekcja warszawska
2024-04-17, 09:00 Autor: IAR/K.Koziełł/O.Kłosińska/J.Leszczyńska/dok.

230 lat temu wybuchła insurekcja warszawska

Józef Chełmoński, Modlitwa przed bitwą, 1906. [Fot. wikipedia/domena publiczna]
Józef Chełmoński, Modlitwa przed bitwą, 1906. [Fot. wikipedia/domena publiczna]
230 lat temu, 17 kwietnia 1794 roku, wybuchła insurekcja warszawska, zwycięskie powstanie żołnierzy wojska polskiego i mieszkańców stolicy przeciwko okupacyjnemu garnizonowi rosyjskiemu. Walki trwały dwa dni. Na czele powstańców stanął szewc i radny miasta, Jan Kiliński, uważany za jednego z pierwszych bohaterów narodowych wywodzących się spoza szlachty.
Opanowanie Warszawy było największym sukcesem militarnym Polaków podczas insurekcji kościuszkowskiej - powstania wymierzonego przeciwko dwóm zaborcom - Rosji i Prusom. Miało ono przynieść Polsce niepodległość, jednak w listopadzie 1794 roku zakończyło się klęską.

Przygotowania do insurekcji w Warszawie rozpoczęły się w końcu 1793 roku. Prowadzili je między innymi Ignacy Działyński, szef słynnego 10. Regimentu Pieszego Koronnego, oraz wysłannik Tadeusza Kościuszki - Tomasz Maruszewski. Udało im się przekonać do idei zrywu większość stacjonujących jeszcze w mieście jednostek regularnej armii polskiej. Powstanie w Warszawie wybuchło wkrótce po tym, jak do stolicy dotarła wieść o zwycięstwie Tadeusza Kościuszki w bitwie pod Racławicami. Miało ona duże znaczenie moralne, wzmacniało wiarę w zwycięstwo.

Powstańcy - 3,5 tysiąca żołnierzy wspieranych przez lud stolicy- stanęli naprzeciw 7,5 tysięcy żołnierzy z garnizonu rosyjskiego rozlokowanych w całym mieście. Zasięg polskich działań zbrojnych zaskoczył Rosjan, a dezorganizację rosyjskiego wojska potęgowały także często sprzeczne rozkazy wydawane przez dowódców.

Walki rozpoczęły się od opanowania przez powstańców Arsenału. Polacy zdobyli działa oraz około 10 tysięcy sztuk broni palnej, w którą uzbrojono ochotników. Rankiem 18 kwietnia w stolicy broniły się jeszcze trzy większe zgrupowania wojsk nieprzyjaciela. Po wielogodzinnej walce powstańcy zdobyli carską ambasadę przy ulicy Miodowej, a do końca dnia skapitulowały ostatnie punkty rosyjskiego oporu. Władzę w wyzwolonym mieście objęła - powołana przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego - Rada Zastępcza Tymczasowa.

(więcej)

Polskie straty w czasie insurekcji warszawskiej wyniosły 507 zabitych i 437 rannych żołnierzy oraz 700 zabitych i 1400 rannych cywilów. Straty rosyjskie były większe niż polskie, jednak nie są znane dokładne dane. Walki o Warszawę w insurekcji kościuszkowskiej zostały po 1990 roku upamiętnione wraz z rozegraną w listopadzie bitwą na praskim przedmościu napisem na jednej z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza: "Warszawa 17 IV - 4 XI 1794".

Jan Kiliński brał udział w przygotowaniach do powstania od 1793 roku. W jego domu odbywały się tajne zebrania, zachęcał do wystąpienia rzemieślników, służbę i czeladź. W czasie insurekcji był członkiem władz powstańczych, początkowo związany z ich radykalnym skrzydłem, a następnie z umiarkowanym.

Po klęsce pod Maciejowicami Kilińskiego wysłano do Poznania, by tam zorganizował powstanie. Gdy upadło, został aresztowany i wydany Rosji. W grudniu 1794 roku zesłano go do Twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu. Zwolniony z więzienia dwa lata później, zamieszkał w Wilnie, a następnie w Warszawie, gdzie ponownie został radnym miejskim. W ostatnich latach życia nie angażował się już w życie polityczne. Prowadził warsztat szewski i napisał dwa tomy pamiętników. Zmarł w 1819 roku.

Zobacz także

2024-03-26, godz. 09:00 Mija 81 lat od akcji pod Arsenałem Mija 81 lat od słynnej akcji pod Arsenałem. 26 marca 1943 roku harcerze z konspiracyjnych Szarych Szeregów odbili harcmistrza Jana Bytnara "Rudego" i 20 innych… » więcej 2024-03-26, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 26 marca » więcej 2024-03-26, godz. 01:18 Wystawa My Europianie w Muzeum Niepodległości Z okazji 455. rocznicy zawarcia Unii Lubelskiej i 20. rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, Muzeum Niepodległości zaprasza na wystawę „My Europianie”… » więcej 2024-03-25, godz. 13:00 Słuchowisko Teatru Polskiego Radia "To słowo" nagrodzone przez BBC za najlepsze słuchowisko europejskie Słuchowisko Teatru Polskiego Radia "To słowo" Marty Rebzdy w reżyserii Waldemara Modestowicza otrzymało nagrodę BBC Audio Drama Awards za najlepsze słuchowisko… » więcej 2024-03-25, godz. 11:00 80 lat temu miała miejsce wielka ucieczka z niemieckiego obozu jenieckiego dla lotników alianckich W nocy 25 marca 1944 r. doszło do jednej z najsłynniejszych ucieczek jenieckich w czasie II wojny światowej. 80 alianckich lotników, w tym również Polacy… » więcej 2024-03-25, godz. 09:00 Uroczystości w 80. rocznicę masakry 335 mieszkańców Rzymu w Grotach Ardeatyńskich W Rzymie odbyły się uroczystości w przypadającą w niedzielę 80. rocznicę masakry 335 mieszkańców Wiecznego Miasta, rozstrzelanych przez Niemców w Grotach… » więcej 2024-03-25, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 25 marca » więcej 2024-03-23, godz. 13:13 Markowa - rodzina Ulmów symbolem Polaków ratujących Żydów przed Zagładą W 80 lat po zbrodni w Markowej ta podkarpacka miejscowość stała się centrum pamięci o Polakach ratujących Żydów. 24 marca 1944 roku Niemcy zamordowali… » więcej 2024-03-24, godz. 11:00 230 lat temu wybuchła insurekcja kościuszkowska przeciwko Rosji i Prusom 230 lat temu, 24 marca 1794 roku, wybuchła insurekcja kościuszkowska, będąca ostatnią próbą ratowania Rzeczpospolitej. Wymierzona przeciwko dwóm zaborcom… » więcej 2024-03-24, godz. 10:00 Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką 24 marca po raz siódmy jest obchodzony Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Jest to święto państwowe, przypadające… » więcej
4748495051
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »