Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 85 lat temu zmarł historyk polskiej literatury i…
2024-05-24, 13:00 Autor: IAR/O.Kłosińska/K.Koziełł/dok.

85 lat temu zmarł historyk polskiej literatury i kultury Aleksander Brückner

Aleksander Brückner [fot. wikipedia/domena publiczna]
Aleksander Brückner [fot. wikipedia/domena publiczna]
85 lat temu - 24 maja 1939 roku - zmarł Aleksander Brückner, historyk literatury i kultury polskiej, slawista, odkrywca „Kazań świętokrzyskich”. Znany profesor zmarł w Berlinie i tam przez dziesięciolecia znajdował się jego grób. W ubiegłym roku jego prochy zostały sprowadzone do Polski i uroczyście pochowane na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Aleksander Brückner jest nazywany polihistorem, którym to mianem określa się osoby posiadające rozległą wiedzę z różnych dziedzin. Nie ograniczając się do jednej, wąskiej dziedziny, łamał XIX-wieczne standardy specjalizacji. Zajmował się nie tylko historią literatury i kultury polskiej, ale był też etnologiem, edytorem, językoznawcą i paremiologiem - badał sens i pochodzenie przysłów. Uchodził za znawcę literatur słowiańskich, zajmował się wierzeniami i obyczajami Słowian. Był także znakomitym archiwistą.

Miał wyjątkową zdolność przeszukiwania bibliotek i źródeł historycznych. Za jego najcenniejszą zdobycz uchodzą „Kazania świętokrzyskie”, przechowywane obecnie w Bibliotece Narodowej w Warszawie i uznawane za najstarszy dokument prozatorski stworzony w języku polskim, datowany na XIV stulecie. Dyrektor Biblioteki Narodowej Tomasz Makowski opowiedział Polskiemu Radiu, jak około 1890 roku profesor trafił na cenny rękopis. Pojechał na urlop do Petersburga, aby badać polskie rękopisy wywiezione tam przez Katarzynę II. W jednym z nich odnalazł paski pergaminu, które podtrzymywały grzbiet książki. Były na nich teksty w języku polskim. Udało mu się złożyć całą jedną kartę zapisaną obustronnie i kawałek następnej. Aleksander Brückner odkrył, zbadał, zaopatrzył w komentarze i wprowadził do obiegu naukowego także wiele innych rękopisów.

Sam napisał ponad 600 książek, a cała jego spuścizna liczy ponad 1500 publikacji. Jest autorem między innymi „Słownika etymologicznego języka polskiego“, „Dziejów literatury polskiej w zarysie” i „Mitologii słowiańskiej". Był współtwórcą wydawanej od 1904 roku "Wielkiej Powszechnej Encyklopedii Ilustrowanej". Wiele lat po jego śmierci wyszło na jaw, że pisywał nawet recenzje teatralne z bieżących przedstawień, które ogłaszał pod pseudonimem, a nawet - także pod pseudonimem - streszczenia lektur dla uczniów.

Przez 43 lata - od 1881 roku aż do przejścia na emeryturę w 1924 - stał na czele katedry slawistyki na berlińskim Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma (dziś Uniwersytet Humboldtów). Był jednym z dwóch polskich profesorów do II wojny światowej z katedrą na tej uczelni.

Zmarł 24 maja 1939 roku, w wieku 83 lat, w Berlinie. Został pochowany w tym mieście na życzenie swojej żony Emmy. W maju 1939 roku, tuż przed wybuchem wojny, kiedy stosunki polsko-niemieckie były już mocno napięte, starsza i mocno schorowana kobieta obawiała się, że jeśli jej mąż spocznie w Polsce, straci prawo do renty po nim. Po jego śmierci Stanisław Lam, filozof, publicysta, krytyk i historyk literatury, napisał: „Odszedł na dobrze zasłużony odpoczynek osiemdziesięciotrzyletni starzec, który z swej samotni berlińskiej służył Polsce lepiej niż wiele placówek obsadzonych dziesiątkami oficjalnych przedstawicieli”.

(więcej)

Aleksander Brückner urodził się 29 stycznia 1856 roku w Tarnopolu. W 1872 ukończył gimnazjum we Lwowie, a następnie studiował slawistykę na tamtejszym uniwersytecie. Staże naukowe odbył w Lipsku, Berlinie i Wiedniu u wybitnych slawistów.
W 1881 roku objął stanowisko profesora języków i literatur słowiańskich na berlińskim Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma, gdzie kierował katedrą slawistyki przez 43 lata.

Uchodził za samotnika, jednak cieszył się wysokim poważaniem wśród swoich kolegów. Był członkiem Akademii Umiejętności w Krakowie, Rosyjskiej Akademii Nauk w Sankt-Petersburgu i Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Wyróżniany wieloma nagrodami otrzymał w 1929 tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. W tym samym roku został uhonorowany Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

W dwudziestoleciu międzywojennym, po odzyskaniu przez Rzeczpospolitą niepodległości, profesor Brückner otrzymywał wielokrotnie propozycje powrotu do Polski i objęcia profesury we Lwowie, w Poznaniu, w Warszawie. Zdecydował się jednak pozostać w Berlinie, gdyż uważał, że bardzo ważne i symboliczne jest, aby Polak kierował katedrą slawistyki na tamtejszym uniwersytecie. Przez całe życie utrzymywał kontakty ze środowiskami naukowymi w kraju.

Zobacz także

2024-06-17, godz. 15:43 Muzeum Auschwitz unieważniło przetarg na remont dachu poobozowego bloku Muzeum Auschwitz poinformowało o unieważnieniu w poniedziałek przetargu, który miał wyłonić wykonawcę remontu dachu jednego z poobozowych bloków na terenie… » więcej 2024-06-17, godz. 11:00 Wrocław/ Spłonął pałac Stolbergów na osiedlu Świniary Po całonocnej akcji strażaków udało się ugasić pożar, ale ogień strawił cały XIX-wieczny pałac na wrocławskim osiedlu Świniary. Z budynku zostały… » więcej 2024-06-17, godz. 10:15 Prof. Fałkowski: Zamek Królewski jest w ciągłym ruchu, jak żywy organizm [WYWIAD] Zamek znajduje się w ciągłym ruchu, jak żywy organizm. Kreuje wydarzenia kulturalne stolicy i całej Polski. To nie jest zakrzepła struktura obrócona ku… » więcej 2024-06-17, godz. 09:29 105 lat temu polska armia wzbogaciła się o pierwsze czołgi 105 lat temu przybył do Polski z Francji 1. pułk czołgów armii dowodzonej przez gen. Józefa Hallera. Dla uczenia tego wydarzenia 17 czerwca ogłoszono Świętem… » więcej 2024-06-17, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 17 czerwca » więcej 2024-06-16, godz. 11:00 MHP otworzyło wystawę "Potęga opowieści. Od dawnej kroniki do nowoczesnego muzeum" Muzeum Historii Polski otworzyło wystawę "Potęga opowieści. Od dawnej kroniki do nowoczesnego muzeum". Ekspozycję ukazującą ewolucję w podejściu do historii… » więcej 2024-06-17, godz. 09:00 80 lat temu zginął dowódca partyzantki Jan Piwnik "Ponury" 80 lat temu - 16 czerwca 1944 roku - w walce z Niemcami pod wsią Jewłasze nad Niemnem zginął major Jan Piwnik "Ponury", cichociemny, żołnierz AK, słynny… » więcej 2024-06-16, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 16 czerwca » więcej 2024-06-15, godz. 14:19 Kolejne prace renowacyjne na terenie dawnego obozu w Sławięcicach Specjaliści od ratowania zabytków wracają na teren byłego niemieckiego podobozu KL Auschwitz III – Blechhammer. Wkrótce rozpocznie się remont dwóch bram… » więcej 2024-06-15, godz. 13:00 W Krakowie-Łagiewnikach beatyfikacja ks. Michała Rapacza, męczennika komunizm 15 czerwca w bazylice Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach trwa beatyfikacja księdza Michała Rapacza, zamordowanego przez komunistyczną bojówkę… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »