Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 110 lat temu urodził się Ryszard Białous, dowódca…
2024-04-04, 09:00 Autor: IAR/D.Panek/E.Porycka/K.Koziełł/dok.

110 lat temu urodził się Ryszard Białous, dowódca legendarnego batalionu "Zośka"

Ryszard Białous [fot. Archiwum Akt Nowych/wikipedia/domena publiczna]
Ryszard Białous [fot. Archiwum Akt Nowych/wikipedia/domena publiczna]
Walczył w wojnie obronnej 1939 roku i w Powstaniu Warszawskim. Dowodził harcerskim batalionem "Zośka" oraz Brygadą Dywersji "Broda 53". 110 lat temu, 4 kwietnia 1914 roku, urodził się Ryszard Białous, pseudonim "Jerzy", harcmistrz, kapitan Armii Krajowej. Zmarł w 1992 roku w Argentynie.
Do wybuchu Powstania Warszawskiego żołnierze, którymi dowodził, przeprowadzili ponad 30 akcji bojowych, między innymi odbijania więźniów, zdobywania materiałów potrzebnych do prowadzenia walki, a także działania zaopatrzeniowe, represyjne i osłonowe oraz podejmowania zrzutów. Po upadku powstania Ryszard Białous trafił do niewoli niemieckiej. Uwolniony w 1945 roku, został przydzielony do 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej generała Stanisława Sosabowskiego. Po wojnie był Naczelnikiem Harcerzy ZHP poza granicami kraju.

Od 1946 roku przebywał na emigracji, najpierw w Londynie, a później w Argentynie. Był ministrem do spraw planowania i rozwoju rządu prowincji Neuquén. Działał w Związku Polaków w Argentynie. Wspinał się w Andach, zdobywając kilka dziewiczych szczytów. Ojczyznę odwiedził w 1974 roku, brał udział w obchodach 30. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Swoje wspomnienia Ryszard Białous spisał w książce "Walka w pożodze". Zmarł 24 marca 1992 roku w Neuquén w Argentynie. Szczątki kapitana Białousa zostały sprowadzone do Polski w 2019 roku, 31 lipca urnę z jego prochami złożono na Wojskowych Powązkach w Warszawie. Został też pośmiertnie awansowany na stopień pułkownika i odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Przechowywane przez Ryszarda Białousa dokumenty związane z batalionem "Zośka" trafiły w 2007 roku do Polski. Fotografie, odręczne szkice, mapy, relacje i wspomnienia z Powstania Warszawskiego znajdują się w Archiwach Państwowych. W 2021 roku do Muzeum Historii Polski zostały przekazane kolejne pamiątki po Ryszardzie Białousie: Krzyż Harcerski, Order Virtuti Militari, mundur oraz płaskorzeźba Matki Bożej Ostrobramskiej.

(więcej)

Urodził się w Warszawie, 4 kwietnia 1914 roku. Od najmłodszych lat działał w Związku Harcerstwa Polskiego, należał do 6. Warszawskiej Drużyny Harcerzy im. generała Henryka Dąbrowskiego. Od 1936 pełni funkcję komendanta Hufca "Powiśle". We wrześniu 1938 roku ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie.

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 roku walczył w obronie Warszawy, był dowódcą w batalionie saperów 8. Dywizji Piechoty. 19 września został ciężko ranny. Od wiosny 1940 był już zaangażowany w działalność Związku Odwetu. Opracowywał instrukcje sabotażu i dywersji kolejowej, współtworzył też program Szarych Szeregów. Do marca 1943 roku był kierownikiem organizacyjnym akcji "N" - działań dywersyjnych i propagandowych prowadzonych przez Armię Krajową w środowiskach niemieckich. Dowodzony przez niego oddział specjalny "Jerzy", zasłużony w słynnej akcji pod Arsenałem, po śmierci Tadeusza Zawadzkiego został przekształcony w batalion "Zośka" Kedywu Komendy Głównej AK.

W Powstaniu Warszawskim Ryszard Białous był dowódcą Brygady Dywersji "Broda 53" w Zgrupowaniu AK "Radosław", stał też na czele batalionu "Zośka". We wrześniu 1944 roku awansował do stopnia kapitana. Trzykrotnie został wyróżniony Krzyżem Walecznych oraz Orderem Virtuti Militari V klasy.

Po upadku powstańczego zrywu został uwięziony w niemieckim obozie koncentracyjnym w Bergen-Belsen, potem w oflagu Gross-Born i stalagu Sandbostel. W związku z okupacją sowiecką w Polsce i prześladowaniem byłych żołnierzy AK, zdecydował się na emigrację. Osiadł z rodziną w Quillen w prowincji Neuquén w Argentynie. Zdobył powszechny szacunek dzięki zaplanowaniu i nadzorowi budowy lotniska w Quillen. Był też dyrektorem uzdrowiska cieplicowego w Caviahue.

Zmarł w 1992 roku, w wieku 77 lat w Argentynie, tam też został pochowany. Pragnął jednak spocząć w ojczystej ziemi. Po 27 latach szczątki Ryszarda Białousa sprowadzono do Polski i pochowano w kwaterze batalionu "Zośka" na wojskowych Powązkach w Warszawie. Decyzją Przewodniczącego Związku Harcerstwa Polskiego został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem za Zasługi dla ZHP.

Zobacz także

2024-08-02, godz. 09:00 80 lat temu warszawscy powstańcy zdobyli Redutę PWPW 80 lat temu, 2 sierpnia 1944 roku, warszawscy powstańcy zdobyli Redutę Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Olbrzymi żelbetowy kompleks z podziemnymi… » więcej 2024-08-02, godz. 01:00 Kalendarium historyczne 2 sierpnia » więcej 2024-08-01, godz. 20:52 Stolica oddała hołd powstańcom warszawskim w godzinę "W" Punktualnie o godzinie 17, w godzinę "W" stolica oddała hołd powstańcom warszawskim. W 80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego miasto zatrzymało się… » więcej 2024-08-01, godz. 20:45 Rozmowa z uczestnikiem Powstania Warszawskiego [DŹWIĘK] - Czekaliśmy w pogotowiu kilka dni. Naszym pierwszym zadaniem było zdobycie Umschlagplatzu. I tak się zaczął pierwszy dzień - tak w specjalnym programie… » więcej 2024-08-01, godz. 20:38 Cykl podcastów "Pamięć w eterze. Powstanie Warszawskie na falach Polskiego Radia w PRL"  "Pamięć w eterze. Powstanie Warszawskie na falach Polskiego Radia w PRL" - to tytuł cyklu podcastów przygotowanych przez Informacyjną Agencję Radiową oraz… » więcej 2024-08-01, godz. 20:33 Opole uczciło pamięć bohaterów 80. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Dokładnie 80 lat temu, o godzinie 17:00 wybuchło Powstanie Warszawskie. Opole również oddało hołd bohaterom powstania. W uroczystościach wojewódzkich przed… » więcej 2024-08-01, godz. 13:26 Powstańcy wspominają 63 dni walk [DŹWIĘK] Mija 80 rocznica wybuchu powstania warszawskiego. Dla jego uczestników, mimo upływu lat to wciąż żywa historia. Formację w drużynach harcerskich, Szarych… » więcej 2024-08-01, godz. 11:21 Zmarła najstarsza uczestniczka powstania warszawskiego Zmarła najstarsza uczestniczka powstania warszawskiego - Barbara Sowa "Basia". Miała 106 lat. O jej odejściu poinformowała Fundacja "Nie zapomnij o nas", opiekująca… » więcej 2024-08-01, godz. 11:19 Muzeum Powstania Warszawskiego zostanie rozbudowane Rząd przeznaczy 100 milionów złotych na rozbudowę Muzeum Powstania Warszawskiego. Poinformował o tym podczas porannych uroczystości rocznicowych premier… » więcej 2024-08-01, godz. 09:00 80 lat temu Himmler rozkazał zgładzenie Stefana Roweckiego "Grota" 80 lat temu - 1 sierpnia 1944 roku - na wieść o wybuchu Powstania Warszawskiego jeden z głównych przywódców nazistowskich Niemiec Heinrich Himmler nakazał… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »